"Leśne kościoły" ewangelickie w Beskidach
Z Wikipedii
"Leśne kościoły" ewangelickie są to miejsca odludnie położone w beskidzkich lasach, zwłaszcza w Beskidzie Śląskim, gdzie w okresie kontrreformacji (w latach ok. 1654–1709) ewangelicy ze Śląska Cieszyńskiego potajemnie odprawiali nabożeństwa.
W 1654 r. tzw. komisja religijna z polecenia cesarza Ferdynanda III odebrała ewangelikom Śląska Cieszyńskiego wszystkie kościoły. Miejscowa ludność ewangelicka mając jeszcze w pamięci niedawno zakończoną wojnę 30-letnią w obawie przed represjami nie stawiała oporu.
Miejscowi ewangelicy nie mogąc gromadzić się w kościołach korzystali z posługi wędrownych kaznodziejów, którzy na te tereny potajemnie przybywali głównie ze Słowacji, ale też i z Dolnego Śląska czy z Królestwa Polskiego. Nabożeństwa odprawiano na odludnych miejscach, głównie w górach. Było tych miejsc wiele, często zmieniano je dla uniknięcia represji. Do naszych czasów dzięki ustnym przekazom zachowała się pamięć o dziewięciu takich miejscach, znajdująch się w górach, w Beskidzie Śląskim. W jego polskiej części znajduje się ich sześć, po stronie czeskiej trzy.
[edytuj] "Kamień" na Równicy w Ustroniu
Jest to najlepiej znane i najpopularniejsze takie miejsce w Beskidach. W 1904 r., w 250. rocznicę rozpoczęcia leśnych nabożeństw, źródełko obok "Kamienia" zostało obudowane i umieszczono na nim tablicę z datą 16.07.1904. W 1928 r. miejsce to zostało wpisane do rejestru zabytków, a kilka lat później został umieszczony tu napis „Miejsce nabożeństw ewangelików w latach od 1654 do 1709”, który w 1935 r. został częściowo uszkodzony.
W okresie międzywojennym odbywały się tu okolicznościowe spotkania, głównie młodzieżowe ewangelickiej. Organizowano je w przeddzień pamiątki poświęcenia ustrońskiego kościoła ap. Jakuba Starszego. Od 1958 r. przy „Kamieniu” przeprowadzano zakończenia roku szkolnego dla dzieci uczęszczajacych na szkółkę niedzielną dla dzieci, z udziałem rodziców. W 1961 r. zainaugurowano corocznie odprawiane tam nabożeństwa w rzymskokatolickie święto Bożego Ciała. Obecnie w odprawianych tu nabożeństwach uczestniczą wielkie tłumy wiernych, nawet z odleglych parafii. Co dwa lata po nabożeństwie odbywają się na terenach wokół schroniska na Równicy imprezy towarzyszące.
[edytuj] Stół ołtarzowy „Jana” w Bielsku-Białej
Jest to jedyny kościół leśny leżący nie wysoko w górach, ale na południowych peryferiach Bielska-Białej, w sąsiedztwie Bielskich Błoni, obok czerwonego szlaku do schroniska „Stefanka” na Koziej Górze. Parafia ewangelicka w Bielsku-Białej, w porozumieniu z konserwatorem zabytków, od 1996 r. organizuje nabożeństwa przy kamiennym stole ołtarzowym w przeddzień pamiątki założenia swojego kościoła. Obok stołu umieszczono w 1996 r. mały głaz z wyrytym wersetem biblijnym i informacją o znaczeniu tego miejsca.
[edytuj] Kościół na „Szymkowie” w Wiśle Bukowej
Nabożeństwa na "Szymkowie" odprawiane były w latach 1654-1782. Ostatnie nabożeństwo w 1782 r. odprawione zostało już w rok po wydaniu Patentu Tolerancyjnego, jako nabożeństwo dziękczynne za uzyskaną wolność religijną. Przeniesiono wówczas naczynia liturgiczne na ołtarz w nowo wybudowanym kościele. Obecnie nabożeństwa na Bukowej odbywają się 1983 r. Od 1988 r. są one odprawiane zawsze w ostatnia niedzielę sierpnia w godzinach przedpołudniowych.
[edytuj] „Spowiedzisko” w Lesznej Górnej
"Spowiedzisko" położone jest u podnóża Małej Czantorii, niedaleko czarnego szlaku z Goleszowa na szczyt, przy leśnej drodze z Lesznej Górnej do Nydku w Czechach. Znajdowało się tam dawniej źródełko, w którym najprawdopodobniej chrzczono dzieci. Zostało ono później zdewastowane i na jego miejscu znajduje się dziś studnia. Nabożeństwa na "Spowiedzisku" odbywają się od 1993 r. w ostatnią niedzielę czerwca i zawsze są one – w jedynym z leśnych kościołów – połączone ze spowiedzią i komunią świętą. W 1998 r. postawiono tam dwa kamienie stanowiące ołtarz i ambonę.
[edytuj] Leśny kościół w Jaworzu
Miejsce to zlokalizowano niedawno, na stromym stoku Wysokiego, pomiędzy Kopanym a Borowiną. Jednak niektórzy jaworzanie wiedzieli o jego istnieniu dzięki ustnym informacjom przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Za sprawą Towarzystwa Miłośników Jaworza przeszukano przypuszczalny teren „leśnego kościoła”. Po oczyszczeniu terenu odsłonięty został amfiteatr o 13 stopniach wyłożonych kamieniami, w którym mogło pomieścić się 500 osób. Do miejsca tego wytyczono dwa szlaki turystyczne, jeden od ul. Panoramicznej, drugi doliną potoku Szeroki. Ponad ostatnim stopniem umieszczono tablicę informacyjną. Na terenie „Spowiedziska” nie odbywają się cykliczne spotkania. Obecna oficjalna nazwa tego miejsca to „Uroczysko kultowe”, budząca skojarzenia dalekie od celu jakiemu w przeszłości służyło. W 2007 wójt Jaworza zobowiązał się podjąć starania o zmianę tej nazwy.
[edytuj] „Do wiary” w Ostrem
„Do wiary” leży w widłach potoku Leśna i u stóp Kościelca, w XVII wieku poza Księstwem Cieszyńskim, na terenie Królestwa Polskiego. Dlatego restrykcje wprowadzone w 1654 r. tam nie obowiązywały. Jednak sama nazwa „Do wiary” jest używana wśród leśników do dnia dzisiejszego. Odprawianie tu nabożeństw potwierdzają ustne przekazy potomków wiślan, którzy mieszkali w tej okolicy od początków XIX w. W oparciu o te informacje rozpoczęto na tym terenie poszukiwania, które zakończyły się odnalezieniem bloku skalnego odpowiadającego opisom. Znajdował się na nim w przeszłości wyryty werset biblijny oraz kielich i krzyż. Dziś kamień pozbawiony jest tych symboli. W 2007 r. zostało tu odprawione nabożeństwo. Planuje się organizowanie w tym miejscu corocznych nabożeństw w ostatnią niedzielę września.
[edytuj] Zakamień w Nydku na Czantorii
Zakamień leży na południowym stoku Czantorii. Dojść do niego można znakowanymi szlakami turystycznymi od schroniska na Czantorii, z Nydku i ze Spowiedziska w Lesznej Górnej. Nabożeństwa były tu odprawiane w latach 1654-1709. Pozostałością po nich jest krzyż wyryty na wychodni skalnej pełniącej funkcję ołtarza. W 1992 roku została tu odsłonięta tablica pamiątkowa poświęcona ks. Jerzemu Trzanowskiemu (w jęz. polskim i czeskim). Było to jedyna jak dotąd nabożeństwo w tym miejscu. Sspotkania i uroczystości odbywają się tu nieregularnie. Pamiątkowa tablica na Zakamieniu leży przy niedawno wytyczonym szlaku „rycerskim”.
[edytuj] Godula w Ligotce Kameralnej
Na Goduli nad Ligotką Kameralną w 1926 r. odbył się zjazd młodzieży ewangelickiej. W końcu lat 20. XX w. parafianie z Ligotki Kameralnej zamierzali w miejscu dawnych nabożeństw ewangelickich postawić pomnik, jednak zamierzeń tych nie udało się zrealizować, gdyż ówczesne władze czechosłowackie nie wyraziły zgody na umieszczenie na pomniku napisów w języku polskim. Pomnik postawiła dopiero Ewangelicka Macierz Trzanowskiego w 150. rocznicę ogłoszenia Patentu Tolerancyjnego w 1931 r., ale z napisem tylko w języku czeskim. Pod koniec lat 40. odbywały się tam zjazdy szkółek niedzielnych. Obecnie raz w roku w maju odbywają się spotkania młodzieżowe o charakterze ewangelizacyjnym. Dojście do pomnika od hotelu „Ondraš”, ok. 600 metrów.
[edytuj] "Kościółki" w Łomnej Dolnej
Miejsce to należy do niedawno odkrytych. Poszukiwania w tej okolicy zakończyły się znalezieniem obelisku leżącego w potoku Jastrzębskim. Znajdowały się na nim mocno zniszczone przez czas symbole religijne. W uzgodnieniu z władzami leśnymi w 1998 r. pomnik ten postawiono i poświecono na pobliskiej polanie (pierwsze nabożeństwo odbyło się tu dwa lata wcześniej). W pobliżu tego miejsca położona jest grupa wychodni skalnych nazywanych „Noclegi”, z charakterystycznymi wnękami w kształcie półek skalnych; być może miejsca te służyły księżom przybywającym z pobliskiej Słowacji i uczestnikom nabożeństw za miejsce noclegów. Obecnie odbywają się tam nieregularnie spotkania. Dojście dla większych grup jest źle widziane przez służbę leśną.
[edytuj] Źródła
- Pilch M., "Leśne kościoły" w Beskidach, "Ewangelik" 2008, nr 2, s. 67-74.
[edytuj] Zobacz też
| Trzej prezydenci miast jak Trzej Królowie |
Prezydenci Łodzi, Zgierza i Pabianic - Jerzy Kropiwnicki, Jerzy Sokół i Zbigniew Dychto - na wzór Trzech Króli odwiedzili łódzką szopkę bożonarodzeniową. |
| Episkopat: Abp Kowalczyk był zarejestrowany przez służby PRL jako kontakt informacyjny |
- Tajne służby PRL zarejestrowały dzisiejszego nuncjusza apostolskiego w Polsce, abp. Józefa Kowalczyka bez jego wiedzy jako kontakt informacyjny, ale brak jest przesłanek wskazujących na współpracę - poinformował rzecznik Episkopatu, ks. Józef Kloch. |
| Abp. Nycz: Święto Trzech Króli jednym z najstarszych świąt chrześcijaństwa |
Święto Trzech Króli jest jednym z najstarszych świąt chrześcijaństwa - przypominał metropolita warszawski, abp. Kazimierz Nycz podczas specjalnej mszy, odprawionej w warszawskiej archikatedrze pw. Jana Chrzciciela. |
| Awaria zasilania k. Olecka - 50 rodzin bez prądu |
Pięćdziesiąt gospodarstw domowych w okolicach Olecka nie ma energii elektrycznej. |
| Prezydent: Ciśnienie gazu z Ukrainy wynosiło zero |
Lech Kaczyński w porannej rozmowie w Radiu Zet przekazał rodakom wstrząsającą informację o zupełnym wstrzymaniu dostaw gazu z Ukrainy w poniedziałek wieczorem. - Gaz płynął z prawie normalnym ciśnieniem - powiedziała portalowi Gazeta.pl Małgorzata Polkowska, rzecznik prasowy Gaz-Systemu. |
| Wyrok za znęcanie się nad końmi |
Na karę roku pozbawienia wolności w zawieszeniu skazał we wtorek Sąd Rejonowy w Końskich (Świętokrzyskie) obywatela brytyjskiego Stephena Jamesa Drew, a na dziesięć miesięcy w zawieszeniu Ewę Katarzynę Kozik. Oboje byli oskarżeni o znęcanie się nad końmi. |
| Szczątki ok. 1800 osób znaleziono w Malborku |
Szczątki około 1800 ludzi wydobyto z ziemi w centrum Malborka. Najprawdopodobniej są to szkielety Niemców mieszkających w czasie II wojny światowej w mieście. Część z nich mogła zginąć w czasie walk prowadzonych w mieście zimą 1945. |
| Co najmniej 13 ofiar śmiertelnych mrozu w ciągu dwóch dni |
Co najmniej osiem osób zamarzło dziś w Polsce - wynika z danych policji i straży miejskiej. Dzień wcześniej w wyniku wyziębienia organizmu śmierć poniosło co najmniej pięć osób. |
| Prezydent: w konflikcie gazowym trzymajmy z Ukrainą |
Prezydent Lech Kaczyński uważa, że w obecnym ukraińsko-rosyjskim konflikcie gazowym Polska powinna opowiadać się po stronie Kijowa. |
| Rząd i prezydent razem w sprawie gazu? Raczej nie |
14 stycznia prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko spotka się w Polsce, w prezydenckiej willi, z Lechem Kaczyńskim i Radkiem Sikorskim, aby rozmawiać o kryzysie gazowym. Ukraińcy zapowiadają też spotkanie z Donaldem Tuskiem, ale strona polska... nic na ten temat nie wie. |
