Apelles

Z Wikipedii

Apelles
Potwarz Apellesa, obraz Sandro Botticellego
Prawdziwe nazwisko	Apelles z Kolofonu
Data i miejsce urodzenia	ok. 380 p.n.e.
Data i miejsce śmierci	ok. 300 p.n.e., wyspa Kos
Narodowość	Grek
Dziedzina sztuki	Malarstwo
Styl	Łączenie elementów doryckich i jońskich
Ważne dzieła	Afrodyta Anadyomene, Kalumnia
Muzeum artysty	-

Apelles (ur. około 370 p.n.e. w Kolofonie lub na Kos, zm. około 300 p.n.e. na Kos^[1]) - największy (wedle opinii starożytnych) malarz grecki, syn Pytheosa z Kolofonu.

Spis treści 1 Życie 2 Cechy warsztatu artystycznego 3 Tematyka prac 3.1 Portrety i alegorie 3.2 Najwybitniejsze dzieła 4 Przypisy 5 Bibliografia

[edytuj] Życie

Był jońskim Grekiem. Po studiach u Eforosa w Efezie i w słynnej doryckiej szkole w Sykionie, gdzie jego nauczycielem był Pamfilos, Apelles został nadwornym malarzem i portrecistą Filipa II Macedońskiego i jego syna Aleksandra Wielkiego. Miał wyłączne prawo portretować Aleksandra w malarstwie, tak jak Lizyp w rzeźbie. Później pracował w Efezie, na Kos i Rodos oraz krótko w Aleksandrii na dworze Ptolemeusza I Sotera.

Był najsłynniejszym malarzem swoich czasów i ceny jego obrazów z biegiem czasu rosły. Poddawał je pod krytykę opinii publicznej i zgadzał się na poprawianie błędów, jakie zauważali przechodnie (stąd słynna anegdota o szewcu, którego uwagi na temat złego namalowania obuwia artysta przyjął do wiadomości, lecz sprzeciwił się, gdy szewc zaczął krytykować szaty i proporcje namalowanej osoby, mówiąc mu: „Niech szewc nie wyrokuje powyżej kopyta", po łacinie Ne sutor ultra crepidam).

[edytuj] Cechy warsztatu artystycznego

Był niezrównanym artystą, nieustannie pracował nad swym stylem i metodami malowania (tradycja przypisuje mu maksymę żadnego dnia bez kreski, przekazaną przez Pliniusza w zlatynizowanej wersji nulla dies sine linea), by w końcu po wielu poszukiwaniach dojść do używania w pracy jedynie czterech kolorów (tetrachromia): białego, czerwonego, żółtego i czarnego, czyli barw malarstwa wazowego. Obrazy Apellesa wyróżniały się:

• mistrzostwem konturu (zwycięska rywalizacja z Protogenesem o cieńszą linię),
• delikatnym kolorytem, co dotyczy zwłaszcza późniejszych prac (efekt ten artysta uzyskiwał dzięki specjalnemu pokostowi - werniksowi zwanym elephantinum łagodzącemu ostrość farb laserunkowych i chroniącym obraz przed kurzem),
• niezrównanym wdziękiem (charis) i
• wielkim realizmem (niektóre portrety i obraz rumaka, do którego miały rżeć konie).

Do malarstwa wprowadził postać zwróconą plecami do widza (aversa facie) i różowawą karnację kobiet.

W swoich dziełach, łącząc tradycje jońskie (szkoły Eforosa) z doryckimi (szkoły sykiońskiej), jak się też mówi, łącząc dorycką precyzję z jońską elegancją, dał najdoskonalsze podsumowanie wcześniejszych osiągnięć całego malarstwa greckiego. Doświadczenia artystyczne zawarł w traktacie adresowanym do swego ucznia Perseusza.

[edytuj] Tematyka prac

Obrazy Apellesa niestety nie zachowały się do naszych czasów. Ich tematyka była wyjątkowo szeroka: portret (m.in. konny), autoportret, alegorie, sceny mitologiczne, zwierzęta, a nawet zjawiska natury, np. błyskawice, piorun, huragan.

[edytuj] Portrety i alegorie

Namalował wiele znakomitych portretów, głównie władców i dostojników: m.in. Filipa II i Aleksandra Wielkiego (co najmniej po kilka), Antygona Jednookiego (dla ukrycia defektu ukazanego w trzech czwartych), satrapy Lidii Menandra, arcykapłana świątyni Artemidy efeskiej Megabyzosa i dowódcy Aleksandra Wielkiego Klejtosa. Malował jednak też portrety zwykłych ludzi np. aktora Gorgosthenesa (prawdopodobnie jego kopia znajduje się w Herkulanum) czy też portret hetery Pankaspe. Wizerunki przez niego tworzone tak doskonale oddawały charakter malowanych osób, że nazywano je niedyskretnymi. Wykonał także pierwszy w historii autoportret.

Ponadto namalował równie wiele obrazów o treściach alegorycznych i mitologicznych np. Triumf Aleksandra Wielkiego ze spętaną wojną, Heraklesa, Tyche i Charis (Wdzięk).

[edytuj] Najwybitniejsze dzieła

Jednak największą sławę zdobyły:

• Afrodyta wynurzająca się z piany morskiej (Afrodyta Anadyomene) namalowana dla świątyni Asklepiosa (Asklepiejonu) na Kos; podobno do tego obrazu pozowała mu znana kurtyzana Fryne, inni twierdzą, że faworyta Aleksandra Wielkiego Pankaspe; według Pliniusza Starszego krople wody z mokrych włosów bogini rozpryskiwały się, tworząc wokół niej srebrzysty obłok; obraz ten przewieziony został później przez Augusta do Rzymu i umieszczona w świątyni poświęconej Cezarowi,
• Aleksander Wielki z piorunem Zeusa - obraz dla świątyni Artemidy (Artemizjonu) w Efezie
• Kalumnia (inne nazwy: Oszczerstwo, Potwarz) inspirowana intrygą ukutą przeciwko artyście na dworze Ptolemeusza przez innego malarza Antyfilosa; był to obraz alegoryczny, którego opis pozostawił Lukian, a na którego opisie oparł się Sandro Botticelli malując swój obraz Oszczerstwo Apellesa.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• publikacje:
  • Praca zbiorowa pod redakcją Aleksandra Krawczuka - "Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych", Oficyna Wydawnicza FOGRA, Warszawa 2005, s. 275, ISBN 83-85719-84-9
  • Praca zbiorowa - „Encyklopedia sztuki starożytnej”, WaiF i Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, s. 77-78, ISBN 83-01-12466-0 (PWN), ISBN 83-221-0684-X (WaiF)
  • Rachet G. - „Słownik cywilizacji greckiej”, Wydawnictwo „Książnica”, Katowice 2006, s. 41, 42-43, ISBN 83-7132-919-9
• strony WWW:
  • (en) Popovic J.J. - „Apelles - the greatest painter of antiquity” [1]
  • Twardecki A. - „Słownik sztuki starożytnej Grecji i Rzymu”, wersja internetowa [2]

Pracownica dziekanatu miała pomóc studentom, ale ich okradła

Wrocławscy policjanci zatrzymali pracownicę dziekanatu jednej z wrocławskich uczelni wyższych, podejrzaną o przywłaszczenie ok. 24 tys. zł.

Świętokrzyskie: Chirurg oskarżony o korupcję

O przyjęcie łapówek i poświadczenie nieprawdy w zaświadczeniu lekarskim oskarżyła Prokuratura Rejonowa w Jędrzejowie (Świętokrzyskie) byłego ordynatora chirurgii tamtejszego szpitala.

Od 1 stycznia 2012 będziemy płacić w euro. To może się udać

Rząd chce, aby Polska w 2011 roku spełniła kryteria wprowadzenia euro. Poinformowała o tym w Sejmie wiceminister finansów Katarzyna Zajdel-Kurowska, która przedstawiła informację o stanie przygotowań do wprowadzenia wspólnej waluty europejskiej.

Ambasador USA: Tarcza antyrakietowa rozrusza region

Ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce Victor Ashe zapowiedział, że budowa elementów tarczy antyrakietowej i bazy wojskowej w rejonie Słupska pozytywnie wpłynie na rozwój regionu.

Pacjent zabił pacjentkę denkiem od konserwy

Chory ma schizofrenię mężczyzna, który przebywał na zamkniętym oddziale psychiatrycznym szpitala w Grajewie, poderżnął gardło 73-letniej kobiecie, która też tam się leczyła

PiS chce amnestii dla młodych prawników

Blisko 80 proc. młodych prawników nie zdało egzaminu na aplikacje prawnicze. PiS chce, aby egzamin przeprowadzono jeszcze raz.

Kaczyński do Tuska: Spotkajmy się

"Dziennik" dotarł do listu Jarosława Kaczyńskiego do premiera Donalda Tuska. Prezesa PiS proponuje w nim zawieszenie "wszelkich sporów partyjnych". Chce się spotkać z szefem rządu, by przedstawić mu propozycje, które przygotowało PiS w dziedzinie gospodarki.

Tylko PO i PiS w przyszłym Sejmie

Z najnowszego sondażu "Rzeczpospolitej" wynika, że gdyby wybory odbyły się na początku października, to w Sejmie mogłaby rządzić samodzielnie Platforma Obywatelska (39 proc. głosów), a Prawo i Sprawiedliwość byłoby jedyną opozycją (20 proc. głosów).