Delegatura Rządu na Kraj

Z Wikipedii

Delegatura Rządu na Kraj – tajny naczelny organ władzy administracyjnej w okupowanej Polsce, utworzony w 1940 r., składający się z departamentów. Na jej czele stał Delegat Rządu na Kraj. Delegatura kierowała pracą pionu cywilnego. Jej zadaniami było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych, zapewnienie normalnego funkcjonowania państwa, przygotowanie do przyjęcia kontroli nad krajem po zakończeniu wojny, rejestracja poczynań okupantów i dokumentacja zbrodni wojennych, ochrona i ratowanie zagrożonych dóbr kultury.

15 listopada 1942 Polityczny Komitet Porozumiewawczy zaakceptował statut Delegatury, opracowany przez Delegata Rządu na Kraj Jana Piekałkiewicza. W strukturze Polskiego Państwa Podziemnego działały trzy Delegatury Rządu:

• Delegatura Rządu na ziemie włączone do III Rzeszy
• Delegatura Rządu na ziemie włączone do ZSRR
• Delegatura Rządu na Generalne Gubernatorstwo

a także wydzielone komórki: Rada Narodowościowa, Rada Pomocy Żydom oraz Komórka "Zachód" .

Biuro Delegata Rządu na Kraj składało się z Prezydium w ramach którego działały: Sekcja Prezydialna, Sekcja Finansowo-Budżetowa, Sekcja Kontroli oraz Dział (Departament) Likwidacji Skutków Wojny.

Delegatora Rządu na Kraj prowadziła działalność za pośrednictwem departamentów. Były to:

• Departament Spraw Wewnętrznych
• Departament Informacji i Dokumentacji
• Departament Oświaty i Kultury
• Departament Pracy i Opieki Społecznej
• Departament Rolnictwa
• Departament Skarbu
• Departament Przemysłu i Handlu
• Departament Poczt i Telegrafów
• Departament Komunikacji
• Departament Robót Publicznych i Odbudowy
• Komitet Ekonomiczny
• Krajowa Rada Odbudowy
• Departament Sprawiedliwości (i Legislacji)
• Sekcja (Departament) Spraw Zagranicznych
• Biuro Narodowościowe
• Komitet Koordynacji Ustawodawczej
• Centralna Komisja Badania i Rejestrowania Zbrodni Okupanta w Polsce
• Komitet Administracyjny
• Komitet Polityczny
• Komórka pomocy dla jeńców angielskich
• Departament Obrony Narodowej

Delegatura miała również strukturę terenową. Dzieliła się na (na ziemiach włączonych do III Rzeszy)

• Okręgowa Delegatura Rządu Ciechanów
• Okręgowa Delegatura Rządu Łódź
• Okręgowa Delegatura Rządu Pomorze
• Okręgowa Delegatura Rządu Poznań
• Okręgowa Delegatura Rządu Śląsk

W Generalnym Gubernatorstwie funkcjonowały

• Okręgowa Delegatura Rządu Kielce
• Okręgowa Delegatura Rządu Kraków
• Okręgowa Delegatura Rządu Lublin
• Okręgowa Delegatura Rządu Warszawa-miasto
• Okręgowa Delegatura Rządu Warszawa-województwo

Na ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej działały:

• Okręgowa Delegatura Rządu Białystok
• Okręgowa Delegatura Rządu Lwów
• Okręgowa Delegatura Rządu Nowogródek
• Okręgowa Delegatura Rządu Polesie
• Okręgowa Delegatura Rządu Wilno
• Okręgowa Delegatura Rządu Wołyń

W marcu 1943 działacz Rady Pomocy Żydom "Żegota" Witold Bieńkowski ps. Wencki powołał Referat Żydowski Delagatury Rządu na Kraj.

Delegatura Rządu na Kraj została poważnie zagrożona w 1944 współpracą wywiadowczą NKWD i gestapo. 17 kwietnia 1944 specjalna grupa bojowa przy Sztabie Głównym Armii Ludowej, dowodzona przez ppłk Jerzego Fonkowicza przeprowadziła we współpracy operacyjnej z gestapo akcję zdobycia archiwum Delegatury Rządu na Kraj przy ul. Poznańskiej 12 w Warszawie. W jej wyniku rozbiciu uległa newralgiczna sieć konspiracji Armii Krajowej, a AL uzyskała dane o przedwojennych agentach policji w szeregach ruchu komunistycznego.^[1]

Organem prasowym Delegatury był miesięcznik Rzeczpospolita.

Historia Polski

Ten artykuł jest częścią cyklu: Polskie Państwo Podziemne

[edytuj] Bibliografia

Waldemar Grabowski: Polska Tajna Administracja Cywilna 1940–1945. Instytut Pamięci Narodowej. ISBN 83-89078-23-6. 

Przypisy

Kurski: widziałem ministra nawalonego jak Messerschmitt

Zdaniem Jacka Kurskiego Elżbieta Kruk padła ofiarą panującej w mediach niechęci do PiS. Na antenie Radia ZET poseł bronił swojej partyjnej koleżanki i opowiadał o ministrze rządu Donalda Tuska, który pijany przyszedł do studia telewizji Polsat.

Autobus wpadł do rowu, 12 rannych

Na drodze wojewódzkiej nr 865 Jarosław - Lubaczów autobus wpadł do rowu w miejscowości Makowisko (Podkarpackie). 12 osób - uczestników wycieczki - trafiło do szpitala. Na razie nie wiadomo, jak poważne odnieśli obrażenia.

Zachodniopomorskie: 10 tys. osób bez prądu

W Zachodniopomorskiem porywisty wiatr i śnieżyce uszkodziły 250 stacji transformatorowych. Ok. 10 tys. mieszkańców nie ma prądu.

Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń

Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu.

Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu

45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu.

Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania

Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie.

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.