Ciężkowice

Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Ciężkowice.

Współrzędne: 49°48' N 20°58' E49.8 20.9666667 (Ciężkowice)

Ciężkowice
Herb Ciężkowic
Województwo	małopolskie
Powiat	tarnowski
Gmina  - rodzaj	Ciężkowice miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1998
Burmistrz	Józef Szymański
Powierzchnia	9,99 km²
Położenie	49° 48' N 20° 58' E
Ludność (2006)  • liczba ludności  • gęstość	2389 239,1 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	14
Kod pocztowy	33-190
Tablice rejestracyjne	KTA
Położenie na mapie Polski Ciężkowice
TERC10 (TERYT)	2121516014
Urząd miejski3 ul. Tysiąclecia 19 33-190 Ciężkowice tel. 14 651-00-51; faks 14 651-09-44
Strona internetowa miasta

Ciężkowice - miasto w woj. małopolskim, w powiecie tarnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ciężkowice. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnowskiego.

W 1934 roku pozbawione zostały praw miejskich; odzyskały je w 1998 roku.

[edytuj] Położenie

Położone na Pogórzu Ciężkowickim nad rzeką Biała Tarnowska.

Charakter rolniczo-turystyczny.

Według danych z 31 grudnia 2006, miasto miało 2389 mieszkańców.

[edytuj] Historia

Legendy głoszą, że założycielem Ciężkowic był Cieszko, stryj Mieszka I, wędrujący wraz ze swą drużyną przez Małopolskę. Zabłądziwszy kiedyś na polowaniu, woje natknęli się na uroczą krainę. Wielu z nich ziemie te spodobały się tak bardzo, że osiedlili się tam, na cześć wodza nazywając swą osadę Cieszkowicami.

Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 1125 roku, kiedy po raz pierwszy umieszczono ją w akcie legata Idziego, z którego wynika, że wieś ta była własnością benedyktynów tynieckich.

Zezwolenie na lokację miasta wydał 29 lutego 1348 Kazimierz III Wielki. Zasadzenia miasta dokonali dwaj mieszczanie ze Starego Sącza - bracia Minard i Mikołaj. W okresie polokacyjnym funkcjonowała przejściowo również nazwa niem. Hardenberg.

Przez Ciężkowice przebiegało wiele szlaków handlowych, prowadzących z Czech i Węgier do Krakowa. Miasto posiadało prawo do organizacji cotygodniowych targów. Handlowano głównie wyrobami tkackimi i rzemieślniczymi, solą oraz produktami rolniczymi, szczególnie szeroko znanym ciężkowickim nabiałem. Sprowadzano węgierskie wina oraz konie. Do dziś co środę na rynku ciężkowickim organizowany jest targ.

W 1358 roku w Ciężkowicach wybudowano kościół pod wezwaniem św. Andrzeja i założono parafię. Już wcześniej jednak istniał tam kościół pod wezwaniem św. Krzyża, założony przez benedyktynów, który potem wyburzono. Dzisiejszy kościół pochodzi z początku XX wieku.

Ciężkowice bardzo podupadły i straciły znaczenie podczas zaborów. Znalazły się w zaborze austriackim, więc językiem urzędowym stał się niemiecki. Językiem niemieckim posługiwano się również w szkołach. Wprowadzono wtedy trzy klasy nauczania.

Do klasy elementarnej uczęszczali uczniowie w wieku 6-12 lat. Uczyli się poznawania liter niemieckich, głoskowania i czytania oraz tłumaczenia poszczególnych wyrazów z języka niemieckiego na polski.

W klasie pierwszej (8-14 lat) obowiązywał mały katechizm w języku niemieckim i polskim, czytanie niemieckie i polskie, pisanie, rachowanie, ortografia, znajomość głównych części mowy, praktyczna nauka języka niemieckiego.

Do klasy drugiej uczęszczały dzieci w wieku 10-16 lat. Uczyły się religii, ewangelii, czytania niemieckiego i polskiego, kaligrafii, ortografii i gramatyki niemieckiej.

Podczas II wojny światowej w okolicach Ciężkowic stacjonowały oddziały Armii Krajowej. W okolicy znajduje się wiele austriackich, pruskich i rosyjskich cmentarzy wojennych z okresu I wojny światowej.

Ciężkowice pozbawione zostały praw miejskich w 1934 roku (odzyskały je po 64 latach).

Na drugim brzegu rzeki - Białej, w miejscowości Kąśna Dolna znajduje się otoczony rozległym kompleksem parkowym dworek Ignacego Jana Paderewskiego.

Dworek pochodzi z początku XIX wieku. W roku 1897 został przebudowany przez nowego właściciela - Ignacego Jana Paderewskiego, któremu bardzo spodobała się okolica i który wielokrotnie przyjeżdżał do Kąśnej Dolnej pomiędzy kolejnymi podróżami. Obecnie jest to jedyna zachowana posiadłość kompozytora.

W 1903 roku Paderewski odsprzedał swą posiadłość Helenie i Włodzimierzowi Kodrębskim. Od tego czasu dworek wielokrotnie zmieniał właścicieli. W 1946 roku majątek przejął skarb państwa. Dworek podupadł. Mieściło się w nim biuro pobliskiej przetwórni owoców, szkoła podstawowa, potem ośrodek wypoczynkowy dla pracowników spółki Montin (na tyłach dworku wybudowano w tym celu stołówkę).

W 1979 roku dworek przejęło Tarnowskie Towarzystwo Muzyczne. Zajęło się odnawianiem budynku oraz parku a także gromadzeniem pamiątek po Paderewskim. Wreszcie 11 września 1998 roku Urząd Rejonowy w Tarnowie przekazał w użytkowanie dla Centrum Paderewskiego dworek wraz z przylegającym parkiem.

W mieście działa klub piłkarski KS Ciężkowianka, którego boisko co rok zalewane jest wodami rzeki Biała Tarnowska.

W 2003 roku oddano również do użytku halę sportową.

[edytuj] Turystyka

W pobliżu rezerwat przyrody Skamieniałe Miasto z licznymi ostańcami skalnymi.

[edytuj] Warto zobaczyć

Do najciekawszych obiektów miasta należą:

• muzeum przyrodnicze im. Krystyny i Włodzimierza Tomków prezentujące olbrzymią kolekcję ptaków, owadów i trofeów myśliwskich;
• neogotycki kościół, dawniej pod wezwaniem św. Andrzeja, w 2003 roku przemianowany na Sanktuarium Pana Jezusa Miłosiernego. Znajduje się w nim cudowny obraz Chrystusa Miłosiernego "Ecce Homo", podarowany miastu przez papieża Innocentego XI;
• klasycystyczny ratusz na rynku;
• drewniane domy z charakterystycznymi dla tej części Małopolski podcieniami;
• stojący w centrum rynku posąg św. Floriana - patrona miasta;
• przydrożne kapliczki wpisane do rejestru zabytków Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Tarnowie.
• Cmentarze Wojenne nr 137, 138 ,139 i 140 z mogiłami żołnierzy I wojny światowej

W Dworku Paderewskiego odbywają się koncerty "Muzyczne Spotkania u Paderewskiego". Centrum Paderewskiego jest też organizatorem Festiwalu Muzyki Kameralnej BRAVO MAESTRO - Kąśna Dolna, pod honorowym patronatem Krzysztofa Pendereckiego.

[edytuj] Szlaki turystyczne

Przez Ciężkowice przebiegają szlaki:

• turystyki pieszej:
  • czarny
  • żółty
  • Szlak Niepodległości im. I. J. Paderewskiego.
• rowerowe
  • "Widokowa pętla" - zielony
  • "Przez rezerwat" - niebieski
  • "Do źródeł Rakutowej" - czerwony
• Szlak architektury drewnianej

[edytuj] Ciekawostki

Z Ciężkowic pochodzi wokalista zespołu Pectus Tomasz Szczepanik i poseł na sejm Jacek Pilch

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e

Gmina Ciężkowice

Siedziba gminy: Ciężkowice
Miasto: Ciężkowice
Wsie: Bogoniowice • Bruśnik • Falkowa • Jastrzębia • Kąśna Dolna • Kąśna Górna • Kipszna • Ostrusza • Pławna •
Siekierczyna • Tursko • Zborowice

 

p • d • e

Powiat tarnowski

Miasta: Ciężkowice • Ryglice • Tuchów • Wojnicz • Zakliczyn • Żabno
Gminy miejsko-wiejskie: Ciężkowice • Ryglice • Tuchów • Wojnicz • Zakliczyn • Żabno
Gminy wiejskie: Gromnik • Lisia Góra • Pleśna • Radłów • Rzepiennik Strzyżewski • Skrzyszów • Szerzyny • Tarnów • Wierzchosławice • Wietrzychowice

 

p • d • e Miasta województwa małopolskiego Miasta powiatowe Bochnia • Brzesko • Chrzanów • Dąbrowa Tarnowska • Gorlice • Kraków •Limanowa • Miechów • Myślenice • Nowy Sącz • Nowy Targ • Olkusz • Oświęcim • Proszowice • Sucha Beskidzka • Tarnów • Wadowice • Wieliczka • Zakopane Miasta gminne Alwernia • Biecz • Brzeszcze • Bukowno • Chełmek • Ciężkowice • Czchów • Dobczyce • Grybów • Jordanów • Kalwaria Zebrzydowska • Kęty • Krynica-Zdrój • Krzeszowice • Libiąż • Maków Podhalański • Miechów • Mszana Dolna • Muszyna • Niepołomice • Nowy Wiśnicz • Piwniczna-Zdrój • Rabka-Zdrój • Ryglice • Skała • Skawina • Słomniki • Stary Sącz • Sułkowice • Szczawnica • Świątniki Górne • Trzebinia • Tuchów • Wojnicz • Wolbrom • Zakliczyn • Zator • Żabno