Emmanuel Levinas
Z Wikipedii
Emmanuel Levinas, czasem Lévinas, (ur. 12 stycznia 1906 w Kownie, zm. 25 grudnia 1995 w Paryżu) – filozof francuski (pochodzenia żydowsko-litewskiego).
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Urodziwszy się w żydowskiej rodzinie, nasiąkniętej litewskimi tradycjami interpretacji Talmudu, Levinas żył między dwoma językami: hebrajskim i rosyjskim. Od 1914 mieszkał w Charkowie, gdzie dostał się do liceum (pomimo numerus clausus ograniczającego liczbę Żydów) - ta część jego edukacji była widziana przez rodzinę jako znaczący awans społeczny. W tym okresie Emmanuel czytał Tołstoja, Dostojewskiego, otwierał się na pytania metafizyczne. Rodzina wróciła do Kowna w 1920.
Levinas wyjechał na studia do Strasburga - odkrył tam filozofię Bergsona i zaprzyjaźnił się z Mauricem Blanchotem. Jednak to Edmund Husserl pozostał najważniejszym odkryciem intelektualnym z tamtego okresu. Lévinas, zafascynowany, udał się do Freiburga (Fryburg) (1928), gdzie wykładał jego mentor. Pobyt ten stał się okazją do poznania Martina Heideggera. Levinas obronił swą pracę doktorską, zatytułowaną Théorie de l'intuition dans la phénoménologie de Husserl, w 1930 (która została później opublikowana, dzięki wsparciu Léona Brunschviga, w paryskim wydawnictwie J. Vrin).
Przeprowadziwszy się wraz z żoną ostatecznie do Paryża (otrzymał obywatelstwo francuskie w 1931), Lévinas uczestniczył w wykładach na Sorbonie i tłumaczył Medytacje kartezjańskie Husserla (wraz z G. Peiffer) w 1931. Z niepokojem obserwując rosnącą popularność nazizmu, Levinas był świadkiem tego, jak jego nauczyciele i przyjaciele (Heidegger, Blanchot) adoptowali hitlerowski antysemityzm. Czas ten zdeterminował ostatecznie jego zainteresowania: prócz fenomenologii, bliskiej mu od okresu strasburskiego, filozof zajął się szczególnie kwestią żydowskości oraz filozofii judaistycznej.
- "Hitleryzm jest największą próbą - próbą nieporównywalną - jaką dane było podjąć judaizmowi. To, co daje antysemityzmowi hitlerowskiemu akcent niepowtarzalny i stanowi, w pewien sposób, o jego oryginalności, jest bezprecedensowa sytuacja, w jakiej postawił on świadomość żydowską. Żałosny los bycia Żydem stał się czymś nieuchronnym. Żyd jest połączony ze swym judaizmem w sposób nieunikniony." »Actualité de Maïmonide« [in:] Paix et droit, 1935
Po wojnie Levinas wykładał Talmud, a w latach 1964-1975 nauczał na francuskich uniwersytetach.
[edytuj] Poglądy
Lévinas w swych rozważaniach na temat podmiotu wychodzi od relacji, którą uważa za fundamentalną, relacji między bytem a byciem. Jest ona pierwotniejsza od relacji podmiot-świat. Człowiek nie jest w stanie uciec od swojego bycia. Bycie ciąży nad człowiekiem. I na tej płaszczyźnie rozgrywa się w człowieku dramat i cierpienie.
Aby go zakończyć człowiek jest zaproszony do „ucieczki”, do odejścia od siebie samego. By uzasadnić swą tezę Lévinas analizuje następujące fenomeny: znużenie, lenistwo i zmęczenie. Aby lepiej wyjaśnić relację jaka zachodzi między bytem a byciem, Lévinas tworzy koncepcję „il y a”. Zgodnie z nią podmiot wyłania się z anonimowego bycia („il y a”), a cały proces nazywa hipostazą. W hipostazie podmiot bierze na siebie swoje własne bycie i zamyka się sam w sobie. Podmiot staje się monadą, którą charakteryzuje samotność.
Zbawienie od samotności dają człowiekowi w różnym stopniu: świat, śmierć oraz drugi. Świat daje możliwość wyjścia z siebie i skierowania się ku światu, który wydaje się być transcendentny. Jednak wraz z używaniem go staje się immanentny, a byt wraca znów do siebie. Świat pozwala podmiotowi wyjść z siebie, ale nie na długo - podmiot zawsze będzie wracał do siebie. Śmierć stawia podmiot w relacji do czegoś, czego istotą jest inność. Wobec śmierci byt odwraca się od aktywności do bierności. Śmierć oddziela byt od bycia, ale jednocześnie nie pozwala na to by ja mogło przeżyć to rozdzielenie. Szukając takiej transcendencji, w której człowiek mógłby uwolnić się od siebie, a jednocześnie przeżyć, Lévinas stawia przed człowiekiem dwa fenomeny: kobiecość oraz ojcostwo.
[edytuj] Prace
[edytuj] Dzieła Levinasa
- Théorie de l’intuition dans la phénoménologie de Husserl, Vrin, 1930;
- De l’existence à l’existant, Vrin, 1947;
- En découvrant l’existence avec Husserl et Heidegger, Vrin, 1949;
- Totalité et infini. Essai sur l’extériorité, Martinus Nijhoff, 1961;
- Difficile liberté. Essais sur le judaïsme, Albin Michel, 1963;
- Quatre lectures talmudiques, Les éditions de Minuit, 1968;
- Humanisme de l’autre homme, Fata Morgana, 1972;
- Autrement qu’être ou au-delà de l’essence, Martinus Nijhoff, 1974;
- Sur Maurice Blanchot, Fata Morgana, 1975;
- Jean Wahl et Gabriel Marcel, Beauchesne, 1976;
- Noms propres, Fata Morgana, 1976;
- Du sacré au saint, Les éditions de Minuit, 1977;
- Le temps et l’autre, Fata Morgana, 1979;
- De Dieu qui vient à l’idée, Vrin, 1982;
- L’au-delà du verset, Les éditions de Minuit, 1982;
- Éthique et Infini. Dialogues avec Philippe Nemo, Arthème Fayard, 1982;
- De l’évasion, Fata Morgana, 1982;
- Transcendance et intelligibilité, Labor et fides, 1984;
- Hors-sujet, Fata Morgana, 1987;
- À l’heure des nations, Les éditions de Minuit, 1988;
- De l’oblitération (entretien avec F. Armengaud), Éditions de la Différence, 1990;
- Entre nous. Essais sur le penser-à-l’autre, Grasset, 1991;
- Dieu, la mort et le temps, Grasset, 1993;
- Les imprévus de l’histoire, Fata Morgana, 1994;
- L’intrigue de l’infini, Flammarion, 1994;
- Liberté et commandement, Fata Morgana, 1994;
- Altérité et transcendance, Fata Morgana, 1995;
- Nouvelles lectures talmudiques, Les éditions de Minuit, 1996;
- Quelques réflexions sur la philosophie de l’hitlérisme, Payot et Rivages, 1997;
- Éthique comme philosophie première, Rivages poche/Petite Bibliothèque, 1998;
- Positivité et transcendance, PUF, 2000;
- Paul Celan. De l’être à l’autre, Fata Morgana, 2003.
[edytuj] W języku polskim
- Etyka i Nieskończony: rozmowy z Philipp'em Nemo, tłum. Bogna Opolska-Kokoszka, wyd. Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej, Kraków 1991;
- Trudna wolność: Eseje o judaizmie, tłum.A. Kuryś, wyd. Atext, Gdynia 1991;
- O Bogu, który nawiedza myśl, tłum. Małgorzata Kowalska, wyd. Znak, Kraków 1994;
- Cztery lektury talmudyczne, tłum. Ewa Burska, wyd. Oficyna Literacka, Kraków 1995;
- Całość i nieskończoność: esej o zewnętrzności, tłum. Małgorzata Kowalska, wyd. PWN, Warszawa 1998;
- Czas i to, co inne, tłum. Jacek Migasiński, wyd. Wydawnictwo KR, Warszawa 1999;
- Inaczej niż być lub ponad istotą, tłum. Piotr Mrówczyński, wyd. Aletheia, Warszawa 2000;
- Imiona własne, tłum. Janusz Margański, wyd. Wydawnictwo KR, Warszawa 2000;
- Istniejący i istnienie, tłum. Janusz Margański, wyd. "Homini", Kraków 2006.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Institut d'études lévinassiennes - Paris
- Institut d'études lévinassiennes - Jerusalem (po fr., założony przez A. Finkielkrauta, B. Lévy'ego i B. H. Lévy'ego)
- Espacethique: Emmanuel Levinas & etyka odpowiedzialności (po fr.)
- An Online Primary Bibliography (1929-2007) and Secondary Bibliography (1990-2007) – kompletna bibliografia wykonana przez holenderskie Levinas Society (Towarzystwo Levinasa), we współpracy z Uniwersytetem nauk humanistycznych w Utrechcie, pod dyrekcją dr Joachima Duyndama.
| Trzech nastolatków śmiertelnie pobiło 51-latka |
Łódzka policja zatrzymała trzech nastolatków, którzy śmiertelnie pobili 51-letniego mężczyznę. Dwóch z nich może trafić na 10 lat do więzienia. |
| Straż Graniczna rozbiła grupę przemytników |
Funkcjonariusze Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej (NOSG) rozbili grupę, zajmującą się obrotem towarami, głównie papierosami, bez polskich znaków skarbowych akcyzy. Zatrzymano trzy osoby. |
| Kurski: widziałem ministra nawalonego jak Messerschmitt |
Zdaniem Jacka Kurskiego Elżbieta Kruk padła ofiarą panującej w mediach niechęci do PiS. Na antenie Radia ZET poseł bronił swojej partyjnej koleżanki i opowiadał o ministrze rządu Donalda Tuska, który pijany przyszedł do studia telewizji Polsat. |
| Autobus wpadł do rowu, 12 rannych |
Na drodze wojewódzkiej nr 865 Jarosław - Lubaczów autobus wpadł do rowu w miejscowości Makowisko (Podkarpackie). 12 osób - uczestników wycieczki - trafiło do szpitala. Na razie nie wiadomo, jak poważne odnieśli obrażenia. |
| Zachodniopomorskie: Ok. 10 tys. osób bez prądu |
W Zachodniopmorskiem wraca zasilanie do powiatów pyrzyckiego i stargardzkiego. Usuwane są kolejne awarie stacji transformatorowych. Prace utrudnia jednak silny wiatr - poinformował rzecznik ENEA OPERATOR Paweł Oboda. Porywisty wiatr i śnieżyce uszkodziły 250 stacji transformatorowych. Ok. 10 tys. mieszkańców nie ma prądu. |
| Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń |
Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu. |
| Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu |
45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu. |
| Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania |
Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie. |
| Drugie podejście PO do ustawy o mediach |
PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik". |
| PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka |
PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje. |
