Dżinizm
Z Wikipedii
Dżinizm (sanskr. dżina - zwycięzca, pogromca), (uwaga: w niektórych tekstach pojawia się także forma dżajnizm bądź dżainizm, które są błędną kalką z angielskiego i nie powinno się ich używać; niektórzy używają formy dźinizm, która jest sprzeczna z zasadami polskiej ortografii) - nonteistyczny system filozoficzny i religijny który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e. w reakcji na silnie zrytualizowany braminizm.
Za twórcę tej religii uważany jest Parśwa żyjący w VIII p.n.e., znacząco zreformował ją jednak Wardhamana Mahawira, który stworzył zbiór zasad regulujących życie wyznawców dżinizmu. Są to:
- ahinsa - powstrzymanie się od zadawania cierpienia wszelkim istotom żywym
- asatja - powstrzymanie się od kłamstwa
- asteja - powstrzymanie się od kradzieży
- abrahmaćarja - powstrzymanie się od cudzołóstwa (w przypadku mnichów i mniszek - powstrzymanie się od wszelkich stosunków seksualnych)
- aparigraha - powstrzymanie się od posiadania własności zbędnych (w przypadku mnichów i mniszek - powstrzymanie się od posiadania wszelkiej własności)
Zasady te podkreślają wielki szacunek wyznawców dżinizmu dla wszystkich istot żywych. Dżiniści wierzą w możliwość wyrwania się z kręgu samsary - kołowrotu wcieleń, i osiągnięcia stanu wyzwolenia - mokszy. Droga do tego celu wiedzie poprzez "trzy klejnoty", czyli:
- należyte spojrzenie
- należyte poznanie
- należyte postępowanie (co osiąga się przestrzegając 5 wyżej wymienionych zasad)
Liczbę wyznawców dżinizmu ocenia się na ok. 4,5- 5 mln (z czego 97-98% w Indiach)
Wyznawcy dżinizmu wierzą, że świat nigdy nie powstał, ani nigdy się nie skończy. Przechodzi on przez cykle wznoszące lub opadające, składające się z 4 wieków. Wyższy, "urdhva-loka", to świat niebiański, składający się z siedmiu niebios. Świat ziemski, "madhya-loka", to kraina potępiona, obejmująca siedem piekieł, piętrzących się jedno na drugim, niczym połączone ze sobą parasole.
Współcześnie istnieją 2 główne gałęzie dżinizmu:
W XVIII wieku, w związku z wpływami hinduizmu na dżinizm, powstał nowy odłam odrzucający kult wizerunków i głoszący potrzebę powrotu do pierwotnego dżinizmu. Zwani byli - Sthanakawasi (dhundhija , bawis ), a ich założycielem był Lumpaka (Lankasza) żyjący w XVI w n.e. Powstała także grupa w której naśladuje się niektóre sposoby oddawania czci, praktykowane przez hindusów - zwani są oni Murtipudżaka. W XVIII wieku wyodrębnił się także odłam Terapanthi (Ścieżka trzech) założony przez Bhikandżi, który starał się połączyć wszystkie dżinijskie ścieżki w jedną.
Spis treści |
[edytuj] Teksty święte
Zbiór religijnych ksiąg dżinizmu - "Agama" ("Siddhanta") składa się z ok. 45 tekstów dotyczących doktryny, rytuału, biografii świętych oraz różnorodnych dziedzin wiedzy świeckiej. Każda ze szkół posiada własny kanon pism i komentarzy. W V wieku n.e. na synodzie w Walabhi pod przewodnictwem swetambarów ustalono nowy (większość starych pism zaginęła), ostateczny kanon pism dżinijskich. Najważniejsze to:
- "Anga" - zbiór 12 tekstów/części, istota doktryny, za pomocą legend wątków kosmologicznych i numerologicznych przedstawia się podstawy doktryny.
- "Acaranga" - dotyczy dyscypliny klasztornej,
- "Suryagadanga" - refutacja argumentów heretyckich,
- "Sthananga" - 10 tekstów doktrynalnych,
- "Samavayanga" - rozwinięcie 10 tekstów doktrynalnych,
- "Vyakhyaprajnapti" ("Bhagavati") - dialogi na temat dogmatów,
- "Nayadhammakahao" - seria apologii i kazań,
- "Upasakadasa" - biografie uczniów świeckich,
- "Antakitadasa" - biografie świętych,
- "Anuttara-Aupapatrika" - żywoty osób boskich,
- "Praśnavyakarana" - opis błędów i zaniedbań,
- "Vipakasutra" - konsekwencje dobrych i złych czynów,
- "Dristvada" - tekst zagubiony.
- "Upanga" - uzupełnienie doktryny, zbiór 12 tekstów/części o różnej wielkości i randze.
[edytuj] Tirthakara (Tirthanakara) - ubóstwiani mistrzowie dżinijscy
Według tradycji jest ich dwudziestu czterech - 22 uważanych za mitycznych, ostatni Mahawira-historyczny:
- 1. Adinatha (Riszabhadewa) - przedstawiany w kolorze żółtym, symbolizuje go byk,
- 2. Adżinatha - złoty, słoń,
- 3. Sambhawanatha - koń,
- 4. Abhinandana - złoty, małpa,
- 5. Sumatinatha - złoty lub żółty, ptak lub koło,
- 6. Padmaprabha - czerwony kwiat lotosu,
- 7. Suparswanatha - zielony, swastyka lub siedmiogłowa kobra,
- 8. Czandraprabha - biały, sierp księżyca,
- 9. Puszpadanta (Suwidhana) - biały, krokodyl lub krab,
- 10. Sithalanatha - żółty lub złoty, swastyka lub liść drzewa pippal,
- 11. Śrejamśanatha - żółty lub złoty, orzeł, daniel lub nosorożec,
- 12. Wasupudżja - czerwony, bawół wodny,
- 13. Wimalanatha -złoty lub żółty, dzik,
- 14. Ananatanatha - złoty, sokół lub niedźwiedź,
- 15. Dharmanatha - żółty, błyskawica,
- 16. Śantinatha - złoty lub żółty, daniel lub żółw,
- 17. Kunthanatha - złoty, koza,
- 18. Arthanatha - złoty lub żółty, ryba,
- 19. Mallinatha (według swetambarów kobieta) - niebieska lub złota, dzban na wodę,
- 20. Munisuwrata - ciemny, żółw,
- 21. Naminatha - złoty, niebieski lotos,
- 22. Neminatha (Arisztanemi) - czerwony lub ciemny, muszla,
- 23. Parswanatha (podobno VIII-VII w p.n.e.) - ciemnoniebieski, wąż lub siedmiogłowa kobra.
- 24. Tirthakara (złoty lub żółty, lew) - Wardhamana Mahawira (ok.VI - V w p.n.e.).
[edytuj] Przedstawiciele i ich dzieła:
- Umaswati (ok. I-III w n.e.) - zaliczany do swetambarów,
- "Tattwarthadhigamasutra" ("Sutry dotyczące poznania sensu prawd") - dzieło uznane przez digambarów i swetambarów,
- Kundakunda (ok. III-IV w n.e.) - zaliczany do digambarów,
- "Pawajanasara" ("Istota objawienia"),
- "Pańczatthijasangaha" ("Zestawienie pięciu zbiorów bytu"),
- "Samajasara" ("Rdzeń nauki"),
- Wamalasuri (VI w n.e.),
- "Paumaczarija" ("Historia Padmy") - najstarszy dżinijski poemat epicki,
- Dżinasena (IX w n.e.),
- "Pasvabhyudaya",
- Gunabhadra (IX w n.e.),
- "Mahapurana",
- Hariczandra (IX w n.e.),
- "Dharmasarmabhyudaya" ("Triumf obrońcy prawa") - tekst o 15 tirthakarze,
- Puszpadanta (X w n.e.),
- "Mahapurana" - tekst o kosmologii,
- Ranna (X w n.e.),
- "Ajita-purana",
- "Gadayuddha",
- Czawunda Raja (XI-XII w n.e.),
- "Cavundarayapurana" (historia 24 thirthakarów),
- Abhajadewa (XI-XII w n.e.),
- "Tika",
- Haribhadra (XII w n.e.),
- "Neminathacariu",
- Ramaczandra Suri (XII w n.e.),
- "Hariscandra" ("Satyaharicandra"),
- Andajja (XIII w n.e.),
- "Kabbikarakavya" (tekst o czystości duszy),
- Madhura (ok. XIV w n.e.),
- "Dharmathapurana",
- Bhaskara (XV w n.e.),
- "Jivandharacarita" (historia pobożnego księcia),
- Dewaczandra (Devachandra) (XIX w n.e.),
- "Rajavali-kathe" (historia dżinizmu),
[edytuj] Dżinijskie miejsca święte
- Abu (w stanie Radzastan, Indie) - święta góra sekty Swetambara. Kompleks świątyń zbudowany pomiędzy XI a XIII w n.e.
- Palitana (w stanie Gudżarat, Indie) - święte miasto Swetambarów, zamieszkiwane przez 19 kolejnych tirthankarów, znajduje się tam 108 większych świątyń i ok. 800 kaplic,
- Shravanabelagola (w stanie Karnaka, Indie) - święte miasto digambarów słynące z 18-metrowego posągu z 981 r n.e. dżinijskiego świętego Bahubalina,
- Śatrundżaja - święta góra Swetambarów w pobliżu Palitanii,
- Girnar (w stanie Gudżarat, Indie) - święta góra Swetambarów. Kompleks świątyń ku czci Neminathy, świątynie, pustelnie.
- Samed - święta góra Swetambarów, miejsce osiągnięcia nirwany przez pierwszego tirthankarę Riszabhe,
- Asztapada - święta góra Swetambarów.
Uzupełnienia ze strony http://www.religieifilozofie.prv.pl za zgodą autora
[edytuj] Bibliografia
- P. Balcerowicz, Dżinizm, Starożytna religia Indii, Warszawa, Wyd. Akademickie Dialog, 2003, ISBN 83-88938-31-2
| Bondaryk: Otrzymałem od PTC ok. 450 tys. zł |
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztof Bondaryk wydał w czwartek oświadczenie. Poinformował w nim, że wysokość uzyskanych przez niego świadczeń od spółki PTC z tytułu zakazu konkurencji, nagrody rocznej i ekwiwalentu za urlop wyniosła ok. 450 tys. zł. |
| Klich: Jutro decyzja w sprawie unikających poboru |
- Jutro będzie wydana odpowiednia decyzja, która rozwiąże ten problem - odpowiedział minister obrony Bogdan Klich na pytanie co, w związku z zakończeniem poboru do wojska stanie się z osobami unikającymi służby wojskowej. |
| 6-latki do szkoły. PiS jest przeciw |
Klub PiS złożył w Sejmie wniosek o odrzucenie w pierwszym czytaniu rządowego projektu nowelizacji ustawy o systemie oświaty, zakładającego m.in. obniżenie wieku obowiązku szkolnego z 7 do 6 lat. - Rząd forsuje reformę edukacji wbrew większości środowisk i wbrew woli wielu rodziców - powiedziała Marzena Machałek z PiS. |
| Chopin zastąpi defilady |
Skansen PRL-u w centrum Warszawy ma szansę zmienić nazwę na bardziej romantyczną. Radni Platformy Obywatelskiej chcą przemianować pl. Defilad na pl. Fryderyka Chopina. Klub PiS jest tym pomysłem zachwycony. |
| Kraków: Napad na bank |
Dzisiaj ok. godziny 15:20 do agencji jednego z banków w Krakowie przy ul. Babińskiego wtargnęło dwóch zamaskowanych sprawców. Ubrani byli w jasne kurtki. Przedmiotem przypominającym broń sterroryzowali kasjerkę i zażądali wydania pieniędzy, po czym z kasy banku zrabowali ok. 9 tys. złotych i uciekli. |
| Karski i Zbonikowski chcą przeprosin od cypryjskiego hotelu |
Posłowie PiS Karol Karski i Łukasz Zbonikowski domagają się od cypryjskiego hotelu wycofania pomówień oraz przeprosin. W przeciwnym razie - jak podkreślili we wspólnym oświadczeniu - podejmą kroki prawne. |
| Zwłoki torturowanego mężczyzny na śmietniku |
Na jednym z osiedli w Żaganiu (Lubuskie) znaleziono w czwartek okaleczone zwłoki mężczyzny. Wstępne oględziny wykazały, że 29-latek, zanim został zamordowany, był torturowany - poinformował rzecznik Prokuratury Okręgowej w Zielonej Górze, Kazimierz Rubaszewski. |
| "Rada Europy wie o cypryjskim incydencie" |
O sprawie zachowania posłów PIS-u na Cyprze wie Rada Europy. Karol Karski i Łukasz Zbonikowski podczas służbowego pobytu w hotelu na Cyprze mieli po pijanemu zniszczyć dwa wózki golfowe. Tak twierdzą hotelowi prawnicy. Posłowie twierdzą, że to próba wyłudzenia pieniędzy przez hotel. |
| ”Spóźniłem się na przesłuchanie, bo okradałem sklep” |
Wyjątkowo szczery był 32 letni mężczyzna, który usprawiedliwił swoje spóźnienie na przesłuchanie tym, że po drodze okradł sklep. Ukradzione właśnie ubrania miał jego kolega siedzący w poczekalni. Na dokładkę 32 latek był pod wpływem narkotyków i miał przy sobie heroinę. |
| Ekolodzy Greenpeace zeszli już z komina |
Ekolodzy z Greenpeace zeszli przed godz. 14 z komina Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin w Koninie (Wielkopolska). Zostali zatrzymani przez policję i przewiezieni na przesłuchanie do miejscowej komendy policji. Na kominie przebywali ponad 52 godziny. |
