Denis Diderot

Z Wikipedii

Denis Diderot
Urodzony	5 października 1713 Langres, Francja
Zmarł	31 lipca 1784 Paryż, Francja
Teksty na Wikiźródłach
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Denis Diderot (ur. 5 października 1713 w Langres we Francji, zm. 31 lipca 1784 w Paryżu) – francuski pisarz, krytyk literatury i sztuki, filozof i encyklopedysta okresu Oświecenia.

Najbardziej znanym dziełem Diderota jest Kubuś Fatalista i jego pan (Jacques le Fataliste et son maître, 1796), a najbardziej znaną powieścią Zakonnica (La Religieuse, 1796).

Jest on także twórcą,nowatorskiej teorii dramatu mieszczańskiego, umieszczającej utwory dramatyczne między komedią i tragedią, co miało być bliższe rzeczywistości. Teorię opisał w dziełach: Rozmowy o Synu naturalnym (Entretiens sur "Le fils naturel", 1757) i O poezji dramatycznej (De la poésie dramatique, 1759).

Denis Diderot stał się inicjatorem, naczelnym redaktorem i jednym z głównych twórców Encyklopedii (1751–1772), która zebrała dorobek myśli społecznej, filozoficznej i moralnej europejskiego oświecenia. Sam napisał szereg artykułów z dziedziny filozofii, sztuki i rzemiosła. To monumentalne dzieło współtworzył z nim matematyk Jean d'Alembert.

Prace nad Encyklopedią rozpoczął w roku 1745 i prowadził przez 27 lat. Nie było to łatwe, gdyż kilkakrotnie był aresztowany i osadzony w więzieniu z powodów religijnych.

Poglądy Diderota, myśliciela i filozofa ewoluowały od teizmu, poprzez deizm do otwartego, materialistycznego ateizmu, połączonego z sensualizmem i determinizmem witalistycznym. Swoje poglądy religijne wyłożył w Liście o ślepcach (Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient, 1749).

Postulował pierwszeństwo nauk eksperymentalnych przed spekulatywnymi, akcentował też względność ludzkiego poznania i sprzeczność różnych dziedzin wiedzy.

Zajmował się też krytyką malarstwa, a swoje poglądy przedstawił w esejach Salons (1759–1781).

Politycznie, był początkowo zwolennikiem absolutyzmu oświeconego, jego poglądy ewoluowały jednak w kierunku demokratyzmu, był zwolennikiem obalenia kolonializmu i despotyzmu.

[edytuj] Dzieła

• Essai sur le mérite et la vertu, napisane przez Shaftesbury'ego tłumaczenie Diderota na j'.francuski (1745)
• Pensées philosophiques] ("Mysli filozoficzne") , esej (1746)
• La promenade du sceptique (1747)
• Les bijoux indiscrets , powieść(1748)
• Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient ("Listy ślepców na użytek tych co widzą") (1749)
• 'Wielka Encyklopedia Francuska, (1750-1765)
• Lettre sur les sourds et muets (1751)
• Pensées sur l'interprétation de la nature , esej (1751)
• Le fils naturel (1757)
• Entretiens sur le Fils naturel (1757)
• Discours sur la poesie dramatique (1758)
• Salons, critique d'art (1759-1781)
• Zakonnica, powieść (1760)
• Kuzynek mistrza Rameau, dialog filozoficzny (1761?)
• Lettre sur le commerce de la librairie (1763)
• Mystification ou l’histoire des portraits (1768)
• Entretien entre D'Alembert et Diderot (1769)
• Sen D'Alemberta, dialog (1769)
• Suite de l'entretien entre D'Alembert et Diderot (1769)
• Paradoxe sur le comédien (Paradoks o aktorze) (1773-1778, wydany pośmiertnie w 1830)
• Apologie de l'abbé Galiani (1770)
• Principes philosophiques sur la matière et le mouvement, essai (1770)
• Entretien d'un père avec ses enfants (1771)
• Kubuś Fatalista i jego pan (Jacques le fataliste et son maître), powieść (1771-1778)
• Supplément au voyage de Bougainville (1772)
• Histoire philosophique et politique des deux Indes, in collaboration with Raynal (1772-1781)
• Voyage en Hollande (1773)
• Éléments de physiologie (1773-1774)
• Réfutation d'Helvétius (1774)
• Observations sur le Nakaz (1774)
• Essai sur les règnes de Claude et de Néron (1778)
• Lettre apologétique de l'abbé Raynal à Monsieur Grimm (1781)
• Aux insurgents d'Amérique (1782)
• Salons

Sawicki wstawia się w UE za rolnikami

Po burzy 4 tysiące gospodarstw domowych bez prądu

Ponad cztery tysiące gospodarstw domowych zostało bez prądu z powodu silnej burzy, która w niedzielę wieczorem przeszła nad okolicami Mikołajek i Rucianego-Nidy (Warmińsko-Mazurskie). W niektórych wsiach nie ma również bieżącej wody, ponieważ stanęły zasilane prądem pompy.

MSZ: przestrzegamy naród niemiecki przed rewizjonizmem Steinbach

Przestrzegamy zaprzyjaźniony naród niemiecki przed rewizjonizmem, głoszonym przez szefową Związku Wypędzonych (BdV) Eriką Steinbach - w ten sposób rzecznik MSZ Piotr Paszkowski skomentował sobotnie wystąpienie Steinbach.

Pijany kapitan usiłował wypływać statkiem z portu

Kapitan cypryjskiego statku Turberry Glory miał ponad dwa promile alkoholu w powietrzu wydychanym gdy usiłował opuścić jednostką port w Świnoujściu. Straż Graniczna postanowiła jednak nie wypuszczać okrętu, póki kapitan wytrzeźwieje.

"To ludzie, którzy nie walczyli z komuną, a z Lechem Wałęsą"

"Niepoważnymi ludźmi" określił b. prezydent Lech Wałęsa uczestników konferencji, która odbyła się w niedzielę w Sejmie z okazji 30. rocznicy powstania Wolnych Związków Zawodowych (WZZ). Wałęsa zaznaczył, że nie śledził spotkania zorganizowanego przez Annę Walentynowicz. "Byłem na weselu w Szczecinie" - powiedział b. prezydent.

J.Kaczyński zapowiada poparcie dla inicjatywy PO dot. esbeków

Szef PiS Jarosław Kaczyński zapowiada poparcie dla projektu PO, dotyczącego obniżenia wysokości emerytur byłych funkcjonariuszy służb specjalnych PRL.

Macierewicz nawołuje do organizowania się wokół PiS

Do organizowania się przy ruchu patriotycznym wokół PiS nawoływał poseł tej partii Antoni Macierewicz podczas konferencji zorganizowanej w niedzielę w Sejmie z okazji 30. rocznicy powstania Wolnych Związków Zawodowych.

Walentynowicz o Wałęsie: proponuję zaciągnąć nad nim kurtynę milczenia

Mając taką wiedzę o Lechu Wałęsie "proponuję zaciągnąć nad nim kurtynę milczenia" - powiedziała Anna Walentynowicz, organizator konferencji z okazji 30. rocznicy powstania Wolnych Związków Zawodowych.

Policjant pobił mężczyznę, ujęli go przechodnie

Przechodnie zatrzymali dziś w nocy agresywnego mężczyznę, który w alei Solidarności w Toruniu pobił 43-letniego mieszkańca Mrągowa. Napastnikiem okazał się... pijany policjant na urlopie.

Śmierć niemowlaka - pijani rodzice zatrzymani

O śmierci 3-miesięcznej dziewczynki poinformował o godz. 3.54 włocławskich policjantów dyspozytor pogotowia ratunkowego. Dziecko zmarło w mieszkaniu przy ul. Planty na Osiedlu Południe we Włocławku.