Drzewo poznania dobra i zła

Z Wikipedii

"Upadek ludzi" – obraz autorstwa XVI-wiecznego niemieckiego artysty Lucasa Cranacha

Drzewo poznania dobra i zła - pojęcie biblijne właściwe dla religii abrahamowych.

Określane także jako drzewo wiadomości, to drzewo rosnące w środku Edenu, którego owoców pierwsi ludzie Adam i Ewa nie mogli jeść.

Według relacji biblijnej Księgi Rodzaju (Rdz 2,9), Bóg zasadziwszy rajski ogród - Eden, sprawił, że w jego środku wyrosło drzewo życia i (nie wiadomo gdzie) drzewo poznania dobra i zła. Pierwsi ludzie mogli jeść owoce wszystkich drzew ogrodu (łącznie z owocami z drzewa życia) z wyjątkiem owoców z drzewa poznania. Kiedy Ewa i Adam zwiedzeni przez węża (szatana), który obiecał im, że gdy przekroczą Boży zakaz staną się tacy jak Bóg: poznają dobro i zło, zjedli zakazany owoc, poznali tym samym grzech. Za nieposłuszeństwo Bóg wygnał pierwszych ludzi z Edenu, którego strzegły od tej pory cheruby i połyskujące ostrze miecza.

Biblia nie określa jakiego rodzaju był owoc drzewa poznania, tradycja hebrajska identyfikowała go jako winogrono, figę lub granat, w tradycji chrześcijańskiej kojarzony był on z jabłkiem, prawdopodobnie dlatego, że łacińskie określenie jabłka (malus) jest podobne do łacińskiego określenia zła (malum). Według objawień XVIII-wiecznej niemieckiej mistyczki, Anny Katarzyny Emmerich, pień drzewa poznania pokryty był łuskami, jak u palmy, liście duże, szerokie wyrastały bezpośrednio z pnia. Wśród nich wisiały owoce po pięć w kształcie grona, jeden w środku, a naokoło cztery szypułki. Owoc koloru "cukru brunatnego" o czerwonym miąższu podobny był bardziej do gruszki lub figi, aniżeli do jabłka.

Temat ten jest związany ściśle z grzechem, jako centralnym fenomenem dzisiejszej kondycji ludzkiej. Niektóre judaistyczne nurty rabinicznych debat na ten temat wskazują, że u podłoża całego występku polegającego na przekroczeniu zakazów Bożych leży pewna nadgorliwość, pewna Adamowa chęć bycia bardziej boskim od Boga. Bóg rzekł bowiem do Adama przed stworzeniem Ewy, by ten nie spożywał owocu ("z drzewa poznania dobra i zła nie wolno ci jeść, bo gdy z niego spożyjesz, niechybnie umrzesz"). Później podczas kuszenia, Wąż zapytał się Ewy, czy to, aby prawda, że nie mogą jeść z żadnego drzewa z całego Edenu. Ewa odparła, wedle tego, co musiał powtórzyć jej Adam, że w ogóle nie mogą go dotykać ("Nie wolno wam jeść z niego, a nawet go dotykać"). I oto - komentują Rabini: Wąż wykorzystał przesadną ortodoksję Adama i wykazał Ewie, że sam dotyk nie czyni nic złego (wpierw "Zerwała zatem z niego owoc", a dopiero potem "skosztowała").

Większość teologów jest zgodnych, że drzewo poznania dobra i zła reprezentuje (lub symbolizuje) Boży porządek. Grzech Adama i Ewy polegać miał właśnie na zakwestionowaniu tego ładu. Konsekwencje upadku pierwszych ludzi to nie tylko skażenie stworzonego świata złem, ale i skrzywienie całego rodzaju ludzkiego – każdy człowiek ma naturę skłonną do słabości i zła, "dziedzicząc" konsekwencje tamtego upadku (grzech pierworodny).

Drzewo poznania i upadek pierwszych ludzi miały liczne przedstawienia w sztuce sakralnej. Według niektórych chrześcijańskich tradycji, w szczególności wczesnośredniowiecznych, to właśnie z tego drzewa pochodziły belki, z których zrobiony został krzyż dla Jezusa Chrystusa, a Golgota byłaby wedle tych legend miejscem pochówku Adama. Wówczas krew Chrystusa spływająca z tego krzyża-drzewa "ochrzciłaby" i odkupiła grzech Adama i Ewy.

[edytuj] Zobacz też

• Drzewo Kosmiczne