Batszeba

Z Wikipedii

Batszeba (בת שבע, hebr. Batscheba) (zm. po 970 p.n.e.) - postać biblijna, jedna z żon Dawida, króla starożytnego Izraela. Wg przekazu biblijnego jej pierwszym mężem był Uriasz Chetyta. Gdy zaszła w ciążę z Dawidem, ten doprowadził do śmierci Uriasza, a następnie poślubił wdowę po nim. Z Dawidem miała czterech synów - m.in. Salomona.

Spis treści 1 Imię 2 Pochodzenie 3 Romans z Dawidem i jego skutki 4 Potomstwo 5 Batszeba a rozgrywki o sukcesję po Dawidzie 6 Batszeba w tradycji żydowskiej, chrześcijańskiej i islamskiej 7 Batszeba w literaturze 8 Batszeba w ikonografii 9 Batszeba w kinie 10 Przypisy 11 Bibliografia

[edytuj] Imię

Imię tej żony Dawida pojawia się w Starym Testamencie w formach: Batszeba^[1] i Bat-Szua^[2]. Wersja Bat-Szua uchodzi za pomyłkę autora lub kopisty Pierwszej Księgi Kronik^[3].

Samo imię Batszeba jest pochodzenia hebrajskiego i oznacza "córka pełności"^[4].

[edytuj] Pochodzenie

Batszeba była córką Eliama^[5]. W tradycji żydowskiej Eliama, ojca Batszeby, identyfikuje się z Eliamem, synem Achitofela z Gilo, jednym z Bohaterów Dawida. Batszeba poślubiła Uriasza Chetytę, także należącego do Bohaterów Dawida. Nie zachowały się żadne informacje na temat ewentualnego potomstwa z tego małżeństwa.

[edytuj] Romans z Dawidem i jego skutki

Wg przekazu biblijnego, gdy jej mąż pod komendą Joaba brał udział w oblężeniu ammonickiej twierdzy Rabba, Batszeba nawiązała romans z królem Dawidem. Rozpoczął się od tego, że Dawid dostrzegł z tarasu swojego pałacu kąpiącą się Batszebę. Oczarowany jej urodą kazał ją sprowadzić i spędził z nią noc. Później okazało się, że Batszeba zaszła z nim w ciążę.

Na wieść o tym Dawid wezwał Uriasza do Jerozolimy pod pretekstem złożenia relacji z działań wojennych. Mimo namów władcy, aby spędził noc z żoną, Uriasz nie złamał prawa religijnego, nakazującego wojownikom w trakcie działań wojennych powstrzymywać się od pożycia małżeńskiego.

W takiej sytuacji Dawid odesłał Uriasza pod Rabbę razem z listem adresowanym do Joaba. Nakazywał w nim ustawić męża Batszeby w miejscu, gdzie walka będzie najbardziej zażarta, a w odpowiednim momencie odstąpić od niego, by zginął z rąk Ammonitów. Joab postąpił zgodnie z poleceniem władcy i niedługo potem Uriasz stracił życie pod Rabbą.

Gdy Batszeba dowiedziała się o śmierci męża, opłakiwała go. Po zakończonym okresie żałoby Dawid sprowadził wdowę po Uriaszu do swojego pałacu i poślubił. Wkrótce Batszeba urodziła syna.

Krótko potem przed obliczem Dawida stawił się prorok Natan, opowiadając historię o bogaczu, posiadającym wielką liczbę bydła, i o biedaku, posiadającym tylko jedną owieczkę. Bogacz miał pozbawić biedaka tej jednej jedynej owieczki - oburzony Dawid zażądał śmierci dla bogacza. Natan stwierdził, że pod postacią bogacza był przedstawiony sam król, zaś pod postacią biedaka - Uriasz. Przepowiedział również: Jahwe odpuszcza ci twój grzech - nie umrzesz. Lecz dlatego, że przez ten czyn wzgardziłeś Jahwe, syn, który ci się urodzi na pewno umrze^[6].

Pierwsze dziecko Batszeby i Dawida zmarło po siedmiodniowej chorobie.

[edytuj] Potomstwo

Batszeba i Dawid mieli w sumie czterech synów - byli to:

• Szimea^[7] lub Szammua^[8] - zapewne identyczny z dzieckiem, którego śmierć przepowiedział prorok Natan,
• Szobab,
• Natan,
• Salomon.

[edytuj] Batszeba a rozgrywki o sukcesję po Dawidzie

Dawid przewidział na następcę tronu Salomona - złożył Batszebie przysięgę na Boga Izraela, że tak uczyni. Jednak u schyłku życia króla roszczenia do tronu zaczął zgłaszać jego czwarty syn, a pasierb Batszeby - Adoniasz. Tego ostatniego popierali Joab i kapłan Abiatar. Wokół Batszeby skupili się stronnicy Salomona - prorok Natan i Benajasz syn Jojady. Właśnie pod wpływem namów Batszeby i przez wzgląd na złożoną przysięgę Dawid kazał kapłanowi Sadokowi i Natanowi namaścić Salomona na króla.

Po śmierci Dawida rządy objął Salomon. Niedługo potem Adoniasz zwrócił się do Batszeby z prośbą, aby jej syn oddał mu za żonę Abiszag Szunemitkę, należącą do haremu króla Dawida.

Posiadanie żony króla dawało prawo do tronu. Salomon potraktował prośbę Adoniasza jako dążenie do zamachu stanu. W tym samym dniu, w którym Batszeba przedstawiła prośbę pasierba, Salomon kazał zamordować brata.

Dalsze losy Batszeby nie są znane.

[edytuj] Batszeba w tradycji żydowskiej, chrześcijańskiej i islamskiej

Tradycja żydowska starała się umniejszyć winę Dawida, twierdząc że Batszeba była mu od początku przeznaczona. W związku z zabójstwem Uriasza pojawiła się też opinia, że kto wyrusza na wojnę, powinien wystawić swojej żonie list rozwodowy.

Batszeba jako "żona Uriasza" została wymieniona w Ewangelii według świętego Mateusza w rodowodzie Jezusa z Nazaretu^[9] jako jedna z pięciu kobiet - obok Tamar, Rachab, Rut i Marii z Nazaretu. Jest to o tyle wyjątkowe, że w kulturze hebrajskiej kobiety nie miały miejsca w genealogiach.

W interpretacji Augustyna z Hippony i Izydora z Sewilli Batszeba była typem Kościoła (Eklezji), a Dawid symbolem Chrystusa.

W Koranie pojawia się jedynie pośrednia wzmianka nawiązująca do historii Batszeby - w postaci przypowieści skierowanej do Dawida, będącej parafrazą mowy proroka Natana, w której zapowiedział śmierć królewskiego syna^[10]. O Batszebie - już wprost - wspominali islamscy komentatorzy (m.in. at-Tabari).

[edytuj] Batszeba w literaturze

Batszeba pojawia się w licznych utworach literackich. Wśród nich są m.in.:

• dramat Comedi David mit Batseba im Ehbruch Hansa Sachsa (1556),
• epos wierszowany Les amours de David et de Bethsabée Remiego Belleau'a (1572),
• dramat The Love of King David and Bethsabe George'a Peelego (1599),
• dramat Koning David Joosta van den Vondela (1660),
• opowiadanie Das Weib des Urias Alfreda Meissnera (1852),
• dramat David und Bathseba Karla Roberta Eduarda von Hartmanna (1871),
• dramat The Sin of David Stephena Phillipsa (1904),
• dramat Das Weib des Urias Liona Feuchtwangera (1907),
• dramat King David and His Wives Davida Pinskiego (1926),
• dramat biblijny Betsaba. Dramat w 3 aktach z epilogiem Emila Zegadłowicza (1926),
• powieść Batszeba Torgny'ego Lindgrena (1984).

[edytuj] Batszeba w ikonografii

Batszeba, a zwłaszcza scena kąpieli z jej udziałem, wzbudzała zainteresowanie sztuk plastycznych. Wśród przedstawień ikonograficznych żony Uriasza znajdują się:

• Psałterz utrechcki (IX w.) - w scenie pokazującej kazanie Natana pojawia się Batszeba jako aluzja do grzechu Dawida,
• rękopis Sacra Parallela dzieła Jana z Damaszku (IX w.) - pierwsze udokumentowane przedstawienie sceny kąpieli Batszeby,
• płaskorzeźba tympanonu zachodniego portalu kościoła cysterek w Trzebnicy (1230-1250),
• obraz Batszeba Hansa Memlinga (1485),
• obraz Dawid i Batszeba Lucasa Cranacha Starszego (1526) - zmodyfikowany przez Pablo Picassa w serii wykonywanych tuszem litografii (1947-1948),
• obraz Batszeba Parisa Bordone'a (poł. XVI w.),
• obraz Dawid i Batszeba Jana Massysa (1562),
• obraz Batszeba w kąpieli Paolo Veronesego (1575),
• obraz Kąpiąca się Batszeba Cornelisa van Haarlema (1594),
• obraz Dawid i Batszeba w kąpieli Bartłomieja Strobla (1630),
• obraz Batszeba w kąpieli Rubensa (1620-1630 albo ok. 1635),
• obraz Batszeba Rembrandta (1654),
• obraz Batszeba Willema Drosta (1654) - inspiracją dla Drosta był obraz pędzla Rembrandta,
• obraz Batszeba otrzymuje list od Dawida Jana Steena (1659),
• obraz Batszeba w kąpieli Sebastiana Ricciego (1724),
• obraz Batszeba Karla Brulloffa (1832),
• obraz Batszeba w kąpieli Francesco Hayeza (1834),
• obraz Bethsabée Jean-Léon Gérôme'a (1889).

[edytuj] Batszeba w kinie

Batszeba została przedstawiona w ekranizacjach historii króla Dawida. W jej postać wcielały się:

• Georgette de Nove - w filmie David w reżyserii Harry'ego Southwella (1924),
• Susan Hayward - w filmie Dawid i Betszeba w reżyserii Henry'ego Kinga (1951),
• Jane Seymour - w filmie The Story of David w reżyserii Davida Lowella Richa i Alexa Segala (1976),
• Alice Krige - w filmie Król Dawid w reżyserii Bruce'a Beresforda (1986),
• Sheryl Lee - w filmie Dawid w reżyserii Roberta Markowitza (1997),
• Anouk Aimée - w filmie Salomon w reżyserii Rogera Younga (1997).

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Atlas Biblijny, Warszawa 1990, ISBN 83-7050-000-5, s. 121.
• Bocian M., Leksykon postaci biblijnych, Kraków 1995, ISBN 83-7006-393-4, s. 89-91.
• Bosak P. Cz. OP, Postacie Nowego Testamentu. Słownik-konkordacja, Poznań - Pelplin 1996, s. 691.
• Fros H., Sowa F., Księga imion i świętych, t. 2, Kraków 1997, ISBN 83-7097-374-4, szpalta 17.
• Messori V., Opinie o Jezusie, Kraków 1994, ISBN 83-85541-14-4, s. 162.
• Ricciotti G., Dzieje Izraela, Warszawa 1956, s. 293.

Szpitalny kontratak PiS Dornem i Balickim

PiS montuje wielką koalicję przeciw rządowemu pakietowi ustaw zdrowotnych. Liczy na to, że zbierze całą opozycję, a może nawet PSL. Rząd zaś szykuje ostatni projekt z pakietu zdrowotnego. Ten o oddłużeniu

Konkurencja dla Radia Maryja?

Jezuici założyli radio internetowe Rewelacja adresowane nie tylko do zaangażowanych katolików

Bujak, Frasyniuk i Lis piszą skargę na IPN do ministra sprawiedliwości

A minister Zbigniew Ćwiąkalski wzywa na dywanik szefa IPN Janusza Kurtykę

...ni dzieci nam germanił

Szkoła nie dla sześciolatków? Prezydent Kaczyński może zatrzymać reformę, bo boi się germanizacji

Trąba powietrzna nad Ustką

Po godzinie 19.30 nad Ustką pojawiła się trąba powietrzna - informują internauci. Jak relacjonują, trąba nie sięgnęła ziemi. Zniknęła po ok. 15 minutach.

TVN pozywa Macierewicza

Telewizja TVN pozwała b. szefa Komisji Weryfikacyjnej WSI Antoniego Macierewicza. Według stacji Macierewicz w czwartkowym wywiadzie dla "Rzeczpospolitej" naruszył reputację TVN S.A. Telewizja domaga się odwołania zarzutów i 100 tys. zł na cele społeczne.

Samochód koziołkował kilka razy a kierowca bez szwanku

Świadkowie tego wypadku mogli sądzić, że kierowca nie żyje, a w najlepszym wypadku jest ciężko ranny. Jadąca szybko toyota zjechała na pas obok i z całej siły uderzyła w barierki. Siła uderzenia była tak wielka, że wyrzuciło auto na druga stronę jezdni. Tam samochód przekoziołkował kilka razy i zatrzymał się tuż przed nadjeżdżającym z naprzeciwka pojazdem.

Związkowcy pod kancelarią premiera: Złodzieje

Według "Solidarności" ok. 50 tys., a według policji ok. 18 tys. związkowców pomimo deszczu protestowało w stolicy pod hasłem "Godna praca i godna emerytura, to godne życie". Delegacja "S" przekazała szefowi doradców premiera Michałowi Boniemu petycję do rządu. Manifestanci odpalili pod kancelarią premiera petardy, krzyczeli "Złodzieje, złodzieje", "Wszystko ściema, cudów nie ma" i "Solidarność, Solidarność". Jedna osoba została ranna.

28-letni górnik zginął w kopalni "Bielszowice"

28-letni górnik zmarł w piątek rano w kopalni "Bielszowice" w Rudzie Śląskiej.

Śląski "baron" paliwowy po prawie 5 latach wyszedł z aresztu

Po prawie pięciu latach spędzonych w areszcie Henryk M., zwany śląskim baronem paliwowym, wyszedł w piątek na wolność. Na kolejne przedłużenie okresu jego aresztowania w czwartek nie zgodził się Sąd Apelacyjny w Katowicach.