Cudzysłów
Z Wikipedii
Cudzysłów – para znaków interpunkcyjnych o szerokim i różnorodnym zastosowaniu, służąca do oznaczania przenośni, cytatów, nazw własnych itp.
Spis treści |
[edytuj] Cudzysłów w języku polskim
W języku polskim używa się najczęściej cudzysłowu o postaci: „ ” (tzw. cudzysłów apostrofowy). W szczególnych przypadkach pojawia się cudzysłów ostrokątny: » « lub « ». Cudzysłów niemiecki » « jest używany do specjalnych wyróżnień w tekście i w przypadku, gdy występuje cudzysłów w cudzysłowie. Cudzysłów francuski « » służy głównie do wyodrębniania znaczeń (w pracach naukowych i w słownikach) oraz do wyodrębniania partii dialogowych i przytoczeń, zwłaszcza w utworach poetyckich. Niezależnie od tej reguły cudzysłowy ostrokątne mogą być używane do wszelkich wyróżnień i mieć identyczne zastosowanie jak cudzysłów apostrofowy. Ważne jest, żeby konsekwentnie używać jednego typu cudzysłowów w danej publikacji. W publikacjach naukowych występuje też czasem cudzysłów definicyjny o formie ‘ ’ lub ‛ ’. [1]
| Próbka | Unicode (dziesiętnie) | HTML | opis |
|---|---|---|---|
| „O” | U+201E (8222), U+201d (8221) | „ ” | Polskie podwójne cudzysłowy |
| »O« | U+00BB (187), U+00AB (171) | » « | Niemieckie cudzysłowy |
| «O» | U+00AB (171), U+00BB (187) | « » | Francuskie cudzysłowy używane w języku polskim bez spacji |
| ‚O’ | U+201A (8218), U+2019 (8217) | ‚ ’ | Polskie pojedyncze cudzysłowy |
| ‘O’ | U+2018 (8216), U+2019 (8217) | ‘ ’ | Polski otwierający i zamykający cudzysłów definicyjny, brytyjski cudzysłów |
| ‛O’ | U+201B (8219), U+2019 (8250) | , ’ | Polski otwierający i zamykający cudzysłów definicyjny,– forma alternatywna |
[edytuj] Cudzysłowy zagnieżdżone
Według obowiązującej polskiej normy PN-83/P-55366 z 1983 roku Zasady składania tekstów w języku polskim można używać zarówno „zwykłych polskich cudzysłowów”, jak i «francuskich cudzysłowów» (bez odstępu) dla pierwszego poziomu oraz ‚pojedynczych polskich cudzysłowów’ albo «francuskich cudzysłowów» dla drugiego poziomu, z czego wynikają trzy style zagnieżdżenia cytatów:
- „Cytat «wewnątrz» cytatu”
- „Cytat ‚wewnątrz’ cytatu”
- «Cytat ‚wewnątrz’ cytatu»
Powyższe reguły nie zmieniły się od czasu poprzedniej normy branżowej BN-76/7440-02 z 1976 roku i są prawdopodobnie znacznie starsze.
Zasady dotyczące użycia cudzysłowów zagnieżdżonych ujęte w normie PN-83/P-55366 stoją w sprzeczności z zasadami interpunkcji języka polskiego. Słowniki ortograficzne i interpunkcyjne języka polskiego, w tym rekomendowany przez Radę Języka Polskiego Wielki słownik ortograficzny PWN, podają następujące zasady użycia cudzysłowów zagnieżdżonych:
Cudzysłów o ostrzach skierowanych do środka jest używany (…) w przypadku, gdy występuje cudzysłów w cudzysłowie. [2]
Zgodnie z tą regułą podstawowym stylem dla cudzysłowów zagnieżdżonych jest:
- „Cytat »wewnątrz« cytatu”
Konwencja ta jest praktycznie jedyną spotykaną w publikacjach w języku polskim.
Po wewnętrznej stronie cudzysłowu nie wstawia się odstępów, z wyjątkiem ¼ firetu pomiędzy cudzysłowami różnych poziomów nie oddzielonych innymi znakami (np „cytat »wewnątrz« ”).
[edytuj] Cudzysłowy w innych językach
Po przykłady poprawnego użycia cudzysłowu w językach obcych zajrzyj do wersji angielskiej tej strony oraz na stronę en:Quotation_mark,_non-English_usage.
[edytuj] Cudzysłowy i publikacje elektroniczne
[edytuj] Dostępność cudzysłowów z klawiatury
Z klawiatury macintoshy z polskim układem klawiatury cudzysłowy można uzyskać następująco:
| Próbka | Unicode (dziesiętnie) | Układ maszynistki | Układ programisty | opis |
|---|---|---|---|---|
| ‚ ’ | U+201A (8218), U+2019 (8217) | Alt+Ż , Alt+Shift+Ż | Alt+] , Alt+Shift+] | Polskie pojedyncze cudzysłowy |
| „ ” | U+201E (8222), U+201d (8221) | Alt+0 , Alt+Shift+0 | Alt+[ , Alt+Shift+[ | Polskie podwójne cudzysłowy |
| « » | U+00AB (171), U+00BB (187) | Alt+< , Alt+Shift+< | Alt+\ , Alt+Shift+\ | Francuskie cudzysłowy |
| ‘ ’ | U+2018 (8216), U+2019 (8217) | Alt+p , Alt+Shift+Ż | (brak skrótu) | Brytyjski otwierający i zamykający cudzysłów |
| „ “ | U+201E (8222), U+2019 (8217) | Alt+0 , Alt+Shift+P | (brak skrótu) | Niemiecki otwierający i zamykający cudzysłów |
| ‹ › | U+2039 (8249), U+203A (8250) | Alt+Y , Alt+Shift+Y | Shift+Alt+3, Shift+Alt+4 | Francuski pojedynczy otwierający i zamykający cudzysłów |
Znaki te nie są dostępne bezpośrednio z klawiatury w systemie operacyjnym Windows. Można je natomiast uzyskać naciskając klawisz Alt i wpisując następujące kody na klawiaturze numerycznej:
| Znak | Kod |
|---|---|
| „ | 0132 |
| ” | 0148 |
| » | 0187 |
| « | 0171 |
Powyższe kody działają we wszystkich europejskich wersjach Windows, a także w wersji arabskiej, hebrajskiej i wietnamskiej.
Dostępny też jest darmowy sterownik klawiatury „Mocny Akcent”, który umożliwia wprowadzanie znaków cudzysłowów apostrofowych bezpośrednio z klawiatury przez kombinacje AltGr + ; (otwierający) i AltGr + ' (zamykający).
[edytuj] HTML
W przypadku gdy wprowadzanie znaków cudzysłowów z klawiatury jest niemożliwe albo uciążliwe lub gdy używany edytor nie obsługuje tych znaków, możliwe jest użycie następujących kodów:
| Znak | Kod numeryczny dziesiętny | Kod symboliczny |
|---|---|---|
| „ | „ | „ |
| ” | ” | ” |
| » | » | » |
| « | « | « |
[edytuj] Znaki zastępcze
Ponieważ typograficznie poprawne cudzysłowy często nie są dostępne bezpośrednio z klawiatury i nie należały do standardu ASCII, często spotykamy użycie znaków " (U+0022) w charakterze cudzysłowu lub ' (U+0027) w charakterze apostrofu i pojedynczego cudzysłowu.
Tak na komputerach PC, jak i macintoshach można uzyskać bezpośrednio z klawiatury znaki zastępcze: " i ' . Na obu klawiaturach znajdziemy te znaki na klawiaturze, podobnie jak znak " na klawiaturze macintosha. Znak ' na macintoshu uzyskamy przez: Alt+; .
Przypisy
- ↑ Wielki Słownik Ortograficzny PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.
- ↑ ibid.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Zasady pisowni i interpunkcji – Cudzysłów (serwis PWN)
| (układ QWERTY) | ||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Esc | F1 | F2 | F3 | F4 | F5 | F6 | F7 | F8 | F9 | F10 | F11 | F12 | PtSc | ScLk | Brk | |||||||||
 |
Ins | Home | PgUp | Num | / | * | - | |||||||||||||||||
| Del | End | PgDn | 7 | 8 | 9 | + | ||||||||||||||||||
| 4 | 5 | 6 | ||||||||||||||||||||||
| ↑ | 1 | 2 | 3 | Ent | ||||||||||||||||||||
| ← | ↓ | → | 0 | . | ||||||||||||||||||||
| Strumień myśli posła Ziobry |
Jeszcze nie dotarliśmy do materii, która jest przedmiotem komisji śledczej - przewodniczący komisji Andrzej Czuma (PO) przerwał wczoraj w 25. minucie wystąpienie Zbigniew Ziobry, byłego ministra sprawiedliwości. |
| Papała i sekret Mazura - cd. |
Milczanowski: Zacharski nie spotkał Mazura na Majorce. Ktoś chce go wrobić |
| Premier: Emerytalne plany skorygujemy |
- Nie ma sporu o emerytury dla nauczycieli w koalicji - mówi premier. Tymczasem minister pracy z PSL nadal forsuje swój projekt, który oficjalnie nie podoba się Platformie. |
| Rozmowa z minister Jolantą Fedak |
- Związkowcy oświatowi walczą o to, żeby uprawnienia przedemerytalne przedłużyć im w nieskończoność. Na to rząd się absolutnie nie godzi. Dlatego mój projekt oceniam jako krok do przodu - mówi w rozmowie z ”Gazetą” Jolanta Fedak |
| Polskie śledztwo w sprawie „Sirius Star” |
Polska prokuratura chciałaby postawić przed sądem piratów, którzy porwali statek „Sirius Star” |
| Sondaż: Prezydentowi szkodzi kohabitacja z Tuskiem |
Lecha Kaczyńskiego krytykuje 67 proc. Polaków, chwali - 24 proc. To najgorszy wynik w jego ponadtrzyletniej prezydenturze |
| Senat przyjął bez poprawek ustawę o emeryturach pomostowych |
Senat przyjął bez poprawek ustawę o emeryturach pomostowych, zmniejszającą liczbę uprawnionych do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę z ok. miliona osób, które obecnie mają taką możliwość, do niecałych 250 tysięcy. |
| Przeniosą papieski krzyż poza Żwirowisko w Oświęcimiu? |
Belgijski dziennik "La Libre Belgique" obwieścił w czwartek, że dzięki mediacji tamtejszych środowisk żydowskich, "wykluwa się kompromis w sprawie oddalenia" od byłego obozu Auschwitz papieskiego krzyża, który od 1988 roku stoi na Żwirowisku, tuż za murami byłego obozu Auschwitz. |
| Radiowóz potrącił pieszą na pasach |
Policyjny radiowóz potrącił pieszą na skrzyżowaniu al. Niepodległości z ul. Źródlaną w Częstochowie. |
| Czynsz, rachunki, a teraz jeszcze... opłata za psa |
100 złotych miesięcznie muszą płacić mieszkańcy jednej z wspólnot mieszkaniowych w Janowie Lubelskim. Pomysł przeszedł przez głosowanie, bo większość mieszkańców psów nie posiada - donosi TOK FM |
