Bitwa na jeziorze Pejpus

Z Wikipedii

Bitwa na jeziorze Pejpus walki Rusinów z zakonem niemieckim
Bitwa na jeziorze Pejpus
Data	5 kwietnia 1242
Miejsce	jezioro Pejpus, Ruś
Wynik	klęska zakonu
Terytorium	Ruś
Strony konfliktu Nowogrodzianie zakon krzyżacki[1] milicja Dorpatu rycerze duńscy Dowódcy książę Aleksander Newski, książę Andrzej Jarosławicz książę-biskup Dorpatu Herman I Siły 15 000? 10 000 rycerzy zakonnych i piechoty estońskiej oraz duńskiej? Straty nieznane, znaczne 500 rycerzy zakonnych, znaczna część piechoty estońskiej

Bitwa na jeziorze Pejpus (także: bitwa na lodzie) – starcie zbrojne, które miało miejsce 5 kwietnia 1242. Wojska nowogrodzkie dowodzone przez księcia Aleksandra Newskiego zadały klęskę armii zakonu krzyżackiego i połączonego z nimi zakonu kawalerów mieczowych^[1] pod wodzą księcia-biskupa Dorpatu Hermana I, zapobiegając tym samym niemieckiej ekspansji na wschód.

Spis treści 1 Wprowadzenie 2 Bitwa 3 Znaczenie bitwy 4 Przypisy 5 Bibliografia

[edytuj] Wprowadzenie

W początkach XIII w. Ruś stała się obiektem ataków z trzech stron. Od południa krajowi zagrażali Mongołowie Czyngis Chana. Tereny północne m.in. Nowogród stały się celem ataków Szwedów, zachodnie natomiast – niemieckich i duńskich krzyżowców należących do zakonu niemieckiego (Krzyżaków) i zakonu kawalerów mieczowych. Największym zagrożeniem uniemożliwiającym bezpieczny handel zakonu na Rusi było miasto Wielki Nowogród (Welikij Nowgorod), które stało się głównym celem zakonu.

W roku 1236 bojarzy nowogrodzcy wybrali Aleksandra Jarosławicza, syna wielkiego księcia Władymira, na swojego władcę. Książę już w roku 1240 pokonał nadciągającą z Finlandii szwedzką armię inwazyjną pod wodzą jarla Birgera w starciu nad Newą w pobliżu dzisiejszego St. Petersburga, po którym zyskał przydomek – Newski.

W tym samym roku z terenów Estonii wtargnęli na Ruś rycerze zakonu niemieckiego. Do roku 1237 najbardziej odznaczał się operujący w Inflantach zakon kawalerów mieczowych^[1], który dotarł do ziem nowogrodzkich. Szczególnie niebezpieczna sytuacja powstała w chwili, gdy rycerze zakonu zajęli ważne strategicznie miasto Psków, położone na południe od jeziora Pejpus. Załoga miasta wykorzystywana była do osłony dróg handlowych prowadzących do Nowogrodu. W roku 1241 Nowogrodzianom pod przewodnictwem Aleksandra Newskiego udało się zdobyć twierdzę Koporje, a w rok później odbić Psków.

[edytuj] Bitwa

Po pierwszych sukcesach Aleksander Newski zdecydował się przenieść ciężar walk na tereny zajmowane przez zakon, po czym ruszył w kierunku zachodnim na twierdzę Isborsk. Rycerze zakonni i ich estońskie oddziały pomocnicze na początku kwietnia pokonały jednak straż przednią Nowogrodzian, ścigając ją przez lody jeziora Pejpus. W celu zapobieżenia obejścia Pskowa przez rycerzy zakonnych od południa, siły główne Rusinów połączyły się z resztkami swojej straży przedniej na wschodnim brzegu zamarzniętego jeziora. Tutaj też w 5 kwietnia 1242 r. stanęły gotowe do walki.

Podobnie jak w większości opisów bitew średniowiecznych, także te dotyczące bitwy na lodzie są bardzo niedokładne. Najnowsze źródła szacują wielkość sił nowogrodzkich na 15 000 ludzi, natomiast siły zakonne na około 10 000.

Bitwa rozegrała się w południowo-wschodnim rejonie jeziora Pejpus koło wyspy Woroni Kamen. Tuż po nastaniu świtu nastąpił atak rycerstwa niemieckiego. Rycerze zakonu uderzyli w szyku klinowym na centrum Nowogrodzian, składające się z piechoty oraz milicji nowogrodzkiej. Rusini wycofali się na brzeg jeziora, a ich szeregi bardzo się przerzedziły. Jednak na spadzistym i pokrytym lodem brzegu jeziora rycerze nie byli już w stanie wykorzystać swojej siły. Nastąpił wówczas atak lewego i prawego skrzydła nowogrodzkiego, który zapobiegł całkowitej zagładzie centrum Rusinów.

Ostatni akord bitwy zaczął się w chwili, gdy Newski rzucił do ataku trzymane w rezerwie oddziały. Jeźdźcy obeszli prawe skrzydło armii zakonnej, atakując ją od tyłu. Otoczeni z każdej strony Niemcy i Estończycy, stłoczeni na niewielkim obszarze nie byli w stanie przeprowadzić skutecznego ataku.

W tej sytuacji piechota nowogrodzka rozpoczęła gwałtowne uderzenie, zrzucając rycerzy z koni za pomocą długich lancy i dobijając ich pchnięciem mieczy. Wielu rycerzy utopiło się w jeziorze, po tym jak pękł lód pod naciskiem ciężkich zbroi. Nielicznym udało się przedrzeć przez pierścień okrążenia i zbiec po lodzie około 10 km w kierunku zachodniego brzegu. Poległo około 500 rycerzy zakonnych^[2] oraz znaczna ilość estońskich pomocników, 50 szlachetnych rycerzy, wśród nich wielki mistrz zakonu niemieckiego, dostało się do niewoli.

[edytuj] Znaczenie bitwy

Skutkiem bitwy było podpisanie w roku 1242 traktatu pokojowego pomiędzy Nowogrodem a Krzyżakami. Jako granicę pomiędzy Rusinami a terenami zakonu ustalono Narwę. Dokonano także wymiany jeńców, a zakon zobowiązał się do zaprzestania ataków na ziemie nowogrodzkie.

Bitwa ma wielkie znaczenie w historii Rosji. Aleksander Newski uznany został świętym przez kościół prawosławny i uchodzi dziś za bohatera narodowego kraju.

Bitwa została przedstawiona w nakręconym w 1938 filmie Aleksander Newski Siergieja Eisensteina.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Basil Dmytryshyn, Medieval Russia 900-1700. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1973.
• John France, Western Warfare in the Age of the Crusades 1000-1300. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1999.
• David Nicolle, Lake Piepus 1242. London: Osprey Publishing, 1996.
• Terrence Wise, The Knights of Christ. London: Osprey Publishing, 1984.

Koniec sporu: do Brukseli może polecieć tylko jeden

- Na szczyt Unii Europejskiej w Brukseli poleci tylko premier wraz z delegacją rządową. Pilot drugiego samolotu się rozchorował - powiedział na antenie RMF FM minister ON Bogdan Klich. zgodnie z przepisami premier i prezydent nie mogą lecieć się znajdować na pokładzie jednego samolotu ze względów bezpieczeństwa.

Henryk Smolarz nowym szefem KRUS

Premier Donald Tusk powołał Henryka Smolarza na stanowisko prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Smolarz dotychczas pełnił funkcję wiceprezesa Agencji Rynku Rolnego.

Gosiewski odejdzie, bo chciał być księciem

PRZEGLĄD PRASY. Deklaracja Przemysława Gosiewskiego o rezygnacji z szefowania klubowi PiS była ruchem wyprzedzającym, twierdzi "Dziennik", według którego dni polityka w tym fotelu i tak są policzone. Zmiana może nastąpić już we wtorek. Gosiewski ma stracić stanowisko za tworzenie z klubu swojego księstwa, niezależnego od partii.

Mamy kryzys, a rząd śpi - sondaż

PRZEGLĄD PRASY. Polacy domagają się, aby rząd Donalda Tuska czym prędzej zabezpieczył ich oszczędności w bankach, wynika z sondażu przeprowadzonego na zlecenie "Polski" przez instytut ARC Rynek i Opinia.

Kraków: wpadli Rumuni rozprowadzający fałszywe euro

Funkcjonariusze Centralnego Biura Śledczego zatrzymali w jednym z krakowskich hoteli dwóch Rumunów, u których znaleziono 40 tys. sfałszowanych euro. W piątek wieczorem krakowski sąd aresztował ich na wniosek prokuratury na trzy miesiące.

Adokaci Jakuba T. nie składają broni

PRZEGLĄD PRASY. Adwokaci Jakuba T. złożyli zażalenie na decyzję Sądu Okręgowego w Poznaniu, który tydzień temu zatwierdził karę podwójnego dożywocia, orzeczoną na Polaku w Wielkiej Brytanii, informuje "Rzeczpospolita".

Wojna dworów Schetyny i Tuska?

PRZEGLĄD PRASY. Władze Platformy Obywatelskiej zdecydowały, że członkowie rządu mają zrzec się funkcji szefów regionów partii. To efekt rozgrywki o Ewę Kopacz, pisze "Rzeczpospolita", która ujawnia kulisy wydarzenia i - powołując się na rozmówców w PO - twierdzi, że takiego spięcia między Donaldem Tuskiem i Grzegorzem Schetyną nie było już dawno.

Czy policja zatrzymała zamachowca?

Warszawski sąd chce, by Rosjanie udowodnili, że zatrzymany w środę w stolicy obywatel czeczeński to Alikhan M., który brał udział w głośnym zamachu na wicemera Moskwy w 2002 r.

Nie uwierzyli, że grób jest prawdziwy

To nie był anonimowy grób. Tam leżeli członkowie powstańczego sztabu Armii Ludowej. Wśród nich mój ojciec - zadzwonił do „Gazety” poeta i eseista Piotr Matywiecki. Wstrząsnęła nim wiadomość o rozkopaniu przez przypadkowych robotników mogiły na skwerze Hoovera.

Kibole Cracovii zatrzymani po czwartkowych derbach

Pięciu pseudokibiców zatrzymała policja po czwartkowych, piłkarskich derbach Krakowa pomiędzy Wisłą a Cracovią - poinformowała Katarzyna Cisło z zespołu prasowego małopolskiej policji.