Dekonstrukcja
Z Wikipedii
Dekonstrukcja - jeden z najbardziej wpływowych, a jednocześnie najbardziej krytykowanych kierunków we współczesnych badaniach literackich. Wiąże się ściśle z filozofią Jacques'a Derridy (1930-2004); rozwijany w Stanach Zjednoczonych na przełomie lat 70. i lat 80. przez wykładowców Uniwersytetu Yale, skupionych wokół Paula de Mana (1919-1983).
Pierwszym głośnym manifestem dekonstrukcjonistów był zbiorowy tom Deconstruction and Criticism (1979) z tekstami Jacques'a Derridy, Paula de Mana, Harolda Blooma i Geoffreya Hartmana. Do najważniejszych przedstawicieli dekonstrukcjonizmu zalicza się Josepha Hillisa Millera, Barbarę Johnson, Geoffreya Hartmana oraz pokolenie uczniów-kontynuatorów: Gayatri Chakravorty Spivak, Wernera Hamachera, Samuela Webera, Rodolphe'a Gasché, Petera Fenves, Peggy Kamuf, Wlada Godzicha i Lindsay Waters.
Dekonstrukcja narodziła się na gruncie trzech krytyk: Friedricha Nietzschego (krytyka języka pojęciowego maskującego swoją retoryczną naturę), Zygmunta Freuda (krytyka substancjalnego i jednorodnego podmiotu) oraz Martina Heideggera (krytyka metafizyki jako dyskursu "regulatywnego").
Jak twierdził sam Derrida, "nie ma nic poza tekstem" i każdy komentarz na temat dzieła, także pochodzący od autora, jest jedynie przyczynkiem, kolejnym odrębnym tekstem podlegającym interpretacjom, lecz bynajmniej nie uprzywilejowanym.
Terminy dekonstrukcja i dekonstrukcjonizm są stosowane wymienne, choć autorom tych pojęć zależało, aby je rozróżniać: dekonstrukcja (pojęcie węższe w stosunku do dekonstrukcjonizmu) to tylko metodologia analizy literatury (czyli teoria literaturoznawcza), natomiast dekonstrukcjonizm to ogólniejsza filozofia, która znajdywała zastosowanie nie tylko w czytaniu literatury, ale ogólnie w analizie wszystkich zjawisk w świecie.
Pojęcie dekonstrukcja nie ma precyzyjnej definicji, przede wszystkim dlatego, że unikał jej sam autor, czerpiąc zarówno z twórczości Heideggera (i jego pojęcia destruktion), jak i z idei Innego u Lévinasa.
Ponieważ dekonstrukcja jest także sposobem interpretacji tekstu i kultury, jest obecna zarówno w filozofii, jak i w antropologii, socjologii, oraz oczywiście w literaturoznawstwie.
[edytuj] Bibliografia
- J. Derrida, Chora, tłum. M. Gołębiewska. Warszawa 1999.
- J. Derrida, Pismo filozofii, tłum., wybór, przedm. B. Banasiak, Kraków 1993.
- J. Derrida, O gramatologii, tłum. B. Banasiak. Gdańsk 1999.
- Czytanie Derridy, red. B. Małczyński, R. Włodarczyk. Wrocław 2005.
- B. Banasiak, Filozofia "końca filozofii". Dekonstrukcja Jacques'a Derridy. Warszawa 1997.
- M. P. Markowski, Efekt inskrypcji. Jacques Derrida i literatura. Kraków 2003.
- P. de Man, Alegorie czytania. Język figuralny u Rousseau, Nietzschego, Rilkego i Prousta, tłum. A. Przybysławski. Kraków 2004.
[edytuj] Zobacz też
| Szpitalny kontratak PiS Dornem i Balickim |
PiS montuje wielką koalicję przeciw rządowemu pakietowi ustaw zdrowotnych. Liczy na to, że zbierze całą opozycję, a może nawet PSL. Rząd zaś szykuje ostatni projekt z pakietu zdrowotnego. Ten o oddłużeniu |
| Konkurencja dla Radia Maryja? |
Jezuici założyli radio internetowe Rewelacja adresowane nie tylko do zaangażowanych katolików |
| Bujak, Frasyniuk i Lis piszą skargę na IPN do ministra sprawiedliwości |
A minister Zbigniew Ćwiąkalski wzywa na dywanik szefa IPN Janusza Kurtykę |
| ...ni dzieci nam germanił |
Szkoła nie dla sześciolatków? Prezydent Kaczyński może zatrzymać reformę, bo boi się germanizacji |
| Trąba powietrzna nad Ustką |
Po godzinie 19.30 nad Ustką pojawiła się trąba powietrzna - informują internauci. Jak relacjonują, trąba nie sięgnęła ziemi. Zniknęła po ok. 15 minutach. |
| TVN pozywa Macierewicza |
Telewizja TVN pozwała b. szefa Komisji Weryfikacyjnej WSI Antoniego Macierewicza. Według stacji Macierewicz w czwartkowym wywiadzie dla "Rzeczpospolitej" naruszył reputację TVN S.A. Telewizja domaga się odwołania zarzutów i 100 tys. zł na cele społeczne. |
| Samochód koziołkował kilka razy a kierowca bez szwanku |
Świadkowie tego wypadku mogli sądzić, że kierowca nie żyje, a w najlepszym wypadku jest ciężko ranny. Jadąca szybko toyota zjechała na pas obok i z całej siły uderzyła w barierki. Siła uderzenia była tak wielka, że wyrzuciło auto na druga stronę jezdni. Tam samochód przekoziołkował kilka razy i zatrzymał się tuż przed nadjeżdżającym z naprzeciwka pojazdem. |
| Związkowcy pod kancelarią premiera: Złodzieje |
Według "Solidarności" ok. 50 tys., a według policji ok. 18 tys. związkowców pomimo deszczu protestowało w stolicy pod hasłem "Godna praca i godna emerytura, to godne życie". Delegacja "S" przekazała szefowi doradców premiera Michałowi Boniemu petycję do rządu. Manifestanci odpalili pod kancelarią premiera petardy, krzyczeli "Złodzieje, złodzieje", "Wszystko ściema, cudów nie ma" i "Solidarność, Solidarność". Jedna osoba została ranna. |
| 28-letni górnik zginął w kopalni "Bielszowice" |
28-letni górnik zmarł w piątek rano w kopalni "Bielszowice" w Rudzie Śląskiej. |
| Śląski "baron" paliwowy po prawie 5 latach wyszedł z aresztu |
Po prawie pięciu latach spędzonych w areszcie Henryk M., zwany śląskim baronem paliwowym, wyszedł w piątek na wolność. Na kolejne przedłużenie okresu jego aresztowania w czwartek nie zgodził się Sąd Apelacyjny w Katowicach. |
