Dżentelmen

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Dżentelmen (ang. gentleman, z łac. gentilis - "należący do rasy lub rodu (gens)" i man - "człowiek", pokrewne francuskiemu gentilhomme, hiszpańskiemu gentilhombre, włoskiemu gentil uomo lub gentiluomo) w swym pierwotnym i ścisłym znaczeniu określało mężczyznę z dobrej rodziny, po łacinie gentilis (w dokumentach angielsko-łacińskich zamiast gentilis często generosus jako przejaw aspiracji społecznych angielskiej gentry do rangi szlacheckiej, której właściwe jest generosus). W tym znaczeniu słowo jest równoważne francuskiemu gentilhomme ("szlachcic, arystokrata"), którego użycie w Wielkiej Brytanii długo ograniczało się do mężczyzn posiadających godność para - szlachty właściwej objętej zasadą wzajemnej równości. Należy tu jednak zaznaczyć że słowa generosus używanego w angielskich tekstach łacińskich na określenie osoby z dobrej rodziny, zamiast poprawniejszego gentilis, nie należy mylić ze Generosus Dominus - jednym z tytułów polskiej szlachty (szlachta będąca bezpośrednimi lennikami korony), poniżej Magnificus Dominus (szlachta obdarzona godnością ziemską, dawnego dworu książęcego) a powyżej Nobilis Dominus (szlachta nie będąca bezpośrednimi lennikami monarchy bądź egzekwująca prawa pańskie tylko na częściach wsi).

Angielska gentry ("jakby szlachta", szlachta nieutytulowana, niesformalizowana, bez formalnego tytułu szlacheckiego, ze starofrancuskiego genterise) miała dużo ze znaczenia klasy społecznej francuskiej noblesse lub niemieckiej Adel czy polskiej szlachty, ale bez ścisłych technicznych wymagań tych systemów (nie należy mylić gentry ze szlachtą właściwą, czyli posiadającą sformalizowany przywilej szlachecki). To właśnie mieli na myśli buntownicy pod przywództwem kaznodziei Johna Balla, powtarzając:

When Adam delved and Eve span,
Who was then the Gentleman?

("Gdy Adam kopał, a Ewa przędła, kto był wówczas szlachcicem?")

John Selden, omawiając tytuł "dżentelmen" w dziele Titles of Honour (1614), mówi o "naszym angielskim jego użyciu" (our English use of it) jako "zamiennym z nobilis" (dwuznaczne słowo, jak noble - "szlachetny", znaczące wywyższenie przez rangę albo dzięki cechom osobistym) i opisuje w związku z tym formy nobilitacji w różnych krajach europejskich. Jest to kolejny przejaw aspiracji społecznych zamożnego angielskiego gminu poprzez swoistą spekulację językową, charakterystyczną dla dzieł XVII-wiecznych angielskich antykwarystów. W rzeczywistości "dżentelmen" nie jest odpowiednikiem nobilis w ścisłym, kontynentalnym (w tym polskim) znaczeniu tego słowa (nie posiada odrębnego statusu prawnego ani odrębnych przywilejów, jest też "rangą" uznaniową, a nie nadawaną przez króla).

W pewnym stopniu, słowo "dżentelmen" oznaczało mężczyznę, który nie musiał pracować, i terminu tego w szczególności używano w odniesieniu do mężczyzn, którzy nie mogli przypisać sobie szlachectwa, ani tytułu esquire'a ("giermek"). Rozszerzając swe znaczenie, stał się uprzejmością dla każdego mężczyzny, jak w zwrocie Ladies and Gentlemen,..., i był wówczas używany (często w skróconej formie Gents), aby wskazać, gdzie mężczyźni mogliby znaleźć umywalnię, bez potrzeby dokładnego wskazywania, co opisywano.

W języku współczesnym, termin ten jest zwykle zdemokratyzowany i obejmuje każdego mężczyznę o dobrym, uprzejmym, wspaniałomyślnym i kurtuazyjnym zachowaniu, a nawet każdego mężczyznę, jak to się dzieje w przypadku oznaczeń urządzeń osobnych dla mężczyzn i kobiet.

Dębica: Dwaj kibice ranni w czasie rajdu samochodowego

Jak poinformowało RMF w ciężkim stanie jest jeden z dwóch kibiców, potrąconych przez samochód w Dębicy w czasie rajdu Classic Auto, trzeciej rundy mistrzostw polski dziennikarzy.

SLD za referendum w sprawie tarczy antyrakietowej

Sojusz Lewicy Demokratycznej chce, by w Polsce odbyło się referendum w sprawie instalacji w naszym kraju elementów amerykańskiej tarczy antyrakietowej.

Niemcy: Tusk za wznowieniem debaty ws. Gazociągu Północnego

W wywiadzie dla sobotniego wydania niemieckiego dziennika "Neue Osnabruecker Zeitung" polski premier Donald Tusk zażądał, by w obliczu kryzysu na Kaukazie ponownie przeanalizowano projekt rosyjsko-niemieckiego Gazociągu Północnego po dnie Morza Bałtyckiego.

Poncyliusz: To konferencja polityczna i będzie ten, kogo PiS zaprosi

To konferencja polityczna i będzie ten, kogo PiS zaprosi - powiedział w TOKFM poseł PiS Paweł Poncyliusz. Już jutro w Sejmie odbędzie się konferencja z okazji 30. rocznicy założenia Wolnych Związków Zawodowych.

J.Kaczyński: Dziennikarze pracujący dla niepolskich właścicieli powinni w sercu zachować dystans

Prezes PiS nie zamierza kończyć bojkotowania TVN. - Nie widzę żadnych przesłanek by ten bojkot kończyć - mówi Jarosław Kaczyński w wywiadzie dla "Newsweeka" i RMF FM. Były premier udziela też rad dziennikarzom mediów mających "niepolskich włascicieli"

Tajne spotkania Kaczyńskiego z Kwaśniewskim

Lech Kaczyński spotyka się z Aleksandrem Kwaśniewskim i konsultuje się z nim w sprawach polityki wschodniej - dowiedział się serwis internetowy tvp.info. Współpracownicy obu polityków o relacjach panujących miedzy prezydentami mówią, że to "wersal".

Czego najbardziej boi się Polak w internecie?

Głównie wirusów, a najmniej niebezpiecznych znajomości

Internet to rzeczywistość równoległa do realu

Rozmowa

”Solidarność” z Sajudisem, czyli jak się pogodziliśmy z Litwinami

Po dziesięcioleciach izolacji i niechęci Polska i Litwa stały się strategicznymi partnerami. O tym, jak to się stało, dyskutowali na Zamku Królewskim dawni opozycjoniści z „Solidarności” i litewskiego Sajudisu

Policji łatwiej będzie łowić pedofilów w sieci

Do końca roku rząd chce przesłać do Sejmu projekt zmian przepisów umożliwiających policji stosowanie prowokacji w internecie, by skuteczniej łowić w sieci pedofilów - dowiedzieliśmy się w kancelarii premiera.