Godło

Z Wikipedii

Godło – symbol wyróżniający, znak rozpoznawczy przynależności osoby bądź przedmiotu do szerszej grupy rodowej, prawnej lub społecznej, np. herb, gmerk, logo.

Spis treści 1 Pochodzenie godeł 2 Godło heraldyczne 3 Godło państwowe 4 Godło klanu 5 Przypisy 6 Literatura 7 Zobacz też 8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Pochodzenie godeł

Pochodzenie godeł jest bardzo złożone, szczególnie herbów i godeł heraldycznych. Już we wczesnych formach cywilizacji społeczności ludzkie przyjmowały pewne znaki rozpoznawcze przynależności rodowej, klanowej lub statusu społecznego. W Europie zespół znaków rozpoznawczym przyjmował głównie formę herbów i gmerków prawdopodobnie z:

• umownych znaków pasterskich czy kupieckich, używanych w starożytności i wczesnym średniowieczu
• starożytnych znaków wojskowych, w szczególności floty wojennej
• symboliki religijno-państwowej towarzyszącej powstawaniu pierwszych państw, monarchii i republik
• wiele godeł pochodzi od liter różnych alfabetów – arabskiego (tugra, tamga), łacińskiego czy runicznego (niektóre herby polskie, litewskie i gmerki).

[edytuj] Godło heraldyczne

Godło w heraldyce jest zasadniczym elementem graficznym obecnym na tarczy herbu. Wywodzi się historycznie z dawnych znaków rodowych, terytorialnych lub znaków bojowych wodzów, choć kwestia ta wzbudziła w historiografii wiele odmiennych tez. Godło herbowe może mieć postać powstałych w wyniku podziału geometrycznego tarczy figur heraldycznych (zaszczytnych lub uszczerbionych) lub postaci ludzkich, zwierząt, ciał niebieskich, potworów legendarnych, przedmiotów itp. (tzw. godła heraldyczne właściwe, tzw. mobilia herbowe). W okresie średniowiecza i czasach nowożytnych herby, jako znaki rodowe były noszone w szczególności przez osoby fizyczne należące do wyższych sfer feudalnych, rycerstwa i szlachty. Wiele osób prawych (np. jednostki terytorialne, miasta, uniwersytety, zakony, stowarzyszenia) również używały i używają godeł w postaci heraldycznej, zasługujących w pełni na nazwę herbu. Mieszczanie, kupcy, rzemieślnicy i chłopi używali początkowo najczęściej innej formy godła gmerku, z czasem stopniowo upodabniającego się do herbu.

godło popularne w polskich herbach

łękawica – polskie godło heraldyczne

przykład typowego godła z polskich herbów

lew – popularne godło w europejskich herbach

Specyficzna forma samoistnych godeł (ang. – Badges) istnieje w Wielkiej Brytanii. Są to godła heraldyczne, bądź "wyjęte" z tarczy herbowej, bądź zupełnie z herbem nie związane, funkcjonujące samoistnie, bez tarczy herbowej i pozostałych elementów herbu. Są zastępującym herb, skrótowym identyfikatorem heraldycznym, swego rodzaju logo. Jak i pozostałe insygnia heraldyczne – herb i proporzec nie są już dziś przyjmowane samorzutnie ale tworzone, nadawane i nadzorowane przez królewskich heroldów. Np. godłem księcia Walii są trzy strusie pióra w koronie, godłem Yorków była – biała róża, a Lankastrów – czerwona. Pewną analogią są używane w Szkocji godła klanów (ang. Crest, Badge)(patrz niżej)

godło ks.Walii

godło Yorków

godło Lancastrów

godło Beaufortów

[edytuj] Godło państwowe

Godła państwowe są – przynajmniej na terenie Europy – często pochodne od godła lub herbu aktualnych lub historycznych władców. Ich opis jest prawnie zdefiniowany i prawnie chroniony. Godła te są umieszczane m.in. na sztandarach, flagach, monetach i pieczęciach. Są uważane za jeden z najważniejszych znaków suwerenności danego podmiotu politycznego. Większość godeł państwowych w Europie, i wiele na innych kontynentach to ściśle biorąc herby państwowe. Zgodnie z właściwą heraldyce nomenklaturą godło jest tylko elementem herbu, np. godłem Polski jest Orzeł Biały, natomiast tenże Orzeł umieszczony na tarczy herbowej w czerwonym polu jest już herbem Polski, a więc pełniejszą i dostojniejszą formą identyfikacji.

Zastępowanie słowa herb słowem godło jest prawdopodobnie pozostałością po PRL, gdzie heraldyka i herby jako pozostałości poprzednich systemów były traktowane przez władze niechętnie ^[1]. Stąd zresztą wiele godeł państw socjalistycznych nie jest herbami, lecz właśnie jedynie godłami. Stosowanie słowa godło zamiast herb weszło już do języka potocznego tak powszechnie, że występuje nawet w oficjalnych dokumentach, czego wyrazem jest fakt, iż heraldyczny herb państwa określany jest mianem "godła" także w najważniejszym państwowym akcie prawnym – w konstytucji. Aktualnie obowiązująca Konstytucja z 1997 r. stanowi iż: godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu (art 28, pkt 1). Termin "godło" używany jest często na określenie symbolu odpowiadający heraldycznemu herbowi, jeżeli herb ten związany jest z jednostką terytorialną o charakterze politycznym lub polityczno-administracyjnym – państwem niepodległym (stąd np. godło Rumunii, godło Węgier), terytorium zależnym (np. godło Falklandów, godło Wysp Owczych) albo prowincją o szerokiej autonomii (np. godło Karelii, godło Tatarstanu) – podczas gdy w rzeczywistości najczęściej są to herby.

Godło państwowe często funkcjonuje też samoistnie, bez tarczy herbowej i innych heraldycznych elementów – np. na monetach, guzikach, elementach umundurowania.

W wielu krajach funkcjonują także godła państwowe nie mające często związku z herbem państwa, a będące rodzajem logo. Więcej na ten temat zobacz w haśle godło państwowe.

herb Polski według wzoru z 1927 roku

herb Wielkiej Brytanii

godło socjalistycznej Jugosławii

godło Afganistanu

[edytuj] Godło klanu

Godło klanu szkockiego – wizualny identyfikator przynależności klanowej, świadczący, wraz z tartanem i zawołaniem wojennym o przynależności do konkretnego szkockiego klanu.

Godło (ang. Badge (Clan badge , Clan Crest) wywodzi się z heraldyki i zwykle jest związane z herbem rodowym naczelnika klanu, zazwyczaj przedstawia sam herbowy klejnot otoczony pasem wzorowanym na Orderze Podwiązki, z wypisaną dewizą klanu (nie zawołaniem bojowym!). Naczelnik, jego rodzina i wodzowie gałęzi klanu używają godła wpisanego w okrąg (ozdobiony również dewizą) a nie otoczonego pasem.

Noszone przy berecie czasem bywa ozdabiane orlimi lub kogucimi piórami, których rodzaj i ilość określają pozycję w klanowej hierarchii. Naczelnikowi przysługują trzy pióra. Czasem prawdziwe pióra zastępowane są srebrnymi, a w przypadku jeżeli nosiciel godła posiada tytuł arystokratyczny, godło jest także ozdabiane koroną rangową.

Godło klanowe zwykle jest noszone przy nakryciu głowy szkockiego stroju narodowego, jako spinka przerzucanego przez ramię tartanu bywa także noszone w klapie, stosowane jako ozdobnik papeterii, wizytówek czy exlibrisów.

Niektóre szkockie klany posiadają także prastare godła z okresu przedheraldycznego, Plantbadges – godła roślinne, np. gałązki określonych roślin.

Używanie godeł klanowych podlega kontroli przez urząd Herolda Szkocji – Court of Lord Lyon King of Arms pod względem poprawności heraldycznej używanych i nowo tworzonych badges oraz prawa do ich używania.

Godła klanów szkockich

godło klanu Grantów

godło klanu Macleanów

godło klanu Macdonaldów

godło Macdonaldów of Clanranald

Przypisy

[edytuj] Literatura

• Henry Bedingfeld, Peter Gwynn-Jones, Heraldry, Wingston, 1993 ISBN 1-85422-433-6
• R.W. Munro, L`Ecosse des clans et de tartans, Paris 1978
• Stanisław Mieroszowski, O heraldyce polskiej (s. 20-21,30-44), Kraków, 1887
• Gert Oswald: Lexikon der Heraldik, Bibliographisches Institut, Leipzig, 1984, ISBN 3-411-02149-7
• Alfred Znamierowski: Insygnia, symbole i herby polskie, Warszawa, 2003

[edytuj] Zobacz też

• Godła i herby państw świata
• Godło państwowe
• Herb państwowy
• Herb
• Logo
• Mobilia herbowe

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Brytyjskie godła heraldyczne
• Godła klanów szkockich
• Godła klanów szkockich

Prezydent o ustawach zdrowotnych: można spodziewać się weta

Prezydent Lech Kaczyński oświadczył, że nie zgodzi się na "komercjalizację, która prowadzi do prywatyzacji" w ochronie zdrowia. Można spodziewać się weta - powiedział prezydent w TVP.

Projekt ws. zmniejszenia emerytur dla funkcjonariuszy służb PRL - do podkomisji

Projekt autorstwa PO dotyczący zmniejszenia emerytur dla funkcjonariuszy służb specjalnych PRL i Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego skierowały w środę do prac w powołanej podkomisji sejmowe komisje administracji i spraw wewnętrznych oraz polityki społecznej i rodziny.

Trybunał Konstytucyjny odrzucił skargę prezydenta w sprawie WSI

Trybunał Konstytucyjny odrzucił wniosek Lecha Kaczyńskiego, który sprzeciwiał się rządowej nowelizacji ustawy o WSI. Nowelizacja umożliwia dalsze pełnienie służby przez żołnierzy b. WSI, którzy nie zostali zweryfikowani.

Kaczmarek: były polityczne naciski na zmiany w prokuraturze

Zeznający przed sejmową komisja ds. nacisków Kaczmarek mówił o polityce kadrowej ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. Były minister kontynuował rozpoczęte we wtorek zeznania. Ma jeszcze zeznawać niejawnie.

Pospieszna ekshumacja koparką

Władze Malborka błyskawicznie uporały się ze zbiorową mogiłą, którą odkryto w miejscu budowy ekskluzywnego hotelu: niedbała ekshumacja, szybka decyzja, by zamknąć sprawę. Prokurator orzekł, że nie są to ofiary zbrodni wojennej - choć kilka czaszek miało ślady po kulach. Nikt nie zadał sobie trudu, by ustalić do kogo należały szczątki 65 osób, które wyrwała z ziemi koparka. Teraz będzie to już niemożliwe.

PiS: Dyrektor Łazienek jest związany z Palikotem

Posłowie PiS kwestionują kompetencje Jacka Czeczota-Gawraka jako nowego dyrektora warszawskich Łazienek. Zdaniem posła Pawła Poncyljusza, nowy dyrektor jest postacią "zagadkową" jeśli chodzi o kwalifikacje, a także postacią "ciekawą", ponieważ był w przeszłości związany interesami z posłem PO Januszem Palikotem.

Oddali do hotelu pięć psów. Odebrali... cztery

Pewna para oddała do hotelu dla zwierząt w podbydgoskim Brzeźnie pięć psów ze swojej hodowli. Gdy się zgłosiła po odbiór, dostała cztery. Szefowa pensjonatu twierdzi, że o piątym - gryfoniku belgijskim o imieniu Goliat - nic nie wie! Właściciele psa chcą walczyć o odszkodowanie

Piła przebiła mu głowę, ale żyje i będzie zdrowy

Podczas obróbki drewna piła wbiła się w głowę 43-letniego mężczyzny. Przeżył wypadek.

Podał się za dowódcę GROMU i zażądał dwóch radiowozów

W ten sposób próbował zażartować sobie z policjantów z Rawy Mazowieckiej pijany 24-latek. Mężczyzna odpowie za wykroczenie. Grozi mu kara aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.

Dziecko podejrzane o kradzież przez... czapkę

8-latka podejrzewano o to, że ukradł zabawkę w hipermarkecie. Miał taką samą czapkę jak chłopiec, którego kilka dni wcześniej przy kradzieży zarejestrowały kamery monitoringu. Bogu ducha winne dziecko zatrzymała ochrona i zaczęła przesłuchiwać. Rodzice o sprawie dowiedzieli się przypadkiem, kiedy zaczęli szukać dziecka, bo nie wracało do domu.