21 Dywizja Piechoty Górskiej

Z Wikipedii

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości.

21 Dywizja Piechoty Górskiej
Historia
Państwo	Polska
Sformowanie	1919
Rozformowanie	10 września 1939
Tradycje
Święto	26 maja
Nadanie sztandaru	{{{sztandar}}}
Kontynuacja tradycji	21 Brygada Strzelców Podhalańskich
Dowódcy
Pierwszy	gen. Andrzej Galica
Ostatni	gen. Józefa Rudolfa Kustroń
Organizacja
Dyslokacja	Nowy Sącz, Bielsko, Biała Krakowska, Cieszyn, Kraków
Podporządkowanie	Odwody Naczelnego Wodza
Skład	Armia Kraków

21 Dywizja Piechoty Górskiej^[1] (21 DPG) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Spis treści 1 Okres międzywojenny 2 Udział w wojnie obronnej 1939 3 Ordre de Bataille i obsada personalna w kampanii wrześniowej 4 Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej 5 Bibliografia 6 Przypisy

[edytuj] Okres międzywojenny

Sztab 21 DPG i jej pododdziały stacjonowały m.in. w Nowym Sączu, Bielsku, Białej, Cieszynie, Krakowie, a tuż przed wybuchem wojny – również w Boguminie. Pierwszym dowódcą 21 Dywizji Piechoty Górskiej był gen. Andrzej Galica.

Na początku października 1938 dywizja uczestniczyła w operacji zajęcia Zaolzia.

[edytuj] Udział w wojnie obronnej 1939

21 Dywizja Piechoty Górskiej pod dowództwem gen. bryg. Józefa Rudolfa Kustronia wchodziła w skład GO "Bielsko" (od 3 września pod nazwą GO "Boruta") gen. Mieczysława Boruty-Spiechowicza w Armii "Kraków" z zadaniem obrony linii Cieszyn–Bogumin i osłony południowego skrzydła armii.

1–2 września dywizja broniła się w rejonie Cieszyna przed atakami niemieckiego XVII Korpusu Armijnego gen. piech. Wernera Kienitza. Wieczorem 2 września planowano wykonać uderzenie na skrzydła niemieckiej 5 Dywizji Pancernej gen. por. Heinricha von Vietinghoffa, lecz nie doszło do tego i dywizja otrzymała rozkaz odwrotu w kierunku na Wadowice, podczas którego jej część uległa panice atakowana przez dywersantów. 4 września kontynuowała odwrót nad Dunajec w kierunku Tarnowa, staczając zwycięski bój pod Krzywaczką i Mogilanami. Została jednak rzucona pod Olkusz dla osłony GO "Jagmin" i - nie mając styczności z wrogiem - spokojnie się cofała.

6 września pod Wiśniczem i Bochnią toczyła zacięte walki z siłami niemieckich 2 Dywizji Pancernej gen. por. Rudolfa Veiela i 4 Dywizji Lekkiej gen. mjr. Alfreda von Hubickiego. 7 września otrzymała rozkaz natychmiastowego marszu do przeprawy przez Dunajec w Bobrownikach. Tego samego dnia spadło na nią uderzenie niemieckie. Oddziały osłonowe dywizji wycofały się jednak za Dunajec, niszcząc za sobą mosty. Natomiast na pozostałe oddziały gotowe do przeprawy uderzyły pod Radłowem niemieckie czołgi. Nie udała się próba kontrataku ze strony 3 Pułku Strzelców Podhalańskich i 4 Pułku Strzelców Podhalańskich. Ogarnięte paniką oddziały ruszyły do miejsca przeprawy przez Dunajec pod Biskupicami, gdzie przeprawiała się 6 Dywizja Piechoty. Przedwczesne jednakże wysadzenie mostu spowodowało panikę i przemieszane oddziały 21 DPG i 6 DP ruszyły na północ, aby tam szukać nowych przepraw. Mimo wszystko 21 DPG udało się wyjść z okrążenia, mimo że ze znacznymi stratami, i wycofać się za San.

11–12 września przeprawiła się przez San pod Jarosławiem. Po poważnych zmaganiach z przeważającymi siłami nieprzyjaciela i próbach zorganizowania obrony nad Sanem oddziały GO "Boruta" wycofały się za Tanew i 14 września rano znalazły się w rejonie Lubaczowa. 21 DPG liczyła wówczas około 3,5–4 tys. żołnierzy. Wieczorem tego dnia ruszyła w kierunku Oleszyce - Lubaczów - Cieszanów, aby przeciąć komunikację sił niemieckich działających od Tomaszowa Lubelskiego na Zamość. Do wykonania tego planu w zamierzony sposób jednak nie doszło. W wyniku opóźnienia wymarszu, a także pobłądzenia w lesie oddziały nie zajęły swoich nowych stanowisk.

14–16 września dywizja uczestniczyła w walkach w rejonie Oleszyc, Futorów, Starego Dzikowa, Cewkowa, Ułazowa i Zabiały. Przez trzy dni powstrzymywała o wiele silniejszą silniejszą niemiecką 45 Dywizję Piechoty gen. por. Friedricha Materny i część 28 Dywizji Piechoty gen. por. Hansa von Obstfeldera, znacznie odciążając 6 Dywizję Piechoty gen. bryg. Bernarda Monda. W trakcie tych walk zginął, prowadząc żołnierzy do ataku, gen. Józef Kustroń, a dywizja została rozbita i 16 września jej resztki skapitulowały.

[edytuj] Ordre de Bataille i obsada personalna w kampanii wrześniowej

Planowane Ordre de Bataille i obsada personalna 21 DPG w kampanii wrześniowej. W nawiasach podano nazwy jednostek mobilizujących oraz stanowiska służbowe oficerów dywizji zajmowane przed mobilizacją.

• Kwatera Główna 21 DPG
  • Dowództwo
    • dowódca dywizji – gen. bryg. Józef Rudolf Kustroń
    • dowódca piechoty dywizyjnej – wakat
    • dowódca artylerii dywizyjnej – płk dypl. Konstanty Kazimierz Ważyński (dowódca 21 pal)
    • dowódca saperów dywizyjnych – mjr Maksymilian Orłowski
    • dowódca kawalerii dywizyjnej - rtm. Zygmunt Marian Bergiel
  • Sztab
    • szef sztabu – ppłk dypl. Zygmunt Pawłowicz
      • oficer operacyjny - kpt. dypl. Witold Wróblewski
      • dowódca łączności – mjr Józef Chebda
      • kwatermistrz – kpt. dypl. Jan Kaliński
      • szef intendentury – kpt. Kazimierz Krupiczka
      • szef taborów – rtm. Stanisław Stefan Łomnicki
      • szef służby sanitarnej – mjr dr Antoni Ostaszewski
      • szef służby weterynaryjnej – mjr lek. wet. Franciszek Szkuta
      • szef służby sprawiedliwości – mjr Jan Bolesław Zieliński
      • szef służby duszpasterskiej – ks. kapelan rez. Stefan Misterek
      • komendant Kwatery Głównej – kpt. rez. Józef Korbut
  • kompania gospodarcza – dowódca por. rez. Adam Lubowiecki
  • Sąd Polowy Nr 21
  • Poczta Polowa Nr 18

• 3 Pułk Strzelców Podhalańskich – dowódca ppłk Julian Czubryt
• 4 Pułk Strzelców Podhalańskich – dowódca ppłk dypl. Bronisław Warzybok
• 202 Pułk Piechoty Rezerwowy – dowódca ppłk Zygmunt Piwnicki ^[2]
• 21 Pułk Artylerii Lekkiej – dowódca ppłk Wojciech Pluta (I zastępca dowódcy 21 pal)
• 21 Dywizjon Artylerii Ciężkiej – dowódca mjr Franciszek Szalek
• 21 Batalion Saperów – dowódca mjr Maksymilian Orłowski
• 21 Bateria Motorowa Artylerii Przeciwlotniczej – dowódca kpt. Borys Godunow
• Szwadron Kawalerii Dywizyjnej – dowódca rtm. Zygmunt Marian Bergiel
• Kompania Kolarzy Nr 55 (4 pspodh) – ppor. Karol Radwański
• Samodzielna Kompania Karabinów Maszynowych i Broni Towarzyszącej Nr 52 – dowódca por. Walerian Sendor
• Kompania Telefoniczna 21 DP (Kompania Łączności 21 DP w Cieszynie) - kpt. Tadeusz Adamko
• Pluton Łączności KG 21 DP (jak wyżej)
• Pluton Radio 21 DP (jak wyżej)
• Drużyna Parku Łączności 21 DP (jak wyżej)
• Kompania Sanitarna Nr 502 – dowódca mjr dr med. Adam Hełczyński
• Szpital Polowy Nr 502 – komendant mjr dr med. Stanisław Augustyn
• Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 21 – dowódca kpt. Zenon Kazimierz Wysocki
• Kolumna Taborowa Parokonna Nr 509
• Kolumna Taborowa Parokonna Nr 510
• Kolumna Taborowa Parokonna Nr 511
• Park Intendencki Nr 502 – komendant kpt. Stanisław Wojtas

• Ośrodek Zapasowy 21 DPG w Nowym Sączu (1 pspodh) ^[3]
  • dowódca – ppłk Zygmunt Bezeg
  • kwatermistrz – mjr Jan Witowski
  • kompania podchorążych – dowódca kpt. Jan Mędala
  • I batalion – dowódca kpt. Jan Kuczek
  • II batalion – dowódca mjr Wacław Bobkiewicz
  • III batalion – dowódca mjr Adam Gruda

[edytuj] Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej

Pierwszą próbę odtworzenia struktur dywizji podjął płk Aleksander Stawarz, dowódca 2 Brygady Górskiej. Zorganizował Dywizję Podhalańską w Konspiracji, która w roku 1940, w południowej części Krakowskiego liczyła kilkuset żołnierzy.

W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w 1944 powstała 21 Dywizja Piechoty AK, w skład której wchodził 1 Pułk Strzelców Podhalańskich AK (Okręg Kraków).

[edytuj] Bibliografia

• Tadeusz Jaruga, Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939: organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa 1975, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.

Przypisy

Senat przyjął bez poprawek ustawę o emeryturach pomostowych

Senat przyjął bez poprawek ustawę o emeryturach pomostowych, zmniejszającą liczbę uprawnionych do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę z ok. miliona osób, które obecnie mają taką możliwość, do niecałych 250 tysięcy.

Przeniosą papieski krzyż poza Żwirowisko w Oświęcimiu?

Belgijski dziennik "La Libre Belgique" obwieścił w czwartek, że dzięki mediacji tamtejszych środowisk żydowskich, "wykluwa się kompromis w sprawie oddalenia" od byłego obozu Auschwitz papieskiego krzyża, który od 1988 roku stoi na Żwirowisku, tuż za murami byłego obozu Auschwitz.

Radiowóz potrącił pieszą na pasach

Policyjny radiowóz potrącił pieszą na skrzyżowaniu al. Niepodległości z ul. Źródlaną w Częstochowie.

Czynsz, rachunki, a teraz jeszcze... opłata za psa

100 złotych miesięcznie muszą płacić mieszkańcy jednej z wspólnot mieszkaniowych w Janowie Lubelskim. Pomysł przeszedł przez głosowanie, bo większość mieszkańców psów nie posiada - donosi TOK FM

Zmasowany atak wandali na miejskie tramwaje

W środku nocy kilkunastu wandali zamalowało sprejem dwa tramwaje. Zabierali się za trzeci, ale spłoszyli ich pracownicy Miejskiego Zakładu Komunikacji. Za dokonanie tak dużych zniszczeń grozi im kara więzienia

Zakończono sprawdzanie dworców w Katowicach. Alarm był fałszywy.

O godz. 19.40 katowicka policja zakończyła przeszukiwanie dworców PKP i PKS. Na żadnym z nich bomby nie znaleziono. Żartownisiowi, który postawił na nogi całą katowicką policję, grozi kara dwóch lat pozbawienia wolności.

Ojciec Rydzyk stanie przed komisją ds. nacisków?

Ojciec Tadeusz Rydzyk może zostać wezwany przed komisję śledczą do spraw nacisków - powiedział IAR członek komisji Sebastian Karpiniuk z PO. Zaznaczył jednak, że aby doszło do przesłuchania redemptorysty, musiałyby się potwierdzić zeznania Andrzeja Leppera.

Piotr Farfał z zarządu TVP zawieszony. Zemsta za Targalskiego?

Rada nadzorcza TVP zawiesiła członka zarządu spółki Piotra Farfała. To ciąg dalszy walki między dawnymi koalicjantami: PiS, LPR i Samoobroną po zawieszeniu Krzysztofa Czabańskiego i Jerzego Targalskiego w Polskim Radiu. Farfał, były członek Młodzieży Wszechpolskiej, był w zarządzie publicznej telewizji z ramienia ugrupowania Romana Giertycha

Tusk: Fedak to bardzo dobry minister; nie ma konfliktu PSL-PO

Premier Donald Tusk zapewnił, że bardzo wysoko ocenia pracę minister pracy Jolanty Fedak. - To bardzo dzielna kobieta, bardzo dobry minister, która pracuje w warunkach wyjątkowo trudnych - ocenił. Zapewnił też, że - jeśli chodzi o emerytury dla nauczycieli - nie ma sporu w koalicji.

Napieralski do rządu: Chcemy wam pomóc

Szef SLD Grzegorz Napieralski zadeklarował w czwartek w Sejmie, że klub Lewicy jest gotowy pomóc rządowi w pracach nad "dobrymi ustawami". Jednocześnie skrytykował gabinet Donalda Tuska za niedotrzymanie obietnic wyborczych.