Pozytywne informacje z Polski i ze Świata.

Tutaj znajdziesz je wszystkie!

Edward Flatau

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Edward Flatau

Urodzony 27 grudnia 1868
Płock
Zmarł 7 czerwca 1932
Warszawa
Podpis
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Zdjęcie z atlasu mózgu
Zdjęcie z atlasu mózgu

Edward Flatau (ur. 27 grudnia 1868 w Płocku, zm. 7 czerwca 1932 w Warszawie) – polski lekarz neurolog. Był twórcą nowoczesnej neurologii polskiej[1], autorytetem w dziedzinie fizjologii i patologii opon mózgowo-rdzeniowych, pionierem neurologii światowej[1][2].

Współtwórca czasopism medycznych "Neurologia Polska" i "Warszawskie Czasopismo Lekarskie". Członek Polskiej Akademii Umiejętności. W medycynie z jego nazwiskiem wiąże się zespół Redlicha-Flataua, zespół Flataua-Sterlinga i choroba Flataua-Schidlera, a także objaw Flataua.

Spis treści

[edytuj] Biografia

Urodził się w 1868 w Płocku. Był synem Anny i Ludwika Flataua. W 1886 ukończył gimnazjum, wyróżniony złotym medalem[2][3]. Wyjechał samodzielnie do Moskwy, gdzie w 1892 roku ukończył na Uniwersytecie Moskiewskim cum eximia laude studia lekarskie[2][4]. W Moskwie jego nauczycielami byli m.in. neurolog Aleksy J. Kożewnikow (1836-1902) i psychiatra Siergiej S. Korsakow (1854-1900). Rok później przeniósł się do Berlina, gdzie do 1899 roku pracował nad neuropatologią, neuroanatomią i neurohistologią. Jego współpracownikami w tym czasie byli Alfred Goldscheider (1958-1935), Ernst Viktor von Leyden (1832-1910), Emanuel Mendel (1839-1907), Hermann Oppenheim (1858-1919), Heinrich Wilhelm Waldeyer (1836-1921), Louis Jacobsohn (1863-1940), Ernst Remak (1849-1911) oraz Hugo Liepmann (1863-1925).

W 1899 roku zamieszkał w Warszawie, wcześniej odrzucając ofertę katedry neurologii w Buenos Aires[2][5]. Miał dwie córki: Annę i Joannę. Jego pierwszą żonę Zofia i córkę Annę opisał w swej książce Antoni Marianowicz[6]. Drobne fakty z życia Flataua znajdują się we wspomnieniach Wacława Solskiego[7] i Ludwika Krzywickiego[8].

Kariera naukowa Edward Flataua jest opisana w szeregu polskich opracowań, m.in w przeglądowej książce Hermana poświęconej historii polskiej neurologii[9] oraz w jego artykułach[10][11]. Także w lekarskich wydawnictwach biograficznych[12][13][14][15][16]. Dobrym źródłem informacji jest wstęp do Księgi Jubileuszowej Edwarda Flataua, wydanej za jego życia książki, która głównie zawiera artykuły naukowe uczonych z wielu krajów i przyjaciół naukowych, ale jest też bibliografią oraz biogram napisany przez Bornsztajna[17]. Dostępne są również opracowania dotyczące Edwarda Flataua w języku angielskim[1][2] i niemieckim[18][19]. W 1937 roku Warszawskie Czasopismo Lekarskie opublikowało numer poświęcony Flatauowi, w którym były wydrukowane artykuły jego uczniów[20][21][22][23][24][25][26].

Od stycznia 1932 roku wiedział, że ma nieuleczalny guz mózgu[2]. Umarł w 1932 roku i został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie[27]. Nad trumną przemawiał m.in. jego przyjaciel Samuel Goldflam[28]. Nagrobek Edwarda Flatau wykonał rzeźbiarz Mieczysław Lubelski[29].

[edytuj] Działalność

Flatau zajmował się diagnostyką i leczeniem chorób mózgowia; leczeniem chorób mięśni; neurologią dziecięcą; chirurgią nerwów obwodowych; anatomią układu nerwowego; histopatologią tkanki nerwowej; onkologią doświadczalną; neurofizjologią; patofizjologią układu nerwowego.

[edytuj] Badania mózgu, anatomia i chirurgia

Od lewej S. Kalischer, Edward Flatau (wskazuje na książkę), Ludwik Jacobsohn-Lask, Bernhard Pollack. Około roku 1900 w Berlinie
Od lewej S. Kalischer, Edward Flatau (wskazuje na książkę), Ludwik Jacobsohn-Lask, Bernhard Pollack. Około roku 1900 w Berlinie

W wieku 26 lat opublikował atlas mózgu (Karger, Berlin, 1894), który przedstawiał szczegółowo m.in. powierzchnię, przekroje i stosunki anatomiczne bruzd i zwojów świeżo preparowanego mózgu. Badania te prowadził w berlińskiej pracowni profesora Emanuela Mendla. Fotografie zostały wykonane przy pomocy specjalnej kamery z małym otworem i stosunkowo długim naświetlaniem (10 do 20 minut). Atlas mózgu ludzkiego i przebiegu włókien (Atlas des menschlichen Gehirns und des Faserverlaufes, S. Karger) ukazał się w roku 1894 i został przetłumaczony na języki polski (wydany w 1895), angielski, francuski i rosyjski. Według słów Zygmunta Freuda, wtedy praktykującego neurologa, "zdjęcia [zawarte w atlasie] są wyraziste i są znakomitym materiałem edukacyjnym"[30].

W tym czasie Flatau popierał już teorię neuronów (jej zwolennikiem był Wilhelm Waldeyer, twórca nazwy neuron), czemu dał wyraz w pierwszym paragrafie Atlasu. Za pomocą badania zmian morfologicznych w neurocytach jąder nerwów czaszkowych dowodził jedności anatomicznej i fizjologicznej neuronu w 1897 roku.

Następnie wraz ze swoim przyjacielem Ludwikiem Jacobsohnem-Lask, Flatau przeniósł się do laboratorium Waldeyera w Uniwersytecie Berlińskim, gdzie kontynuował prace anatomiczne.

Zmodyfikował metodę Golgiego barwienia tkanki nerwowej, a na podstawie badania efektów fizjologicznych poprzecznego przecięcia rdzenia kręgowego u psów przeprowadził wraz z Johannesem Wilhelmem Gadem (1842-1926) pełną krytykę prawa Bastiana-Brunsa o zanikaniu odruchów kolanowych w wyniku takiego zabiegu (1896).

Flatau i Jacobsohn otrzymali w 1895 i 1896 po 1500 marek ze stypendium księżnej Luizy von Bose, przypuszczalnie na opracowanie materiału na międzynarodowy kongres medyczny w Moskwie w 1897. Wraz z Jacobsohnem Flatau opracował znany podręcznik anatomii porównawczej układu nerwowego ssaków (1899).

Pierwsza strona publikacji o ekscentryczności układu długich włókien w rdzeniu kręgowym (prawo Flataua)
Pierwsza strona publikacji o ekscentryczności układu długich włókien w rdzeniu kręgowym (prawo Flataua)

Razem z warszawskim chirurgiem Bronisławem Sawickim opublikował prace o chirurgii torbieli opon rdzenia kręgowego i o leczeniu guzów kręgosłupa, w którym wskazał zagadnienia histopatologiczne – podstawowe dla postępowania chirurgicznego. Publikacja ta była ukoronowaniem kilkuletniej współpracy obu lekarzy[31].

[edytuj] Prawo Flataua

Odegrał ważną rolę w początkowych badaniach rdzenia kręgowego. W 1897 zaobserwował prawidłowość polegającą na większym przesunięciu włókien nerwowych ku obwodowi, im włókna te są dłuższe[32]. Za pracę O ekscentryczności układu długich włókien w rdzeniu kręgowym (Zakon ekscentriczeskago raspolozenia dlinnych putiej w spinnom mózgu) otrzymał doktorat nauk medycznych w Moskwie w 1899. Praca ta w 1949 została przedstawiona, obok portretu autora, na wystawie IV Międzynarodowego Kongresu Neurologów w Paryżu (International Congress of Neurology, Paris, 1949 )[1].

W Nowinach Lekarskich (1897, tom IX, 2) tak omawia swoje wyniki:

Cytat:
Na podstawie prac wcześniejszych badaczy i rezultatów poszukiwań zebranych powyżej przychodzimy do stwierdzenia faktu, że w rdzeniu pacierzowym wyższych saków i człowieka daje się ustanowić prawidłowość w przebiegu włókien, polegająca na tem, że włókna krótkie wstępujące i zstępujące biegną w otoczeniu istoty szarej, że zaś przeciwnie włókna długie dążą zawsze ku jednemu z pasów obwodowych (brzegowych) sznurów rdzenia pacierzowego. Jeżeli dany pas brzegowy zajęty jest na danej wysokości przez inny bardziej zwarty pęczek, w takim razie trzymają się inne włókna długie tuż obok tego ostatniego. Z chwilą jednak, kiedy ten ustępuje i przedstawia wolne pole w pasie brzegowym, wtedy włókna uprzednio leżące z ubocza układają się w obwodzie i zachowują to położenie aż do zboczenia w istotę szarą. Ponieważ prawidłowość ta: 1. zachowuje swą moc nie tylko dla sznurów tylnych, ale i dla bocznych i przednich, 2. daje się zauważyć w włóknach wstępujących i zstępujących, 3. dała się stwierdzić przy pomocy wielu doświadczeń i badań anatomo-patologicznych u ssaków i człowieka, a wreszcie i doświadczeniami podrażnienia przecięć poprzecznych rdzenia pacierzowego, więc zdaje się że uzyskaliśmy możność ujęcia tego faktu w formę prawa. Pozwalam sobie nazwać je "prawem odśrodkowego układu dróg długich w rdzeniu pacierzowym" i pojmować drogi długie i systemy rdzenia pacierzowego w świetle prawa takiego.

[edytuj] Neurologia i wczesna genetyka ludzka

W 1911 roku Flatau i Władysław Sterling[33] opublikowali artykuł dotyczący postępującego skurczu torsyjnego u dzieci. Autorzy zwrócili uwagę, że choroba była związana z czynnikami genetycznymi. Choroba ta została w tym samym roku opisana przez Theodora Ziehena i Hermanna Oppenheima, którzy uważali, że dystonia jest chorobą mięśni. Flatau i Sterling zauważyli, że zdolności intelektualne pacjentów są wyższe od przeciętnych. W 1976 Eldridge w pracy dotyczącej historii genetyki ludzkiej, zasugerował, że praca Flataua i Sterlinga była jedną z pierwszych opisujących genetyczne czynniki chorób neurologicznych[34].

Pomiędzy 1921 a 1923 opisał objawy oponowe charakterystyczne dla zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w gruźlicy: rozszerzenie źrenic podczas zginania głowy (odruch karkowo-mydriatyczny Flataua) i erekcja prącia podczas kilkakrotnego zginania tułowia ku przodowi (odruch karkowo-erekcyjny Flataua). Opisał także przebieg łuku odruchowego objawu karkowo-źrenicowego.

Edward Flatau, Migrena, 1912 – pierwsza nowoczesna monografia na temat migreny
Edward Flatau, Migrena, 1912 – pierwsza nowoczesna monografia na temat migreny

[edytuj] Migrena

W 1912 roku Flatau opublikował w języku niemieckim i polskim nowoczesną monografię dotyczącą migreny. Był to pierwszy polski podręcznik poświęcony migrenie. Książka została przedrukowana w roku 2007 po 95 latach od jej ukazania się[35] i jest często cytowana w literaturze medycznej. W przeglądowym artykule na temat historii badań migreny Iser i Rose[36] opisują pracę Flataua w następujący sposób: "jego unikatowa monografia z 1912 roku "Die Migräne" zawiera znakomity opis uprzednich badań, precyzyjne obserwacje kliniczne, krytyczny opis patofizjologii, i mało wyważone opinie na temat leczenia, w tym arszenikiem..."[37].

Flatau jako jeden z pierwszych przedstawił pełny obraz kliniczny migreny oraz określił tę chorobę jako wrodzone usposobienie do patologicznych procesów metabolicznych w układzie nerwowym i wyróżnił jej postacie: oczną, padaczkową, psychiczną i twarzo-poraźną. Książka była oparta na autoobserwacjach i na 500 własnych przypadkach[38].

We wstępie do "Migreny" napisał:

Cytat:
Migrena, jako taka, nie stanowi choroby niezależnej, autonomicznej; stanowi tylko zespół objawów w wielkim łańcuchu chorobliwie zmienionego neurometabolizmu, którego cechami zasadniczemi są sprawy chemiczne i gruczołowe wewnątrzwydzielnicze. Napad migreny jest wyrazem zaburzenia mózgowego, przyczem jednak mechanizm właściwy może być dziś zaledwie przedmiotem domysłu, przypuszczenia. Mechanizmu tego nie możemy dziś jeszcze odtworzyć i wyrazić w pewnych, w ściśle oznaczonych liniach anatomiczno-fizyologicznych. Siły, które domniemanym tym mechanizmem rządzą, są również dla nas dotychczas nieznane; możemy się ich tylko domyślać, możemy ich działanie przypuszczać zaledwie. Mimo to, wielki postęp, znamionujący rozwój neurologii w drugiej połowie XIX stulecia, znalazł swoje odbicie, w dziedzinie badań nad migreną. Dzięki temu można było oprzeć jej pojęcie na pewniejszym, bo anatomiczno i fizyologicznie obrobionym gruncie.

[edytuj] Pracownia neurobiologiczna i Instytut Nenckiego

Flatau odegrał istotną rolę w rozwoju Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego i był twórcą pierwszej doświadczalnej pracowni neurobiologicznej w Polsce. Po osiedleniu się w Warszawie utworzył w początkach XX wieku w swoim prywatnym mieszkaniu – w budynku, gdzie także mieścił się dom mody Hersego przy ul. Marszałkowskiej, pracownię mikroskopową. Następnie urządził pracownię mikroskopową przy Towarzystwie Psychologicznym w Alejach Jerozolimskich 85, a potem zorganizował pracownię neurobiologiczną w domu Towarzystwa Naukowego Warszawskiego przy ul. Śniadeckich. Tam też mieścił się początkowo Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego[9]. Początki tej pracowni tak opisywał Wacław Solski:

Cytat:
Dorożka zawoziła nas do kamienicy na Marszałkowskiej, tej samej, gdzie w oknach wystawowych salonu mód Bogusława Hersego wypinały się gipsowe panie (...). W tym domu na pierwszym piętrze mieszkał mój wuj, tak samo jak ojciec neurolog i psychiatra, doktor Edward Flatau (...). Pies (bernardyn) też miał swoje zwyczaje. W długiej, wąskiej salce w mieszkaniu stały pod kloszami w spirytusie szare mózgi, zwierzęce i ludzkie, które wuj badał. Bernardyn naciskał w nocy łapą klamkę, zdejmował zębami klosz i wyjadał mózg, zawsze tylko jeden. Klosz zdejmował delikatnie, umieszczając go po cichutku na stole. Wuj wykrywał to dopiero nazajutrz, a czasami po kilku dniach, bo pracował w laboratorium nie codziennie. Zapowiadał wówczas, że bernardyna wyrzuci (...). Bernardyn spoglądał na wuja z wyrzutem i wolnym krokiem opuszczał pokój na znak protestu przeciw tym groźbom"[7]

Kiedy w 1907 roku powstało Towarzystwo Naukowe Warszawskie, uczeni o specjalnościach biologicznych nie byli w nim z początku zbyt licznie reprezentowani; nie było ich wtedy wielu w Warszawie[39].

W październiku 1911 Flatau przekazał TNW założoną przez siebie przy Towarzystwie Psychologicznym pracownię neurologiczną wraz z całym inwentarzem i zasiłkiem w wysokości 2000 rubli. Towarzystwo Naukowe Warszawskie otrzymało w darze od hr. Józefa Potockiego dom przy ul. Śniadeckich 8, gdzie mieściła się pracownia neurobiologiczna. Przez wiele lat Flatau był jej kierownikiem. Wg Hermana[9]

Cytat:
Dzień w dzień o godzinie 9 zjawiał się Flatau w pracowni neurobiologicznej przy ul. Śniadeckich 8. Tu wykonywał doświadczenia na zwierzętach, przeglądał preparaty histologiczne, zbierał piśmiennictwo, konferował ze swoimi współpracownikami. O godzinie 11 szedł na kawę do pobliskiej kawiarni Ostrowskiego przy zbiegu ul. Koszykowej i Marszałkowskiej i już po 15 minutach jechał do Szpitala na Czystem przy ul. Dworskiej 15.

Pracownia prowadziła badania w zakresie anatomii ogólnej i porównawczej ustroju nerwowego, fizjologii, anatomii patologicznej, patologii doświadczalnej oraz terapii doświadczalnej układu nerwowego[40].

Prace z Pracowni Neurobiologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego wydane przez Edwarda Flataua
Prace z Pracowni Neurobiologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego wydane przez Edwarda Flataua

Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego powstał w Warszawie z inicjatywy uczniów i współpracowników profesora Nenckiego. W końcu 1918 roku Kazimierz Białaszewicz wraz z Edwardem Flatauem, kierownikiem Zakładu Neurobiologii, oraz Romualdem Minkiewiczem, kierownikiem utworzonego tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Zakładu Biologii Ogólnej, wystąpili wspólnie do Zarządu Towarzystwa Naukowego Warszawskiego z inicjatywą wyodrębnienia tych trzech zakładów z ogółu pracowni TNW i utworzenia samoistnej organizacji pod nazwą "Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego". Flatau kierował Pracownią Neurobiologii pomiędzy 1911 a 1923 rokiem[41].

Szerokość tematyczna podejmowanych w Pracowni zagadnień naukowych była bardzo duża; dotyczyła anatomii prawidłowej, porównawczej i patologicznej układu nerwowego, fizjologii oraz patologii i terapii doświadczalnej. Teofil Simchowicz badał zmiany w układzie nerwowym w nadczynności i niedoczynności tarczycy, Józef Handelsman kontynuował obserwacje zmian czynności przysadki mózgowej, rozpoczęte u Horsleya, Jan Koelichen zajmował się anatomią naczyń chłonnych ośrodkowego układu nerwowego, Maurycy Bornsztajn badał zmiany morfologiczne, będące odpowiednikiem zaburzeń czynnościowych komórki nerwowej, a Bronisław Frenkel prowadził doświadczenia nad wywoływaniem nowotworów mózgu. Sam Flatau wykazał – na podstawie analizy wyników ponad 1000 eksperymentów na białych myszach – znaczny niszczący wpływ promieni radu na komórki nowotworów złośliwych mózgowia i rdzenia kręgowego i podał najskuteczniejszą metodę leczenia, polegającą na połączeniu zabiegu operacyjnego z naświetlaniem tkanek promieniami rentgenowskimi i radu[39].

Dr. Med. E. Flatau. Choroby nerwowe i umysłowe. Chmielna 60. Przyjmuje od godziny 5 1/2 do 7 1/2. Pieczątka z recepty lekarskiej wydanej 27 sierpnia 1920 roku
Dr. Med. E. Flatau. Choroby nerwowe i umysłowe. Chmielna 60. Przyjmuje od godziny 5 1/2 do 7 1/2. Pieczątka z recepty lekarskiej wydanej 27 sierpnia 1920 roku

[edytuj] Działalność lekarska

Poza pracą naukową był znanym lekarzem. Prowadził praktykę szpitalną oraz prywatną. W 1904 roku został ordynatorem oddziału neurologicznego w Szpitalu Starozakonnych na Czystem, który prowadził przez 28 lat. Tutaj wychował wielu polskich neurologów. Jego uczeń E. Herman wspomina:

Cytat:
W poniedziałki odbywał tradycyjne uroczyste obchody. Omawiał przy łóżku chorego każdy przypdek, żywo dyskutował, słuchając głosu każdego, nawet najmłodszego dyskutanta... Jako nauczyciel, jako przełożony przywiązywał do siebie głęboko wszystkich, którzy z nim współpracowali. Mogli oni bogato czerpać z jego wielkiego doświadczenia, rozległej wiedzy. Był cierpliwy, wyrozumiały, zawsze pogodny, traktujący uczniów swych jak umiłowaną rodzinę. Wysokie myślące czoło, głębokie ciemne oczy o wnikliwym, a przy tym ciepłym spojrzeniu, niski głos o szerokiej skali modulacji - oto cechy, które oprócz głębokiej wiedzy i wielkiego doświadczenia przykuwały i czarowały każdego, kto znalazł się w kręgu niespożytej działalności Flataua.

Oprócz działalności szpitalnej prowadził praktykę prywatną. Różnice pomiędzy psychiatrią i neurologią w początkach XX wieku były mniejsze niż w początkach XXI wieku i Flatau zajmował się także psychiatrią oraz leczeniem migreny[42][22]. Jednym z pacjentów Flataua był Jan Lechoń[43][44]. W opowiadaniu Izaaka Baszewisa Singera Potęga ciemności[45] Flatau jest nawet wezwany w sprawie demonów. Był jednym z głównych organizatorów Pierwszego Zjazdu neurologów i psychiatrów polskich w Warszawie w 1909 roku. Flatau był współedytorem niemieckiego czasopisma Jahresbericht fur Psychiatrie und Neurologie. Od chwili powstania czasopisma w 1897 aż do 1916 jego zasługą było, że wszystkie polskie prace psychiatryczne były w nim streszczane[22]. Inne Varsaviana można znaleźć w (nieco niedokładnych) artykułach Kasprzyckiego[46][47][48][49].

[edytuj] Prace

Zobacz więcej w osobnym artykule: Dzieła Edwarda Flataua.

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 W. Haymaker, The Founders of Neurology, Springfield 1953. (Reese, H.H. Edward Flatau. s. 282-285; fragmenty książki początkowo przygotowanej na wystawę IV Kongresu Neurologów w Paryżu w 1949).
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Triarhou LC. "Pioneers in neurology. Edward Flatau (1868-1932)". J Neurol. 254, 5, 685-6. 2007. doi:10.1007/s00415-006-0478-3. PMID 17401740.
  3. ↑ Simchowicz T (1933) Edward Flatau. "Schweizer Arch Neurol Psychiatr 31:165–168"
  4. ↑ Hanecki M. (1969), Edward Flatau. "Polski Tygodnik Lekarski (Warsz) 24:940–941"
  5. ↑ Hermann E. (1932) Edward Flatau. "Klin. Wochenschr. 11:1407"
  6. ↑ Marianowicz A., Życie surowo wzbronione. Czytelnik, Warszawa 1995.
  7. ↑ 7,0 7,1 Solski, Wacław, Moje wspomnienia, Paryż, Instytut Literacki, 1977, 381p, Biblioteka Kultury
  8. ↑ Ludwik Krzywicki, Wspomnienia, Czytelnik, tom III, 1959, rozdział o Stanisławie Posnerze
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Herman E., Historia neurologii polskiej 1975. Polska Akademia Nauk, Monografie z dziejów nauki i techniki, Tom XCVII, Wrocław
  10. ↑ Herman E., "Edward Flatau", "Problemy", 1963, nr 12, s. 879-881.
  11. ↑ Herman E., Neurolodzy Polscy, Warszawa 1958.
  12. ↑ Konopka S., Edward Flatau, [w:] Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1948-1953, Tom VII/1, Zeszyt 31, s. 28-29, Polska Akademia Umiejętności
  13. ↑ Konopka S., Polska bibliografia lekarska dziewiętnastego wieku (1801-1900), Tom III F-I, Warszawa 1978, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich
  14. ↑ Szarejko P., Słownik Lekarzy polskich XIX wieku, tom III, Wydawnictwo Naukowe Semper, ISBN 83-85810-82-X, Warszawa 1995.
  15. ↑ Śródka A., Biogramy uczonych polskich, Część VI, Zeszyt 1, A-Ł: Nauki medyczne, Warszawa 1990, s. 155-60, Polska Akademia Nauk, Ośrodek Informacji Naukowej, ISBN 83-04-03466-2.
  16. ↑ Śródka A, Uczeni polscy XIX-XX stulecia, tom I A-G, Agencja Wydawnicza ARIES, Warszawa 1994, ISBN 83-85787-09-7.
  17. ↑ Księga Pamiątkowa Edwarda Flatau, Warszawa 1929, s. V-XXIIL, Gebethner i Wolff
  18. ↑ Ulrike Eisenberg: Vom „Nervenplexus” zur „Seelenkraft”. Werk und Schicksal des Berliner Neurologen Louis Jacobsohn-Lask (1863-1940). Frankfurt/Main, Peter Lang, 2005, S. 33-34.
  19. ↑ Simchowicz T., Edward Flatau, [w:] "Schweizer Archiv fuer Neurologie und Psychiatrie ", 1933, t 31, s. 165-168.
  20. ↑ Simchowicz T. Edward Flatau jako anatom i anatom-patolog. Warszawskie Czasopismo Lekarskie, 1937, nr 21-22, 404-406
  21. ↑ Zdanowa N. Edward Flatau jako eksperymentator i pedagog'. Warszawskie Czasopismo Lekarskie, 1937, nr 21-22, 406-408.
  22. ↑ 22,0 22,1 22,2 Handelsman J. Znaczenie Edward Flatau dla psychiatrii polskiej. Warszawskie Czasopismo Lekarskie. 21-22, 413-415. 1937.
  23. ↑ Mackiewicz, J., Badania Edwarda Flatau nad nowotworami układu nerwowego, "Warszawskie Czasopismo Lekarskie", 1937, nr 21-22, s. 411-413.
  24. ↑ Bornsztajn M. Edward Flatau jako człowiek i lekarz. Warszawskie Czasopismo Lekarskie. 21-22, 403-404. 1937.
  25. ↑ Koelichen J., "Edward Flatau jako klinicysta", "Warszawskie Czasopismo Lekarskie", 1937, nr 21-22, s. 408.
  26. ↑ Herman E., Edward Flatau jako semiolog i twórca nowych jednostek nozologicznych, "Warszawskie Czasopismo Lekarskie", 1937, nr 21-22, s. 408-410.
  27. ↑ Grób Edwarda Flatau w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  28. ↑ Przemówienia nad trumną Edwarda Flatau (J. Sosnowski, K. Orzechowski, A. Goldman, A. Natanson, M. Orliński, S. Goldflam, L. Dydyński, J. Koeltchen, Z Srebrny, Z. Bychowski, L. Wertenstein), [w:] "Warszawskie Czasopismo Lekarskie", 1932, nr 24, s. 558-561. Zobacz także przedruk przemówienia Goldflama w Naszym Przeglądzie Ilustrowanym, piątek 10 czerwca 1932)
  29. ↑ Henryk Kroszczor: Cmentarz Żydowski w Warszawie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983. ISBN 83-01-04304-0. 
  30. ↑ Freud S (1894) Kritische Besprechungen und literarische Anzeigen: Atlas des menschlichen Gehirns und des Faserverlaufes von Ed. Flatau. Int Klin Rundsch 8:1131-1132
  31. ↑ Noszczyk, W., 70-lecie Polskiego Przeglądu Chirurgicznego, Polski Przegląd Chirurgiczny, 1992, 64, 5-12
  32. ↑ Naderi S, Türe U, Pait TG. History of the spinal cord localization. Neurosurg Focus. Jan 15;16, 1, E15. 2004. PMID 15264793.
  33. ↑ Postępujący torsyjny kurcz u dzieci / E. Flatau, W. Sterling ; z oddziału dla chorych nerwowych d-ra E. Flatau w Szpitalu [Żydowskim] na Czystem. 1911.
  34. ↑ Eldridge R. Edward Flatau, Wladyslaw Sterling, Torsion spasm in Jewish children, and the early history of human genetics. Adv Neurol. 14, 105-14. 1976. PMID 782202.
  35. ↑ Edward Flatau, Die Migräne, 2007. 1. Aufl. 266 S. Pb 148x210 mm, VDM Verlag Dr. Müller, ISBN 3-8364-1584-4
  36. ↑ H. Isler and F. C. Rose, 2000, Historical background, in The headaches, 2nd ed., Edited by J. Olesen P. Tfelt-Hansen, K. M. A. Welch eds, published by Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia, PA, 1026p, ISBN 0-7817-1597-0
  37. ↑ "His unique monograph of 1912, "Die Migräne", contains a thorougly structured survey of most earlier authors, precise clinical observations, a critical evaluation of pathophysiology, and uncritical opinions on treatment, including arsenic cures"
  38. ↑ Aleksander Niewodniczy, Edward Flatau. W 70. rocznicę śmierci i w 90. rocznicę wydania monografii "Migrena". Opublikowane w czasopiśmie Migrena, 2000, Rok 5, strony 33-37, numer 1.
  39. ↑ 39,0 39,1 Andrzej Śródka, Rola lekarzy w utworzeniu Towarzystwa Naukowego Warszawskiego http://www.tnw.waw.pl/hist_and_sr.html
  40. ↑ Jan Piskurewicz i Leszek Zasztowt, TNW w latach 1907-1918, http://www.tnw.waw.pl
  41. ↑ Kazimierz Zieliński, Kronika naukowa, KOSMOS 1993,42 (3/4): str 721-729, Rola Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego w rozwoju nauk biologicznych w Polsce (referat wygłoszony 15 grudnia 1993 roku w części historycznej Międzynarodowej Konferencji z okazji 75-lecia Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego)
  42. ↑ Handelsman J. XXXV- lecie pracy naukowej Edwarda Flataua. Rocznik Psychiatryczny. 10, 213-214. 1929.
  43. ↑ Józef Adam Kosiński, Stanisław Kaszyński. Album rodzinne Jana Lechonia. Czytelnik 1993 s. 177 ISBN 8307018234
  44. ↑ Wanda Nowakowska. Jan Lechoń: zarys życia i twórczości. Tow. Literackie im. Adama Mickiewicza 1996, s. 15 ISBN 8390322161
  45. ↑ Singer, The power of darkness, [w:] The collected stories by Isaac Bashevis Singer Farrar, Straus & Giroux; 610 stron
  46. ↑ Kasprzycki J, Warszawskie pożegnania; Była niegdyś ulica Zbarska, [w:] "Życie Warszawy", 1981, nr 284.
  47. ↑ Kasprzycki, J. Gdzie wygasła Zbarska, w książce Korzenie Miasta, Warszawskie Pożegnania, Tom IV, Mokotów i Ochota, Wydawnictwo VEDA, Warszawa 1999, ISBN 83-85584-60-9.
  48. ↑ Kasprzycki, J. Na Czystem, w książce Korzenie Miasta, Warszawskie Pożegnania, Tom V, Żoliborz i Wola, Wydawnictwo VEDA, Warszawa 1999, ISBN 83-85584-61-7 (Szpital Starozakonnych na Czystem).
  49. ↑ Kasprzycki, J., Mokotowskie kliniki, Życie Warszawy, Nr 62, 17-18 marca 1979, str. 12 (seria Warszawskie pożegnania) (dom opisany w artykule nigdy nie był kliniką)

[edytuj] Dodatkowa bibliografia

Okładka Księgi Jubileuszowej Edwarda Flataua, Warszawa 1929. W 1932 roku księga ta leżała na trumnie w czasie pogrzebu Flataua.
Okładka Księgi Jubileuszowej Edwarda Flataua, Warszawa 1929. W 1932 roku księga ta leżała na trumnie w czasie pogrzebu Flataua.
  • Bau-Prusakowa S. Edward Flatau. Neurologia Polska, 473-477. 1937.
  • Bregman L. Twórczość naukowa Edward Flatau. Warszawskie Czasopismo Lekarskie. 47, 1096-1100. 1932.
  • Bornsztajn M. Edward Flatau jako człowiek, lekarz i twórca polskiej szkoły neurologicznej. Warszawskie Czasopismo Lekarskie. 47, 1100-1101. 1932.
  • Hanecki M. Edward Flatau. Polski Tygodnik Lekarski. 24, 24, 940-1. 1969. PMID 4896412.
  • Herman E., Edward Flatau (z powodu 35-lecia pracy naukowej i działalności lekarskiej) [w:] "Warszawskie Czasopismo Lekarskie", 1929, nr 12, s. 267-270.
  • Higier H. Edward Flatau jako klinicysta, naukowiec i działacz społeczny. Polska Gazeta Lekarska. 47, 857-861. 1932., także w Edward Flatau jako klinicysta, naukowiec i działacz społeczny. Neurologia Polska. 15, 7-16. 1932.
  • Koelichen J., Działalność naukowa D-ra Edwarda Flataua, [w:] "Medycyna", 1932, nr 13, s. 385-6.
  • Koelichen J., Prace anatomiczne i doświadczalne Edwarda Flatau, [w:] "Neurologia Polska", 1932, t XV s. ffl-VL
  • Luksenburg X, Edward Flatau, [w:] "Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych", 1932, t. XI, s. 2.
  • Meissner, Hasik, Polski wkład w medycynę światową, Poznań 1989. Polacy w historii i kulturze krajów Europy Zachodniej, pod red. K. Kwaśniewskiego, L. Trzeciakowskiego, Poznań 1981.
  • Simchowicz T. Edward Flatau (1869-1932). Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, 1932, 185-191.
  • Zamenhof L. W sprawie uczczenia pamięci Edwarda Flataua. Warszawskie Czasopismo Lekarskie, 1932, nr 25-26, 613.
  • Zdanowa N. Edward Flatau jako pedagog. Warszawskie Czasopismo Lekarskie, 1932, nr 47, 1101-1102.

[edytuj] Linki zewnętrzne

Internauci obrażają Obamę na Wikipedii

Na polskiej stronie Wikipedii pod zdjęciem Baracka Obamy - senatora z Illinois, który będzie reprezentował Demokratów w najbliższych wyborach prezydenckich - pojawił się wulgarny podpis. Na stronie był widoczny przez niecałe dwie godziny.

Wałęsa nie pojawi się na obchodach Sierpnia'80

Ikona "Solidarności" Lech Wałęsa nie będzie oficjalnie świętował 28. rocznicy podpisania w Gdańsku Porozumień Sierpniowych. Były prezydent nie przyjął zaproszenia, ponieważ - jak tłumaczył mediom - nie chce spotkać się z prezydentem Lechem Kaczyńskim i prezesem IPN Januszem Kurtyką. Według niego prezydent Kaczyński próbuje "ukraść zwycięstwo". - Czekam, kiedy tylko jeszcze wąsy zapuści - mówi Wałęsa.

Giertych przesłuchany w tajnym śledztwie ws. więzień CIA

Roman Giertych, b.wicepremier, a wcześniej szef sejmowej komisji ds. służb specjalnych potwierdził, że został przesłuchany w tajnym śledztwie ws. domniemanych więzień CIA w Polsce.

Prezydent w Tallinie

Prezydent Lech Kaczyński przyleciał wieczorem do Tallina, gdzie ma się spotkać z prezydentami Estonii Toomasem Hendrikiem Ilvesem i Łotwy Valdisem Zatlersem.

PO apeluje do prezydenta o ratyfikację traktatu przed szczytem UE ws. Gruzji

PO zaapelowała do prezydenta Lecha Kaczyńskiego, aby przed szczytem Unii Europejskiej w sprawie Gruzji, zakończył proces ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego.

Spotkanie prezydenta i premiera jednak w Warszawie

Do planowanego na piątek spotkania prezydenta Lecha Kaczyńskiego i premiera Donalda Tuska ma ostatecznie dojść w Warszawie a nie, jak wcześniej planowano, w Sopocie - dowiedziała się PAP w Kancelarii Prezydenta.

Ewakuacja mieszkańców bloku po znalezieniu skrzyni z amunicją

Ewakuowano mieszkańców bloku na gdyńskim osiedlu Oksywie po tym, jak w ziemi tuż przy ścianie budynku znaleziono skrzynię z pociskami moździerzowymi. Część amunicji już wywieziono, saperzy jadą po drugą partię.

Megatransakcja pod znakiem zapytania

Będzie nowy przetarg na wartą 50 mln zł działkę Agencji Mienia Wojskowego w Helu.

Kierowca tira wjechał w ścianę budynku

Kierowca tira po najechaniu na jedną z powstających na remontowanej drodze wysepek dzielącą pasy ruchu, stracił panowanie nad kierownicą i uderzył w ścianę bloku mieszkalnego. Do wypadku doszło w nocy ze środy na czwartek w miejscowości Nowe Dębie (woj. podkarpackie).

Poczta wyrzuciła z pracy esbeka

Poczta Polska zwolniła swego prawnika, który, jak się okazało, kierował wydziałem śledczym SB w Radomiu podczas protestu robotniczego w czerwcu 1976 roku.

Zobacz także inne, godne uwagi serwisy. Piewrszy z nich prezentuje wysokiej jakości drzwi natomiast drugi z nich projekty domów parterowych.
Internauci obrażają Obamę na Wikipedii

Na polskiej stronie Wikipedii pod zdjęciem Baracka Obamy - senatora z Illinois, który będzie reprezentował Demokratów w najbliższych wyborach prezydenckich - pojawił się wulgarny podpis. Na stronie był widoczny przez niecałe dwie godziny.

Wałęsa nie pojawi się na obchodach Sierpnia'80

Ikona "Solidarności" Lech Wałęsa nie będzie oficjalnie świętował 28. rocznicy podpisania w Gdańsku Porozumień Sierpniowych. Były prezydent nie przyjął zaproszenia, ponieważ - jak tłumaczył mediom - nie chce spotkać się z prezydentem Lechem Kaczyńskim i prezesem IPN Januszem Kurtyką. Według niego prezydent Kaczyński próbuje "ukraść zwycięstwo". - Czekam, kiedy tylko jeszcze wąsy zapuści - mówi Wałęsa.

Giertych przesłuchany w tajnym śledztwie ws. więzień CIA

Roman Giertych, b.wicepremier, a wcześniej szef sejmowej komisji ds. służb specjalnych potwierdził, że został przesłuchany w tajnym śledztwie ws. domniemanych więzień CIA w Polsce.

Prezydent w Tallinie

Prezydent Lech Kaczyński przyleciał wieczorem do Tallina, gdzie ma się spotkać z prezydentami Estonii Toomasem Hendrikiem Ilvesem i Łotwy Valdisem Zatlersem.

PO apeluje do prezydenta o ratyfikację traktatu przed szczytem UE ws. Gruzji

PO zaapelowała do prezydenta Lecha Kaczyńskiego, aby przed szczytem Unii Europejskiej w sprawie Gruzji, zakończył proces ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego.

Spotkanie prezydenta i premiera jednak w Warszawie

Do planowanego na piątek spotkania prezydenta Lecha Kaczyńskiego i premiera Donalda Tuska ma ostatecznie dojść w Warszawie a nie, jak wcześniej planowano, w Sopocie - dowiedziała się PAP w Kancelarii Prezydenta.

Ewakuacja mieszkańców bloku po znalezieniu skrzyni z amunicją

Ewakuowano mieszkańców bloku na gdyńskim osiedlu Oksywie po tym, jak w ziemi tuż przy ścianie budynku znaleziono skrzynię z pociskami moździerzowymi. Część amunicji już wywieziono, saperzy jadą po drugą partię.

Megatransakcja pod znakiem zapytania

Będzie nowy przetarg na wartą 50 mln zł działkę Agencji Mienia Wojskowego w Helu.

Kierowca tira wjechał w ścianę budynku

Kierowca tira po najechaniu na jedną z powstających na remontowanej drodze wysepek dzielącą pasy ruchu, stracił panowanie nad kierownicą i uderzył w ścianę bloku mieszkalnego. Do wypadku doszło w nocy ze środy na czwartek w miejscowości Nowe Dębie (woj. podkarpackie).

Poczta wyrzuciła z pracy esbeka

Poczta Polska zwolniła swego prawnika, który, jak się okazało, kierował wydziałem śledczym SB w Radomiu podczas protestu robotniczego w czerwcu 1976 roku.

Zobacz także inne, godne uwagi serwisy. Piewrszy z nich prezentuje wysokiej jakości drzwi natomiast drugi z nich projekty domów parterowych.

Jeśli skorzystałeś z informacji przedstawionych tutaj?

Nie bądź samolubem. Daj link do serwisu http://www.theplaceofhousesinc.com wszystkim z Twojego GG.