Gibraltar

Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy dependencji brytyjskiej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Gibraltar
Flaga Gibraltaru Herb Gibraltaru
Dewiza: (łac.) Nulli Expugnabilis Hosti (Niezdobyty przez żadnych wrogów)
Hymn: Hymn Gibraltaru
Państwo	Wielka Brytania
Język urzędowy	angielski
Język używany	angielski, hiszpański
Stolica	Gibraltar
Status terytorium	terytorium zamorskie
Zależne od	Wielkiej Brytanii
Głowa terytorium	królowa Elżbieta II
Gubernator	gubernator Robert Fulton
Szef rządu	szef ministrów Peter Caruana
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	6,5 km² 0
Liczba ludności (2007)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	27 967 4302,6 osób/km²
Jednostka monetarna	funt gibraltarski, funt brytyjski (GIP, GBP)
Rok utworzenia	zajęcie fragmentu terytorium Hiszpanii 1713
Strefa czasowa	UTC +1 – zima UTC +2 – lato
Kod ISO 3166	GI/GIB/292
Domena internetowa	.gi
Kod samochodowy	GBZ
Kod telefoniczny	+350

Współrzędne: 36°08' N 5°21' W36.1333333 -5.35 (Gibraltar) Gibraltar (zniekształcone arab. جبل طارق – Dżabal Tarik, "góra Tarika") – skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego, u wyjścia Morza Śródziemnego na Ocean Atlantycki.

[edytuj] Historia

W 711 roku miejsce lądowania berberyjskiego wodza Tarika (stąd nazwa), który rozpoczął w tym miejscu podbój Hiszpanii przez Arabów. W 1462 roku zdobyty przez wojska chrześcijańskie podczas rekonkwisty. W 1704, podczas wojny o sukcesję hiszpańską zajęty przez Wielką Brytanię, ostatecznie przyznany jej pokojem utrechckim jako wieczysta kolonia. "The Rock" (Skała) miała w przeszłości (i ma nadal) ogromne znaczenie strategiczne, bowiem strzeże Cieśniny Gibraltarskiej, będącej jedynym połączeniem Morza Śródziemnego z Atlantykiem. To znaczenie szczególnie wzrosło w latach II wojny światowej – żadne nawodne jednostki flot Niemiec i Włoch nie mogły się tędy przedostać. Do roku 1943 – tj. do opanowania przez Aliantów północnej Afryki i Sycylii – było to jedyne, oprócz lotnisk na Malcie, lądowisko dla samolotów kursujących na trasie Anglia – Egipt (pomijając krótkie okresy, gdy Alianci mieli w posiadaniu lotniska w Libii).

[edytuj] Geografia

Brak bogactw naturalnych i ograniczone zasoby słodkiej wody. Wodę z deszczu przechowuje się w wykutych zbiornikach w skałach. Część wody pochodzi z odsalania wody morskiej.

Gibraltar jest jednym z najgęściej zaludnianych terytoriów świata – ok. 4 245 mieszkańców na km². Ląd wydarty morzu stanowi ok. 1/10 całkowitego obszaru.

Ponad portem i zabudową miejską wznosi się wysoka na 426 m n.p.m. wapienna Skała Gibraltarska, stanowiąca potężną twierdzę pod powierzchnią skały, a na zewnątrz w większości rezerwat przyrody.

Lotnisko w Gibraltarze

Terytorium zależne Wielkiej Brytanii, chociaż pretensje do niego rości sobie Hiszpania. Graniczy na lądzie z hiszpańskim miastem La Línea de la Concepción, od którego oddziela je zdemilitaryzowana strefa neutralna, gdzie wybudowano sztuczny pas startowy lotniska gibraltarskiego i zabudowania lądowego przejścia granicznego pomiędzy Gibraltarem i Hiszpanią.

[edytuj] Ludność

Gibraltar liczy około 27 tys. mieszkańców. Według danych ze spisu z roku 2001, w siedmiu wyodrębnionych dzielnicach miasta zamieszkiwało:

10 września 1967 przeprowadzono tu referendum, w którym mieszkańcy wypowiedzieli się za pozostaniem Gibraltaru jako terytorium zamorskiego Wielkiej Brytanii. Był to pierwszy akt samostanowienia mieszkańców Gibraltaru i od tego czasu 10 września jest co roku obchodzony jako święto narodowe.

[edytuj] Języki

Oficjalnym językiem na półwyspie jest angielski, który używany jest m.in. przez władze, administrację i sądownictwo. Wielu mieszkańców biegle posługuje się też hiszpańskim. Na półwyspie spotyka się również ludzi posługujących się llanito (czyt. ljanito) - kreolem angielskiego i andaluzyjskiego dialektu hiszpańskiego (przypomina to używany głównie w USA spanglish). Ponadto w Gibraltarze mieszka spora mniejszość maltańska oraz arabska, które posługują się maltańskim oraz arabskim.

[edytuj] Zobacz też

• ustrój polityczny Gibraltaru
• katastrofa lotnicza generała Władysława Sikorskiego
• Cmentarz Trafalgarski

[edytuj] Galeria

przejście graniczne z Hiszpanią	Gibraltar na pierwszym planie, w oddali La Línea de la Concepción	meczet w Gibraltarze	Gibraltar, Europa Point – powszechnie znany jako najdalej na południe wysunięty punkt Europy, w rzeczywistości dalej na południe znajduje się dość duży obszar Hiszpanii (np. hiszpańskie miasto Tarifa)
Małpki bezogonowe Apes	Stu tonowe działo

Panorama Gibraltaru (miasto i skała)

[edytuj] Linki zewnętrzne

   

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Gibraltar

• Oficjalna strona gibraltar.gov.uk
• www.gibraltar.gov.gi - Government of Gibraltar Information Services
• http://maps.google.com Gibraltar
• Artykuł po polsku o Gibraltarze - historia, geografia, reportaż
• Bardzo dokładna mapa Gibraltaru po polsku (format PDF)

p • d • e Państwa Europy Państwa Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Kazachstan • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Terytoria zależne Gibraltar (Wielka Brytania) • Guernsey (Wielka Brytania) • Jan Mayen (Norwegia) • Jersey (Wielka Brytania) • Svalbard (Norwegia) • Wyspa Man (Wielka Brytania) • Wyspy Owcze (Dania) Państwo nieuznawane międzynarodowo Kosowo [1] • Naddniestrze [2] Terytoria autonomiczne (stanowią część państw) Athos (Grecja) • Azory (Portugalia) • Baszkiria (Rosja) • Czuwaszja (Rosja) • Gagauzja (Mołdawia) • Irlandia Północna (Wielka Brytania) • Kałmucja (Rosja) • Karelia (Rosja) • Komi (Rosja) • Krym (Ukraina) • Mari Eł (Rosja) • Mordwa (Rosja) • Nieniecki Okręg Autonomiczny (Rosja) • Szkocja (Wielka Brytania) • Tatarstan (Rosja) • Udmurcja (Rosja) • Walia (Wielka Brytania) • Wojwodina (Serbia) • Wyspy Alandzkie (Finlandia) ↑ Republika Kosowa jest uznawana przez 52 ze 192 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 UE i 22 z 26 NATO, w tym Polskę. ↑ Mołdawska Republika Naddniestrza nie jest uznawana przez żadne państwo

p • d • e Unia Europejska Państwa członkowskie Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Terytoria specjalne wchodzące w skład Unii Athos (gr.) • Azory (port.) • Büsingen am Hochrhein (niem.) • Campione d'Italia (wł.) • Ceuta (hiszp.) • Gibraltar (bryt.) • Gujana Francuska (fr.) • Gwadelupa (fr.) • Livigno (wł.) • Helgoland (niem.) • Madera (port.) • Martynika (fr.) • Melilla (hiszp.) • Reunion (fr.) • Wyspy Alandzkie (fiń.) • Wyspy Kanaryjskie (hiszp.) Oficjalni kandydaci Chorwacja • Macedonia • Turcja Terytoria, które wchodziły w skład EWG/UE Algieria (1957-1962 jako de iure część Francji)[potrzebne źródło]  • Grenlandia (1973-1985)  • Saint-Barthélemy (1957-2007, jako integralna część Gwadelupy) • Saint-Martin (1957-2007, jako integralna część Gwadelupy)

p • d • e

Brytyjskie terytoria zależne

Terytoria zamorskie: Akrotiri • Anguilla • Bermudy • Brytyjskie Terytorium Antarktyczne • Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Brytyjskie Wyspy Dziewicze • Dhekelia • Kajmany • Falklandy • Gibraltar • Montserrat • Pitcairn • Święta Helena (dependencje: Wyspa Wniebowstąpienia, Tristan da Cunha) • Georgia Południowa i Sandwich Południowy • Turks i Caicos

Dependencje Korony brytyjskiej: Guernsey (dependencja: Alderney) • Jersey • Wyspa Man