Artykulacja (muzyka)

Z Wikipedii

Artykulacja jeden z elementów dzieła muzycznego określający sposób wydobycia i kształtowania dźwięku. W skład artykulacji wchodzi także frazowanie. Artykulacja nadaje utworowi muzycznemu odpowiedni wyraz i dopełnia go pod względem technicznym.

Istnieje szereg określeń artykulacyjnych, niektóre z nich mają charakter uniwersalny, inne są charakterystyczne dla danego instrumentu.

Oto niektóre ze znaków artykulacyjnych:

• • Staccato - skracanie dźwięków, mniej więcej o połowę ich wartości, poprzez ostre ich wydobywanie i oddzielanie od siebie. Wiąże się to z inną techniką gry. Na przykład na fortepianie klawisz jest uderzany palcem przy jednoczesnym, raptownym podniesieniu nadgarstka.
    
    
    
    

• spiccato - podobne do staccato, lecz jeszcze krótsze i ostrzejsze.
  
  
  
  
  
  
  

• portato - sposób artykulacji pośredni między staccato a legato: dźwięki grane są oddzielnie, ale nie ostro, muzycy używają określenia, że są kładzione albo: przenoszone (z wł. portare 'nosić').
  
  
  
  
  
  
  
  

• legato - dźwięki grane są płynnie, w sposób maksymalnie łączny między sobą
  
  
  
  
  
  
  

Sposoby wykonywania dźwięku oraz inne związane z artykulacją środki wykonawcze:

• détaché
• legato
• portato
• staccato
• marcato
• martelé
• spiccato
• sautillé
• gettato
• ricochet
• alzando
• flautando
• frullato
• pizzicato
• col legno
• glissando
• arpegio
• tremolo
• tremolando
• sul tasto
• sul ponticello
• arco
• con sordino

• arco - dla instrumentów smyczkowych oznacza wykonanie przez pocieranie strun smyczkiem
• pizzicato - dla instrumentów smyczkowych wydobycie dźwięku przez szarpnięcie struny palcem
• con legno - dla instrumentów smyczkowych wydobycie dźwięku przez uderzenie struny drzewcem smyczka.
• flażolet - dla instrumentów smyczkowych, gitary i harfy: lekkie dotknięcie struny w odpowiednim miejscu, a dla aerofonów: odpowiednie przedęcie; zmienia się wówczas wysokość i barwa dźwięku
• con sordino - z tłumikiem; dla instrumentów smyczkowych oznacza założenie tłumika na podstawek, dla aerofonów - włożenie go do czary głosowej; dla fortepianu i pianina - użycie (jeśli to możliwe) środkowego pedału
• senza sordino - bez tłumika
• glissando (skrót gliss.) - prześlizgując się
• marcato - podkreślając
• arpeggio - harfowo (niejednoczesne wykonanie akordu, jego składniki są grane szybko w górę lub w dół po kolei)
• tremolo - wibrująco (szybkie powtarzanie jednego dźwięku)
• tremolando - wibrująco (szybkie powtarzanie dwóch dźwięków)

Inne określenia ekspresyjno-interpretacyjne:

• agitato - niespokojnie, burzliwie
• animato - z ożywieniem
• apassionato - gwałtownie
• cantabile - śpiewnie
• con amore - z uczuciem
• con brio - z życiem
• con dolore - z boleścią
• con grazia - z wdziękiem
• dolce - słodko
• espressivo - wyraziście
• feroce - dziko
• giocoso - wesoło
• leggiero - lekko
• martellato - jak gdyby uderzając młotem
• mezza voce - półgłosem
• mormorando - z zamkniętymi ustami (w śpiewie)
• perdendo - zanikając
• pesante - ciężko
• risoluto - śmiało
• scherzando - żartobliwie
• smorzando - tłumiąc, zamierając
• sostenuto - powściągliwie
• sotto voce - półgłosem
• tranquillo - spokojnie
• triste - smutno

Określenia artykulacyjne w grze na gitarze pochodzą z języka hiszpańskiego:

• tirando - po szarpnięciu struny palec pozostaje w powietrzu
• apoyando - po szarpnięciu palec opiera się o sąsiednią strunę

W grze na werblu (i ogólnej grze na zestawie perkusyjnym) stosuje się podział ze względu na:

• Wysokość trzymania pałek czyli free stroke:
  • Full stroke (od forte do forte fortissimo) - Uderzenie z pałki trzymanej prostopadle do podłoża
  • Medium stroke (mezzo) - Forma pośrednia pomiędzy full i low stroke
  • Low stroke (od piano pianissimo do piano) - bardzo niskie trzymanie pałek, ok 2 cm nad membraną

• Technikę trzymania pałek:
  • Tradycyjna - Trzymanie pałki kciukiem tak, aby pałka przechodziła pomiędzy palcem środkowym a serdecznym
  • Amerykańska (standardowa) - pośrednia pomiędzy niemiecką a francuską, luźna i wygodna, użyteczna w graniu na całym zestawie
  • Francuska - Trzymanie pałeczki w standardowy sposób (pomiędzy kciukiem a resztą dłoni), z tym że kciuk znajduje się nad resztą dłoni poprzez obrócenie całej dłoni
  • Niemiecka - Najbardziej płaska technika, wierzch dłoni jest równolegle usytuowany do membrany. Bardzo głośna, przy użyciu tej samej siły, co w chwycie francuskim, uzyskuje się o wiele głośniejszy dźwięk

• Technikę uderzenia
  • W tej dziedzinie występuje pewna dowolność, wszystko zależy od fantazji muzyka, np. Rim shot - polega na jednoczesnym uderzeniu w obudowę bębna jak i w membranę, co daje specyficzny i głośny dźwięk.

Cenne mapy i listy Mickiewicza trafią do Polski

Kolekcjoner Tomasz Niewodniczański powiedział w piątek, że zamierza wkrótce przekazać polską część swoich zbiorów kartograficznych i archiwalnych Zamkowi Królewskiemu w Warszawie.

Ruszył proces prześladowcy młodej dentystki

Proces bezrobotnego Sebastiana W., który przez ponad rok miał nękać dwudziestokilkuletnią dentystkę, a także jej ojca i znajomego rozpoczął się dziś przed warszawskim sądem rejonowym. Oskarżony swe działania tłumaczył przed sądem "zakochaniem", nie przyznał się do przestępstw.

Zarzuty dla dwóch pracowników prezydenta Karnowskiego

Prokuratura postawiła zarzuty sekretarzowi miasta oraz kierowcy prezydenta Sopotu, Jacka Karnowskiego. Obaj mieli brać udział w ustawieniu przetargu na auto dla prezydenta.

Warszawa się wali: most z dziurą na wylot

Od piątku nie można jeździć przez mostek na Kanale Żerańskim w Kobiałce - oberwał się z niego kawałek betonu z jezdnią. Pogotowie drogowe w ostatniej chwili zawróciło dwie betoniarki zmierzające na pobliską budowę. Zarząd Transportu Miejskiego musiał wycofać autobusy

Pogoda na weekend: będzie zimno i spadnie śnieg

Przed intensywnymi opadami śniegu oraz oblodzeniem na drogach ostrzega Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW). Utrudnienia komunikacyjne mogą wystąpić już w piątek po południu.

28 osób oskarżonych o fałszowanie list poparcia przed wyborami

28 osób z Rybnika i okolic zostało oskarżonych o złamanie prawa przy zbieraniu i sporządzaniu list poparcia dla kandydatów na posłów w wyborach do Sejmu w 2005 roku.

Złożono kwiaty pod tablicą górników poległych w "Halembie"

Modlitwą i złożeniem kwiatów przed tablicą z nazwiskami poległych w kopalni "Halemba" w Rudzie Śląskiej górników zakończyły się obchody rocznicy katastrofy w tej kopalni sprzed dwóch lat.

Małkowski: prawda jest moją tarczą

Czesław Jerzy Małkowski, który stracił stanowisko prezydenta Olsztyna w niedzielnym referendum, podziękował mieszkańcom za udzielone mu wsparcie i po raz kolejny zapewnił, że udowodni swą niewinność przed niezawisłym sądem.

Ruszył proces: Szef NBP domaga się przeprosin od prezydent Warszawy

Przed stołecznym sądem ruszył proces, który prezes NBP Sławomir Skrzypek wytoczył prezydent Warszawy Hannie Gornkiewicz-Waltz. Skrzypek żąda przeprosin za podanie informacji, że w 2003 r. spóźnił się z złożeniem oświadczenia majątkowego.

Kim jest Elżbieta Kruk?

Zasłynęła przede wszystkim jako budząca kontrowersje szefowa Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Elżbieta Kruk jest jedną z najbliższych współpracownic Lecha Kaczyńskiego. To także jedna z czołowych działaczek PiS i współzałożycielka tej partii. Zawsze lojalna wobec prezydenta jest jedną z nielicznych osób, którym Lech Kaczyński faktycznie ufa.