Bośnia i Hercegowina
Z Wikipedii
| Bosna i Hercegovina Босна и Херцеговина Bośnia i Hercegowina |
|||||
|
|||||
| Hymn: Intermeco | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | bośniacki, chorwacki, serbski | ||||
| Stolica | Sarajewo | ||||
| Ustrój polityczny | republika federacyjna | ||||
| Głowa państwa | prezydencja kolektywna: Haris Silajdžić1 (Bośniak) Nebojša Radmanović (Serb) Željko Komšić (Chorwat) |
||||
| Szef rządu | premier Nikola Špirić | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
124. na świecie 51 129 km² ~0% |
||||
| Liczba ludności (2005) • całkowita • gęstość zaludnienia |
120. na świecie 4 430 494▲ 86 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | marka zamienna (jednostka monetarna) (BAM) | ||||
| Niepodległość | od Jugosławii 5 kwietnia 1992 |
||||
| Religia dominująca | Chrześcijaństwo | ||||
| Strefa czasowa | UTC +1 - zima UTC +2 - lato |
||||
| Kod ISO 3166 | BA | ||||
| Domena internetowa | .ba | ||||
| Kod samochodowy | BIH | ||||
| Kod telefoniczny | +387 | ||||
 |
|||||
| 1 - przewodniczący | |||||
Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki : Bosna i Hercegovina, serbski : Босна и Херцеговина ) – państwo w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od zachodu i północy z Chorwacją , Serbią oraz z Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch organizmów: Bośniacko-Chorwackiej Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.
Spis treści |
[edytuj] Ustrój polityczny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Ustrój polityczny Bośni i Hercegowiny.Bośnia i Hercegowina jest federacyjną republiką parlamentarną.
Parlament (Skupstina) składa się z dwóch izb: Izba Narodowych Reprezentantów - 42 miejsca i Izba Narodowa - 15 miejsc. Główne partie polityczne Bośni i Hercegowiny to: Chorwacka Demokratyczna Unia Bośni i Hercegowiny, Muzułmańska Bośniacka Organizacja, Partia Akcji Demokratycznej, Serbska Partia Demokratyczna i Koalicja Socjalistyczna.
Zobacz też:
[edytuj] Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Bośni i Hercegowiny.Bośnia i Hercegowina składa się z dwóch głównych części składowych, którymi są Federacja Bośni i Hercegowiny i Republika Serbska. Na terenie obydwu tych części leży Dystrykt Brczko, pozostający pod kontrolą międzynarodową.
[edytuj] Geografia
Zobacz więcej w osobnym artykule: Geografia Bośni i Hercegowiny.Bośnia i Hercegowina położona jest w zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego. Łączna długość granic wynosi 1459 km. Państwo to graniczy z Chorwacją (922 km) , Serbią (295 km) i Czarnogórą (225 km). Ma bardzo ograniczony dostęp do morza, wybrzeże ma zaledwie 17 km długości.
Jedyny kurort morski Bośni i Hercegowiny nosi nazwę Neum.
Bośnia i Hercegowina jest krajem górzystym. Większość terytorium stanowią Alpy Dynarskie, tylko w północno-wschodniej części tego kraju znajduje się niewielka część Niziny Panońskiej. Blisko 90% jej obszaru znajduje się powyżej 200 m n.p.m. Liczne pasma górskie obejmujące Plješvicę, Grmeč, Klekovaca, Vitorog, Cincar i Radušę biegną z północnego zachodu na południowy wschód. Góry Dynarskie zbudowane są przeważnie z wapieni, dolomitów, łupków i piaskowców. Są to góry młode powstałe w orogenezie alpejskiej.
- Najwyższy punkt: Maglić 2386 m n.p.m.
- Najniższy punkt: Morze Adriatyckie 0 m
Większe miasta: Sarajewo (stolica), Banja Luka, Zenica, Tuzla, Mostar. Pozostałe miasta w osobnym artykule miasta Bośni i Hercegowiny.
Największe rzeki Bośni i Hercegowiny to: Sawa, Neretwa i Drina.
W Bośni i Hercegowinie utworzono 2 parki narodowe: Park Narodowy Kozara i Park Narodowy Sutjeska.
Na państwo składają się dwie historyczne krainy: Bośnia, która zajmuje 2/3 powierzchni kraju oraz Hercegowina, która obejmuje 1/3 powierzchni. Granice między tymi dwoma krainami nie są ściśle rozgraniczone.
[edytuj] Historia
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Bośni i Hercegowiny. Zobacz więcej w osobnym artykule: Rozpad Jugosławii.
Bośnia i Hercegowina uzyskała niepodległość w referendum 1992, ale Serbowie zbojkotowali wyniki głosowania i utworzyli własne państwo - Republikę Serbską. Ma bardzo mały dostęp do Morza Adriatyckiego (20 km). Stolica znajduje się w Sarajewie. W kraju odbywały się także Zimowe Igrzyska Olimpijskie w 1984 r. na terenie miasta Sarajewo. W tym czasie Bośnia i Hercegowina wchodziła w skład Jugosławii.
[edytuj] Gospodarka
Największe znaczenie w gospodarce Bośni i Hercegowiny mają: leśnictwo, górnictwo i energetyka. Na terenie Bośni i Hercegowiny znajdują się eksploatowane złoża: rudy żelaza, węgla brunatnego, soli kamiennej, rud cynku i ołowiu oraz azbestu. Komunikacja jest słabo rozwinięta, a największe znaczenie ma kolej.
PKB na 1 mieszkańca: 6400 USD (2007)
[edytuj] Demografia
Religie: 1961:
- prawosławni (43%),
- muzułmanie (26%),
- katolicy (22%),
- pozostali (9%)
Po wojnie:
- muzułmanie (40%),
- prawosławni (31%),
- katolicy (15%),
- pozostali (14%)
[edytuj] Kultura
Zobacz więcej w osobnym artykule: Kultura Bośni i Hercegowiny.[edytuj] Radio i Telewizja
W Bośni i Hercegowinie są w większości kontrolowane przez 3 partie: Partię Akcji Demokratycznej, Chorwacką Wspólnotę Demokratyczną w Bośni i Hercegowinie i Serbską Partię Demokratyczną. Działalność radia i telewizji nadzorują 2 instytucje: Serbskie Radio i Telewizja (SRT), w której 1997 nastąpił rozłam programowy między studiem w Pale i studiem w Banja Luce, oraz Radio-Televizija Bosne-Hercegovine (RTV). Radio (działające od 1945) nadaje 4 programy w językach: serbskim, chorwackim i bośniackim, telewizja (założona 1969) – 2 programy, w tych samych językach. Ponadto, zgodnie z duchem porozumienia z Dayton, w Bośni i Hercegowinie działa kilka lokalnych, niezależnych stacji radiowych i telewizyjnych: kompanie telewizyjne Hajat (Sarajewo) i Zetel (Zenica) oraz utworzone 1996 wraz ze stacjami RTV w Mostarze i Tuzli – TVIN-TV International Network. W Bośni i Hercegowinie działa też Chorwackie Radio Herceg-Bosna, z siedzibą w Mostarze oraz Serbskie Radio Banja Luka, założone 1997, jako niezależne radio powstałe w wyniku rozłamu w SRT.
[edytuj] Prasa
Większość gazet w Bośni i Hercegowinie przestała się ukazywać w czasie wojny od 1992 do 1995. Jedynie poranny sarajewski dziennik "Oslobodjenje", założony w 1943, jest wydawany nieprzerwanie. W 1998 osiągnął nakład 56 tysięcy egzemplarzy. Ponadto ukazują się: dziennik "Vecernje novine", założony w 1964, w nakładzie 15 tysięcy egzemplarzy,"Glas srpski", rządowy dziennik Republiki Serbskiej, nakład 1900 egzemplarzy oraz niezależny chorwacki dziennik "Horyzont", założony w 1996, ukazujący się w Mostarze. Wśród czasopism najważniejszym jest ilustrowany tygodnik "Svijet", wychodzący w Sarajewie oraz "Zadrugar", tygodnik dla rolników, założony w 1945.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
| państwa członkowskie |
Albania • Andora • Armenia • Austria • Azerbejdżan • Belgia • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Cypr • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Gruzja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Węgry • Wielka Brytania • Włochy |
  |
| kandydaci | ||
| obserwatorzy |
Izrael • Japonia • Kanada • Meksyk • Stany Zjednoczone • Stolica Apostolska |
|
| chęć przystąpienia do EKPC |
Albania · Andora · Armenia · Austria · Azerbejdżan · Białoruś · Belgia · Bośnia i Hercegowina · Bułgaria · Chorwacja · Cypr · Czechy · Czarnogóra · Dania · Estonia · Finlandia · Francja · Gruzja · Grecja · Holandia · Hiszpania · Irlandia · Islandia · Kanada · Kazachstan · Kirgistan · Liechtenstein · Litwa · Luksemburg · Łotwa · Macedonia · Malta · Mołdawia · Monako · Niemcy ·Norwegia · Polska · Portugalia · Rosja · Rumunia · San Marino · Serbia · Słowacja · Słowenia · Stany Zjednoczone · Szwajcaria ·Szwecja · Tadżykistan · Turcja · Turkmenistan · Ukraina · Uzbekistan · Węgry · Wielka Brytania · Włochy
| Internauci obrażają Obamę na Wikipedii |
Na polskiej stronie Wikipedii pod zdjęciem Baracka Obamy - senatora z Illinois, który będzie reprezentował Demokratów w najbliższych wyborach prezydenckich - pojawił się wulgarny podpis. Na stronie był widoczny przez niecałe dwie godziny. |
| Wałęsa nie pojawi się na obchodach Sierpnia'80 |
Ikona "Solidarności" Lech Wałęsa nie będzie oficjalnie świętował 28. rocznicy podpisania w Gdańsku Porozumień Sierpniowych. Były prezydent nie przyjął zaproszenia, ponieważ - jak tłumaczył mediom - nie chce spotkać się z prezydentem Lechem Kaczyńskim i prezesem IPN Januszem Kurtyką. Według niego prezydent Kaczyński próbuje "ukraść zwycięstwo". - Czekam, kiedy tylko jeszcze wąsy zapuści - mówi Wałęsa. |
| Giertych przesłuchany w tajnym śledztwie ws. więzień CIA |
Roman Giertych, b.wicepremier, a wcześniej szef sejmowej komisji ds. służb specjalnych potwierdził, że został przesłuchany w tajnym śledztwie ws. domniemanych więzień CIA w Polsce. |
| Prezydent w Tallinie |
Prezydent Lech Kaczyński przyleciał wieczorem do Tallina, gdzie ma się spotkać z prezydentami Estonii Toomasem Hendrikiem Ilvesem i Łotwy Valdisem Zatlersem. |
| PO apeluje do prezydenta o ratyfikację traktatu przed szczytem UE ws. Gruzji |
PO zaapelowała do prezydenta Lecha Kaczyńskiego, aby przed szczytem Unii Europejskiej w sprawie Gruzji, zakończył proces ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego. |
| Spotkanie prezydenta i premiera jednak w Warszawie |
Do planowanego na piątek spotkania prezydenta Lecha Kaczyńskiego i premiera Donalda Tuska ma ostatecznie dojść w Warszawie a nie, jak wcześniej planowano, w Sopocie - dowiedziała się PAP w Kancelarii Prezydenta. |
| Ewakuacja mieszkańców bloku po znalezieniu skrzyni z amunicją |
Ewakuowano mieszkańców bloku na gdyńskim osiedlu Oksywie po tym, jak w ziemi tuż przy ścianie budynku znaleziono skrzynię z pociskami moździerzowymi. Część amunicji już wywieziono, saperzy jadą po drugą partię. |
| Megatransakcja pod znakiem zapytania |
Będzie nowy przetarg na wartą 50 mln zł działkę Agencji Mienia Wojskowego w Helu. |
| Kierowca tira wjechał w ścianę budynku |
Kierowca tira po najechaniu na jedną z powstających na remontowanej drodze wysepek dzielącą pasy ruchu, stracił panowanie nad kierownicą i uderzył w ścianę bloku mieszkalnego. Do wypadku doszło w nocy ze środy na czwartek w miejscowości Nowe Dębie (woj. podkarpackie). |
| Poczta wyrzuciła z pracy esbeka |
Poczta Polska zwolniła swego prawnika, który, jak się okazało, kierował wydziałem śledczym SB w Radomiu podczas protestu robotniczego w czerwcu 1976 roku. |
