Encyklopedia

Z Wikipedii

Cihai, najstarsza nowoczesna encyklopedia chińska (pierwsze wydanie 1937)

S.Orgelbranda EP, tom 5, 1899

WEP PWN, tom 3, 1963

EP PWN, tom 1, 1973

WEP PWN, tomy 1-11, 1962-69

Encyklopedia (łac. encyclopædia z gr. ἐνκύκλιos, enkýklios - "tworzący krąg" + gr. παιδεία, paideía - "wykształcenie") - kompendium ludzkiej wiedzy zapisane w formie zbioru haseł (słów kluczowych) z wyjaśnieniem ich znaczenia. Hasła są ułożone w pewnym logicznym porządku, zazwyczaj alfabetycznym, dzięki czemu możliwe jest szybkie odnalezienie właściwej informacji.

Encyklopedia może być powszechna, tj. starająca się ująć całą ludzką wiedzę (taka jak np. Wielka encyklopedia powszechna PWN), lub może być encyklopedią specjalistyczną z danej dziedziny (np. Encyklopedia Odkryć i Wynalazków PWN). Obecnie największą wirtualną encyklopedią jest Wikipedia^[1].

Spis treści 1 Historia 2 Znane encyklopedie 3 Encyklopedie elektroniczne 4 Przypisy 5 Zobacz też

[edytuj] Historia

Często przyjmuje się, że pomysł księgi składającej się z alfabetycznie ułożonej listy haseł wraz z wyczerpującym wyjaśnieniem ich znaczenia pochodzi od Johna Harrisa, który w 1704 roku opublikował swój Lexicon technicum, aczkolwiek terminu encyklopedia w znaczeniu "całokształt wiedzy" użył po raz pierwszy w 1532 roku François Rabelais. W tytule dzieła encyklopedia pojawiła się w 1559 r. w pracy humanisty chorwackiego P. Skalicia (Encyclopediae seu orbis disciplinarum... epistemon).

Prace mające charakter encyklopedyczny pojawiły się już dwa tysiące lat temu i powstawały w następnych wiekach:

• Marek Terencjusz Warron - Disciplinarum libri IX (ok. 50 p.n.e.)
• Pliniusz Starszy - Historia naturalna (Historia naturalis) (I w.)
• Panorama cesarska (皇覽 Huanglan) (Chiny, ok. 220)
• Izydor z Sewilli - Etymologiarum seu originum libri XX (początek VII w.)
• Al-Dżahiz - Księga zwierząt (Kitab al-chajwan) (kraje arabskie, IX w.)
• Semadewa (Indie, XII w.)
• Hemadri (Indie, XIII w.)
• Wincenty z Beauvais - Zwierciadło większe (Speculum maius) (ok. 1240)
• Brunetto Latini - Skarbiec wiedzy (Li livres dou Tresor) (ok. 1265)

[edytuj] Znane encyklopedie

Pierwszą encyklopedią powszechną była francuska Encyclopédie, której edytorami byli Jean d'Alembert i Denis Diderot. Encyklopedia ta została ukończona w 1772 roku. Liczyła ona 28 tomów, 71818 artykułów i 2885 ilustracji. Jej współautorzy są często nazywani kręgiem francuskich encyklopedystów, z których wielu zostało później współorganizatorami Wielkiej Rewolucji Francuskiej.

Równolegle z encyklopedią francuską, zaczęła powstawać Encyclopaedia Britannica, której pierwsze trzytomowe wydanie opublikowano w latach 1768-1771. Obecnie Encyclopaedia Britannica jest największym na świecie tego rodzaju wydawnictwem. Liczy ona obecnie 32 tomy (12 Micropaedii, 17 Macropaedii, 2 Indeksu i 1 Propaedii) i ponad 65 000 artykułów zawierających ok. 44 000 000 słów.

W niemieckim obszarze językowym dużym uznaniem cieszą się wydawnictwa encyklopedyczne Brockhaus.

W Polsce dominującą pozycję na rynku wydawnictw encyklopedycznych od dziesięcioleci zajmuje PWN.

[edytuj] Encyklopedie elektroniczne

Encyklopedia jest bardzo wygodną formą wiedzy do zaimplementowania jej w formie elektronicznej. W związku z tym, olbrzymia większość wydawnictw encyklopedycznych przechodzi powoli z wersji papierowych na wersje rozprowadzane na płytach CD-ROM lub innych tego rodzaju nośnikach. Dodatkową zaletą takiej formy rozprowadzania jest możliwość dodawania do haseł plików multimedialnych, które nie mogłyby się znaleźć w papierowej wersji.

Elektroniczne wersje encyklopedii nie muszą już w zasadzie posiadać alfabetycznego układu haseł. Hasła wyszukuje się w nich zwykle przez rozmaite automatyczne systemy wyszukiwawcze, w których można często stosować zaawansowane metody wyszukiwania za pomocą rozbudowanych wyrażeń (np. koniunkcji lub alternatywy wyrazów kluczowych). Przeszukiwanie takich encyklopedii ułatwia mechanizm hipertekstu, łączący pokrewne treściowo hasła.

Bardzo obszerną paletę elektronicznych wydawnictw encyklopedycznych, ogólnych i specjalistycznych, publikuje PWN - dzięki szybko rosnącej liczbie komputerów i niskich cenach tego rodzaju wydawnictw publikacje encyklopedyczne stają się powszechnie dostępne. Dużą popularnością cieszy się też wydawana przez Optimus Pascal Multimedia encyklopedia WIEM.

Największą encyklopedią elektroniczną na świecie pod względem liczby haseł jest anglojęzyczna wersja Wikipedii^[2][3]. Natomiast liczącą najwięcej haseł encyklopedią elektroniczną w języku polskim jest polskojęzyczna Wikipedia^[4].

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• polskie encyklopedie
• polskie encyklopedie internetowe
• przegląd zagadnień z zakresu literatury

Ulewy w górach: zniszczenia są ogromne

Powoli opada poziom wody po ulewnych deszczach na Podhalu i Podkarpaciu; trwa usuwanie szkód i szacowanie strat. Zniszczenia są ogromne; na Podhalu szacowane w milionach złotych. W Zakopanem trwają poszukiwania turysty z Katowic, który zaginął w trakcie ulewy.

Klaun w Sejmie!

W Sejmie pojawił się dziś klaun. Czyżby spóźnił się na wczorajszy cyrk?

Napad na bank w Poznaniu - skradziono ok. 30 tys. złotych

Zamaskowany mężczyzna napadł na oddział jednego z banków w Poznaniu, skradł ok. 30 tys. zł i zbiegł.

Cztery osoby poparzone po tym jak quad wjechał do baru

Czworo turystów ze Śląska, w tym troje dzieci, zostało poparzonych w gorącym olejem po tym jak do baru w nadmorskim Sarbinowie (Zachodniopomorskie) wjechał quad prowadzony przez młodą kobietę. Policja przestrzega: quady to nie zabawki!

Dolniak: Odrzucimy weto razem z Lewicą; Lewica: nie ma takiej możliwości

Wiceszef klubu PO Grzegorz Dolniak ma nadzieję, że koalicji PO-PSL uda się odrzucić weto prezydenta do noweli tzw. ustawy kominowej. Poseł Lewicy Krzysztof Matyjaszczyk nie widzi jednak możliwości poparcia koalicji w głosowaniu przeciw wetu.

Dokumenty PC z podpisem Kaczyńskiego walały się po ulicy

Dziennik ”Polska” opisuje niezwykłe znalezisko w miejscowości Księże Małe koło Poddębic. Na ulicy walały się cztery kilogramy partyjnych dokumentów Porozumienia Centrum, byłej partii Jarosława Kaczyńskiego. Wiele spośród papierów opatrzonych jest podpisem prezesa PiS. Policja poinformowała, że zajęła się sprawą.

Biskup Zimowski krytykuje zachowanie posłów na komisji

Biskup radomski Zygmunt Zimowski skrytykował zachowanie posłów na posiedzeniu komisji regulaminowej. - Mniej partyjności, więcej jedności - powiedział duchowny.

OPZZ namawia Polaków za granicą, by wstępowali do związków

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych namawia Polaków pracujących za granicą, by wstępowali do związków zawodowych. OPZZ prowadzi już kampanię w internecie, a w najbliższym czasie do Wielkiej Brytanii uda się rezydent związku.

Napad na placówkę bankową w Kobierzycach

W czwartek, po godz. 14, do jednej z placówek bankowych w miejscowości Kobierzyce na Dolnym Śląsku wtargnęło dwóch mężczyzn. Napastnicy sterroryzowali kasjerkę przedmiotem przypominającym broń, po czym oddalili się z banku na piechotę. Trwają poszukiwania sprawców napadu.

Prezydent zawetował nowelę do ustawy "kominowej"

- Muszę powiedzieć, że tę ustawę (nowelę do ustawy kominowej - przyp. red.) uważam za niemożliwą do podpisania. Inaczej mówiąc, ogłaszam weto wobec tej ustawy - oświadczył na dzisiejszej konferencji prasowej prezydent Lech Kaczyński..