Łacinka białoruska
Z Wikipedii
Białoruska łacinka (лацінка) – wariant alfabetu łacińskiego, który został przystosowany do zapisu języka białoruskiego. Pierwsze teksty pisane w łacince pochodzą z XVI w. (język starobiałoruski). Oficjalnie przestał być używany po przyłączeniu Białorusi do Związku Radzieckiego.
Łacinka białoruska zbudowana była w oparciu o alfabet łaciński używany w Rzeczypospolitej Obojga Narodów z dodatkiem znaków charakterystycznych dla alfabetu husyckiego; posiada także unikatową literę ŭ.
Po upadku Związku Radzieckiego i odzyskaniu niepodległości przez Białoruś rozpoczęto pracę nad przywróceniem łacinki do zapisu języka białoruskiego, ale używana jest bardzo rzadko. Posługuje się nią na przykład środowisko skupione wokół tygodnika Nasza Niwa i pisma Arche oraz zespół N.R.M. - większość tytułów ich płyt i piosenek jest zapisana właśnie łacinką. Łacinka popularna jest wśród opozycjonistów i białoruskich internautów przebywających na emigracji.
Spis treści |
[edytuj] Alfabet
| Litera | Wymowa |
|---|---|
| A a | a |
| B b | b |
| C c | c; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy c a ć |
| Ć ć | dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy c a ć |
| Č č | cz (zawsze twarde) |
| D d | d (zawsze twarde) |
| E e | e |
| F f | f |
| G g | g |
| H h | dźwięczne h |
| I і | i; po spółgłosce a przed samogłoską tylko jako znak zmiękczenia |
| J j | j |
| K k | k |
| L l | jak polskie miękkie l |
| Ł ł | sceniczne ł |
| M m | m |
| N n | n; w wersji miękkiej (przed i), jak ń |
| Ń ń | ń |
| O o | o |
| P p | p |
| R r | r (zawsze twarde) |
| S s | s; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy s a ś |
| Ś ś | dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy s a ś |
| Š š | sz (zawsze twarde) |
| T t | t (zawsze twarde) |
| U u | u |
| Ŭ ŭ | ł |
| V v | w |
| Y y | y |
| Z z | z; w wersji miękkiej (przed i), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy z a ź |
| Ź ź | dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy z a ź |
| Ž ž | ż (zawsze twarde) |
| Dwuznaki | |
| Ch ch | h |
| Dz dz | dz; w wersji miękkiej (przed і), dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy dz a dź |
| Dź dź | dźwięk wymawiany jak coś pomiędzy dz a dź |
| Dž dž | dż (zawsze twarde) |
[edytuj] Przekład tekstu z cyrylicy na łacinkę
| Cyrylica | na początku wyrazy; po samogłosce | po spółgłosce | po miękkim znaku; po apostrofie | po spółgłosce л |
|---|---|---|---|---|
| а | a | a | - | a |
| э | e | e | - | e |
| і | i | i | ji | i |
| о | o | o | - | o |
| у | u | u | - | u |
| ы | - | y | - | y |
| я | ja | ia | ja | a |
| е | je | ie | je | e |
| ё | jo | io | jo | o |
| ю | ju | iu | ju | u |
| Cyrylica | Normalnie | przed ь; przed: п, б, в, ф, м, с, з, ц, дз, л, н + я, е, ё, ю, ь |
|---|---|---|
| б | b | b |
| в | v | v |
| г | h, w wyrazach obcych g | h, w wyrazach obcych g |
| д | d | - |
| ж | ž | - |
| з | z | ź |
| й | j | j |
| к | k | k |
| л | ł | l (także przed і) |
| м | m | m |
| н | n | ń |
| п | p | p |
| р | r | - |
| с | s | ś |
| т | t | - |
| ў | ŭ | ŭ |
| ф | f | f |
| х | ch | ch |
| ц | c | ć |
| ч | č | - |
| ш | š | - |
| ь | - | - |
| ' | - | - |
[edytuj] Przykład literacki
Wiersz Natally Arsieńniewy pt. "Mahutny Boża"
| Cyrilica:
Магутны Божа
|
Łacinka:
Mahutny Boža
|
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Białoruska "łacińska" encyklopedia wiki-strona główna
- Strona poświęcona promocji Łacinki
- Strona o języku białoruskim (en)
Alfabetyczne: Arabskie • Aramejskie • Braille'a • Cyrylica • Dewanagari • Etiopskie • Fenickie • Głagolica • Gockie • Greckie • Gruzińskie • Hebrajskie • Łacińskie • Moon • Ogamiczne • Ormiańskie • Rowasz • Runiczne • Tifinagh
Sylabowe: Bopomofo • Czirokeskie • Dewanagari • Gurmukhi • Hangyl • Hiragana • Kanadyjskie • Katakana • Laotańskie • Sojombo • Tajskie • Tamilskie • Tybetańskie
Obrazkowe: Hieroglify • Pismo pierwotne
Chińskie: Pismo chińskie (tradycyjne i uproszczone) • Hancha • Kanji
Zobacz też: Alfabet • Systemy pisma CJK • Alfabet flagowy • Alfabet Morse'a
| Strumień myśli posła Ziobry |
Jeszcze nie dotarliśmy do materii, która jest przedmiotem komisji śledczej - przewodniczący komisji Andrzej Czuma (PO) przerwał wczoraj w 25. minucie wystąpienie Zbigniew Ziobry, byłego ministra sprawiedliwości. |
| Papała i sekret Mazura - cd. |
Milczanowski: Zacharski nie spotkał Mazura na Majorce. Ktoś chce go wrobić |
| Premier: Emerytalne plany skorygujemy |
- Nie ma sporu o emerytury dla nauczycieli w koalicji - mówi premier. Tymczasem minister pracy z PSL nadal forsuje swój projekt, który oficjalnie nie podoba się Platformie. |
| Rozmowa z minister Jolantą Fedak |
- Związkowcy oświatowi walczą o to, żeby uprawnienia przedemerytalne przedłużyć im w nieskończoność. Na to rząd się absolutnie nie godzi. Dlatego mój projekt oceniam jako krok do przodu - mówi w rozmowie z ”Gazetą” Jolanta Fedak |
| Polskie śledztwo w sprawie „Sirius Star” |
Polska prokuratura chciałaby postawić przed sądem piratów, którzy porwali statek „Sirius Star” |
| Sondaż: Prezydentowi szkodzi kohabitacja z Tuskiem |
Lecha Kaczyńskiego krytykuje 67 proc. Polaków, chwali - 24 proc. To najgorszy wynik w jego ponadtrzyletniej prezydenturze |
| Czy CBA zastraszało inspektorów wywiadu skarbowego? |
CBA poskarży się do premiera na wiceministra finansów, który mówił o zastraszaniu inspektorów wywiadu skarbowego przez agentów Biura. Zarzuty wiceministra zbada prokuratura |
| Przeniosą papieski krzyż poza Żwirowisko w Oświęcimiu? |
Belgijski dziennik "La Libre Belgique" obwieścił w czwartek, że dzięki mediacji tamtejszych środowisk żydowskich, "wykluwa się kompromis w sprawie oddalenia" od byłego obozu Auschwitz papieskiego krzyża, który od 1988 roku stoi na Żwirowisku, tuż za murami byłego obozu Auschwitz. |
| Radiowóz potrącił pieszą na pasach |
Policyjny radiowóz potrącił pieszą na skrzyżowaniu al. Niepodległości z ul. Źródlaną w Częstochowie. |
| Czynsz, rachunki, a teraz jeszcze... opłata za psa |
100 złotych miesięcznie muszą płacić mieszkańcy jednej z wspólnot mieszkaniowych w Janowie Lubelskim. Pomysł przeszedł przez głosowanie, bo większość mieszkańców psów nie posiada - donosi TOK FM |
