Franciszek Jach

Z Wikipedii

Franciszek Jach (ur. 18 stycznia 1894 w Januszkowie, zm. 13 maja^[1] w 1944 w Lublinie) – polski lotnik wojskowy i szybownik, kapitan pilot.

Spis treści 1 Młodość i służba w Niemczech 2 Służba bojowa w Polsce 3 Okres międzywojenny i szybownictwo 4 Dalsza służba i II wojna światowa 5 Przypisy 6 Źródła

[edytuj] Młodość i służba w Niemczech

Syn Antoniego i Franciszki, urodził się w byłym zaborze pruskim. Po wybuchu I wojny światowej, 15 listopada 1915, został powołany do niemieckiego wojska. Początkowo służył w artylerii, od 1916 na froncie wschodnim. W 1917 ukończył kurs pilotażu na lotnisku Ławica w Poznaniu. Pod koniec 1918 roku, wkrótce przed wybuchem powstania wielkopolskiego, dostarczając z niemieckim pilotem Paulem Pohlem samolot do Berlina, nakłonił go do lotu do swojej rodzinnej wsi Wapno, gdzie samolot przejęli powstańcy^[2].

[edytuj] Służba bojowa w Polsce

29 września 1918 wstąpił do wojska wielkopolskiego w stopniu sierżanta, a na początku 1919 został instruktorem w utworzonej 12 lutego 1919 w Ławicy I Wielkopolskiej Eskadrze Lotniczej, zostając podporucznikiem lotnictwa. Walczył następnie w składzie eskadry przemianowanej na 12 Eskadrę Wywiadowczą w starciach wokół Lwowa podczas wojny polsko-ukraińskiej. 8 maja pod Samborem zniszczył ukraiński balon obserwacyjny, został jednak ranny i zestrzelony i miesiąc przebywał w niewoli.

Po powrocie do jednostki, od września 1919 walczył na froncie litewsko-białoruskim podczas wojny polsko-radzieckiej, stacjonując w Kisielewiczach pod Bobrujskiem. W maju 1920 Jach, na samolocie Albatros D.III (Oef) wypożyczonym z 13 Eskadry Myśliwskiej, zestrzelił radziecki myśliwiec Nieuport w rejonie lotniska Sołtanowka. Bazował następnie z drugą załogą w Mińsku, jako oddział wydzielony, działając na rzecz 4. Armii w rejonie Borysowa^[3]. Awansował w tym okresie do stopnia porucznika.

[edytuj] Okres międzywojenny i szybownictwo

Po zakończeniu wojny nadal służył w lotnictwie polskim w stopniu kapitana jako dowódca eskadry w Toruniu, następnie na innych stanowiskach. Zajmował się amatorsko szybownictwem: w 1923 zbudował w warsztatach szkoły pilotów w Bydgoszczy szybowiec (bez usterzenia pionowego) własnej konstrukcji nazwany Żabuś. Wystartował nim w I Konkursie Ślizgowców w Białce, lecz rozbił się podczas pierwszego lotu 29 sierpnia 1923 z powodu skomplikowanego sterowania. W 1924 Jach naprawił i zmodyfikował swój szybowiec, dodając mu klasyczny ster kierunku i w czerwcu 1925 wziął na nim udział w II Konkursie Szybowców na Oksywiu, odbywając kilkanaście udanych lotów na odległość do 560 m. Szybowiec został później przekazany do Muzeum Wojskowego w Poznaniu, gdzie uległ zniszczeniu w 1939. Na konkurs w 1925 Jach zbudował także drugi szybowiec, nazwany Bimbuś (pilot W. Szulczewski)^[4].

Pod koniec lat 20. dowodził 132 (dawną 112) Eskadrą Myśliwską^[5]. Na początku lat 30. służył w Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie w charakterze oficera nadzoru technicznego. 7 października 1931 ustanowił w Bezmiechowej szybowcowy rekord Polski, utrzymując się w powietrzu 3 godziny, 12 minut i 16 sekund^[2]. 27 października 1931 oblatał w Dęblinie pierwszy polski szybowiec wyczynowy NN-1 konstrukcji Adama Nowotnego i Jarosława Naleszkiewicza, a następnie 23 lipca 1932 oblatał w Dęblinie szybowiec bezogonowy JN-1 Jarosława Naleszkiewicza, w układzie latającego skrzydła, który nazwał Żabuś II^[4].

[edytuj] Dalsza służba i II wojna światowa

W 1933 odszedł z wojska w stan spoczynku. Zmobilizowany w 1939, brał udział w kampanii wrześniowej, organizując obronę przeciwlotniczą na szlakach ewakuacji w Dęblinie, Zamościu i Lwowie. Pozostał w kraju pod okupacją, zajmując się działalnością konspiracyjną związaną z lotnictwem na Zamojszczyźnie pod nazwiskiem Aleksander Krajewski.

Zmarł 13 maja 1944^[1] w szpitalu w Lublinie, na skutek ran doznanych podczas radzieckiego nalotu na Lublin 9 maja 1944. Pochowany w Lublinie.

Był odznaczony m.in. orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Walecznych i Polową Odznaką Pilota.

Przypisy

[edytuj] Źródła

• Chwałczyk, Tadeusz. Franciszek Jach. Lotnictwo z Szachownicą, nr 6, s. 18-20. (pl) ISSN 1643-5702

Ulewy w górach: zniszczenia są ogromne

Powoli opada poziom wody po ulewnych deszczach na Podhalu i Podkarpaciu; trwa usuwanie szkód i szacowanie strat. Zniszczenia są ogromne; na Podhalu szacowane w milionach złotych. W Zakopanem trwają poszukiwania turysty z Katowic, który zaginął w trakcie ulewy.

Klaun w Sejmie!

W Sejmie pojawił się dziś klaun. Czyżby spóźnił się na wczorajszy cyrk?

Napad na bank w Poznaniu - skradziono ok. 30 tys. złotych

Zamaskowany mężczyzna napadł na oddział jednego z banków w Poznaniu, skradł ok. 30 tys. zł i zbiegł.

Cztery osoby poparzone po tym jak quad wjechał do baru

Czworo turystów ze Śląska, w tym troje dzieci, zostało poparzonych w gorącym olejem po tym jak do baru w nadmorskim Sarbinowie (Zachodniopomorskie) wjechał quad prowadzony przez młodą kobietę. Policja przestrzega: quady to nie zabawki!

Dolniak: Odrzucimy weto razem z Lewicą; Lewica: nie ma takiej możliwości

Wiceszef klubu PO Grzegorz Dolniak ma nadzieję, że koalicji PO-PSL uda się odrzucić weto prezydenta do noweli tzw. ustawy kominowej. Poseł Lewicy Krzysztof Matyjaszczyk nie widzi jednak możliwości poparcia koalicji w głosowaniu przeciw wetu.

Dokumenty PC z podpisem Kaczyńskiego walały się po ulicy

Dziennik ”Polska” opisuje niezwykłe znalezisko w miejscowości Księże Małe koło Poddębic. Na ulicy walały się cztery kilogramy partyjnych dokumentów Porozumienia Centrum, byłej partii Jarosława Kaczyńskiego. Wiele spośród papierów opatrzonych jest podpisem prezesa PiS. Policja poinformowała, że zajęła się sprawą.

Biskup Zimowski krytykuje zachowanie posłów na komisji

Biskup radomski Zygmunt Zimowski skrytykował zachowanie posłów na posiedzeniu komisji regulaminowej. - Mniej partyjności, więcej jedności - powiedział duchowny.

OPZZ namawia Polaków za granicą, by wstępowali do związków

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych namawia Polaków pracujących za granicą, by wstępowali do związków zawodowych. OPZZ prowadzi już kampanię w internecie, a w najbliższym czasie do Wielkiej Brytanii uda się rezydent związku.

Napad na placówkę bankową w Kobierzycach

W czwartek, po godz. 14, do jednej z placówek bankowych w miejscowości Kobierzyce na Dolnym Śląsku wtargnęło dwóch mężczyzn. Napastnicy sterroryzowali kasjerkę przedmiotem przypominającym broń, po czym oddalili się z banku na piechotę. Trwają poszukiwania sprawców napadu.

Prezydent zawetował nowelę do ustawy "kominowej"

- Muszę powiedzieć, że tę ustawę (nowelę do ustawy kominowej - przyp. red.) uważam za niemożliwą do podpisania. Inaczej mówiąc, ogłaszam weto wobec tej ustawy - oświadczył na dzisiejszej konferencji prasowej prezydent Lech Kaczyński..