Grzyby

Z Wikipedii

Grzyby
Podgrzybek brunatny
Systematyka
Domena	jądrowce
Królestwo	grzyby
Nazwa systematyczna
Fungi
Systematyka Wikispecies
Galeria Wikimedia Commons

Grzyby (Mycota, Mycetes, Fungi (w l. poj. Fungus)) - królestwo należące do organizmów eukariotycznych, w zależności od ujęcia systematycznego w randze królestwa lub podkrólestwa. Istnienie grzybów zaobserwowano we wszystkich strefach klimatycznych, przede wszystkim na lądach, rzadziej w wodach.

Do tej pory opisano ok. 120 tysięcy gatunków grzybów. Szacuje się, że co roku charakteryzuje się średnio 1700 nowych gatunków grzybów. Korzystając z danych uzyskanych z obszarów, na których rozpoznano większość organizmów żywych, przypuszcza się, że istnieje ok. 1,5 miliona gatunków grzybów (5 razy więcej niż roślin nasiennych).

Spis treści 1 Tło historyczne pozycji w żywym świecie 2 Charakterystyka 3 Odżywianie 4 Rozmnażanie 5 Systematyka 6 Podział nieformalny 7 Znaczenie grzybów 8 Zbieranie grzybów 9 Zobacz też 10 Grzyby w twórczości artystycznej 11 Przypisy 12 Linki zewnętrzne

Tło historyczne pozycji w żywym świecie

Ze względu na ograniczone zdolności ruchu, typ wzrostu i odmienność morfologiczną od zwierząt, w tradycyjnych podziałach uwzględniających tylko dwie domeny świata ożywionego (systemy Arystotelesa, Linneusza i in.), grzyby zaliczane były do roślin, np. do niewydzielanej we współczesnych systemach grupy plechowców. W świadomości potocznej tak jest nadal. Także w uproszczonych wykazach mających zastosowanie praktyczne (np. listach gatunków chronionych) grzyby bywają łączone z roślinami. Podobnie - w programach nauczania nauka o grzybach (mykologia) bywa włączana do botaniki, a ogół grzybów zasiedlających dane środowisko bywa nazywany florą lub od jakiegoś czasu mykoflorą. Obecnie taki status jest uważany za niewłaściwy. Grzyby są uznawane za jedną z linii rozwojowych w obrębie supergrupy Opisthokonta (jednej z sześciu, na które podzielono jądrowce), do której zalicza się także m.in. zwierzęta. Poświadczeniem wspólnego pochodzenia grzybów i zwierząt są pewne cechy anatomiczne i biochemiczne (obecność wici u niektórych grzybów, obecność chityny, glikogenu i in.). Z kolei pewne cechy niegdyś uważane za łączące grzyby z roślinami (np. obecność celulozy) obecne są jedynie u lęgniowców, które współcześnie odłączone zostały od grzybów i ulokowane w obrębie supergrupy siostrzanej dla roślin - Chromalveolata.

Charakterystyka

W zasadzie grzyby to wielokomórkowe lub komórczakowe organizmy cudzożywne (głównie osmotroficzne), niezdolne do aktywnego ruchu, o ścianach komórkowych zbudowanych z chityny. W definicji tej są jednak pewne nieścisłości. Prymitywne grzyby wielokomórkowe wytwarzają zdolne do ruchu, jednokomórkowe, uwicione zarodniki pływkowe, mają też niekiedy bliskich, jednokomórkowych kuzynów. Ponadto do grzybów zaliczano dawniej także śluzowce będące zdolnymi do ruchu ameboidalnego komórczakami oraz lęgniowce Oomycetes - organizmy o trybie życia typowo grzybowym, ale o ścianie komórkowej zbudowanej z celulozy^[1] i zaliczane obecnie grupy Stramenopiles.

Odżywianie

• Saprofity (rozkładają martwe szczątki)
• Pasożyty (pasożytują na roślinach i zwierzętach)
• Symbionty - Symbioza z organizmami autotroficznymi ( Helotyzm i Mikoryza)

Rozmnażanie

Grzyby rozmnażają się:

• wegetatywnie
  • przez podział
  • pączkowanie
  • fragmentacje plechy
• płciowo
  • izogamia
  • anizogamia
  • oogamia
  • gametangiogamia
  • somatogamia
• przez zarodniki
  • ruchliwie (zoospory)
  • nieruchliwie (aplanospory)
  • endospory - zarodniki workowe=>(askospory), zarodniki sporangialne
  • egzospory - konidia, zarodniki podstawkowe=>(basidiospory)

Systematyka

Grzyby dzieli się na następujące typy (gromady) w botanicznym rozumieniu tej nazwy:

• Typ: skoczkowce (Chytridiomycota) - prawdopodobnie takson parafiletyczny. Jednokomórkowi i posiadający wici kuzyni grzybów wielokomórkowych. Zaliczani też często do (pod-)królestwa Protista. Obecność wici typu zwierzęcego dała podstawy do zaliczenia tej grupy, a wraz z nią pozostałych grzybów, do supergrupy Opisthokonta obejmującej również zwierzęta i wiciowce kołnierzykowe.^[2]
• Typ: sprzężniowce (Zygomycota)
  • Klasa: sprzężniaki (Zygomycetes)
• Typ: workowce (Ascomycota)
  • Klasa: drożdżaki (Saccharomycetes)
  • Klasa: szpetczaki (Taphrinomycetes)
  • Klasa: owadorośla (Laboulbeniomycetes)
  • Klasa: workowce właściwe (Ascomycetes)
• Typ: grzyby podstawkowe (Basidiomycota)
  • Klasa: podstawczaki (Basidiomycetes)
  • Klasa: rdze (Uredomycetes)
  • Klasa: głownie (Ustilaginomycetes, Ustomycetes)
  • Klasa: galaretniaki (Gelimycetes)
  • Klasa: teliaki (Teliomycetes)
• Typ: grzyby mikoryzowe (Glomeromycota)
• Typ: grzyby niedoskonałe (Deuteromycota, Fungi imperfecti) - sztuczny takson zawierający grzyby pasożytnicze lub pleśniowe o prymitywnej lub uwstecznionej budowie, których właściwej przynależności systematycznej nie można ustalić ze względu na brak rozmnażania płciowego.
• Typ: porosty (Lichenes) - sztuczny takson obejmujący organizmy symbiotyczne zbudowane ze strzępek grzyba i komórek glonów. Budujące je gatunki grzybów pochodzą głównie z różnych grup workowców, ale spotyka się też grzyby podstawkowe, a nawet sprzężniowce.
• Typ: mikrosporydia (Microsporidia)

Podział nieformalny

Z punktu widzenia laika (tj. nie-biologa) daje się zaobserwować następujące (nieformalne!) grupy grzybów:

• grzyby kapeluszowe - czyli makroskopowi przedstawiciele podstawczaków np. pieczarkowate, drobnołuszczakowate, borowiki i workowców np. smardz, trufla.
• grzyby jadalne - czyli wybrane gatunki grzybów kapeluszowych, uznane za smaczne, a przynajmniej nietrujące. Ponadto "jadalne" są też drożdże i niektóre gatunki pleśni związane z produkcją serów.
• grzyby trujące - grzyby, zwłaszcza kapeluszowe zawierające substancje trujące w ilości toksycznej dla człowieka np. muchomor zielonawy.
• pleśnie - czyli organizmy w postaci drobnego, zwykle włóknistego nalotu pojawiające się na różnych "materiałach biologicznych". Są to zazwyczaj przedstawiciele Zygomycota lub Deuteromycota
• grzyby pasożytnicze - przedstawiciele wszystkich taksonów grzybowych pasożytujący na innych organizmach, w szczególności kręgowcach i roślinach naczyniowych (bo to łatwo zauważyć).
• grzyby wodne - rozpowszechniona grupa organizmów, występująca w wodach słodkich, zasolonych, w wodach bieżących i stojących w szerokim zakresie warunków fizycznych, chemicznych i biologicznych.

Znaczenie grzybów

Grzyby jako jedyne organizmy mają zdolność do rozkładu ligniny oraz mają duże znaczenie przy rozkładzie celulozy. Są reducentami - ostatnim ogniwem w łańcuchu pokarmowym. Pozwala to na poprawny obieg materii w przyrodzie. Bez nich większość ekosystemów lądowych pokryłaby gruba warstwa nierozłożonych liści czy gałęzi, a zawarte w nich związki nie wróciłyby do ekosystemu, aby stać się ponownie dostępnymi dla rosnących organizmów. Duże znaczenie w przyrodzie mają porosty jako pionierzy w zasiedlaniu niegościnnych siedlisk, jak skały czy piasek. Są one także wyznacznikiem czystości powietrza na danym terenie. Grzyby z wieloma roślinami tworzą mikoryzę - szacuje się, że od grzybów mikoryzowych zależy sprawne działanie około 90% roślin. Pewne gatunki grzybów są wykorzystywane w produkcji żywności. Niektóre z nich są przyczyną jej rozkładu prowadząc do skażenia jej szkodliwymi dla ludzi toksynami. Inne, takie jak Penicillum, są wykorzystywane do produkcji leków. Grzyby konserwuje się np. przez suszenie, marynowanie, kiszenie i zamrażanie.

Zbieranie grzybów

Zobacz też

• grzyby halucynogenne
• grzyby rurkowe
• grzyby ciepłolubne
• grzybice
• porosty
• plechowce
• podstawczaki

Grzyby w twórczości artystycznej

Grzyby były natchnieniem dla wielu artystów, np.:

• w poezji - Adam Mickiewicz - Pan Tadeusz [1]
• w malarstwie - Franciszek Kostrzewski (Grzybobranie-1860) [2]

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Grzyby w katalogu Open Directory Project

Prezydent apeluje do Senatu, by zgodził się na referendum

Prezydent Lech Kaczyński zaapelował podczas spotkania z mieszkańcami Bielska-Białej do Senatu, by wsparł ideę przeprowadzenia w Polsce referendum w sprawie prywatyzacji i reformy służby zdrowia.

Prezydent: Polska wygrała swoją szansę

Polska w ciągu ostatnich 18 lat wygrała swoją szansę, choć wciąż potrzeba wielu zmian - powiedział w Wiśle prezydent RP Lech Kaczyński. Podkreślał, że siłą Polski jest jej jedność i jednolitość, a wszyscy obywatele Polski są równi. Prezydent podróżuje po kraju w ramach obchodów 90-lecia odzyskania niepodległości. Dziś odwiedził Wisłę i Bielsko-Białą.

Simon M. zmarł w szpitalu w Warszawie

Wczoraj wieczorem Simon M. w stanie krytycznym leżał na OIOM-ie. Oskarżony o świadome zarażenie kobiet wirusem HIV Kameruńczyk zmarł w warszawskim szpitalu - dowiedziało się nieoficjalnie radio TOK FM.

Prezydent: Jeśli ktoś tu powinien czarterować, to nie ja

- W Polsce jest pewna hierarchia. Widać choćby na zdjęciach z Rady Europejskiej - prezydenci zawsze stoją w środku. Jeśli ktoś tu powinien czarterować samolot, jeśli załoga istotnie jest tylko jedna, no to nie ja - odpowiedział Lech Kaczyński na pytanie o to, czy ktoś z pary prezydent-premier będzie czarterował samolot na szczyt w Brukseli. Na konferencji w Bielsku-Białej potwierdził też, że MSZ przekazał jego kancelarii informację, iż "nie ma powodu" przekazywać informacji o szczycie UE..

Rządowo-prezydencka wojna o szczyt UE

Wojny o udział w szczycie UE w Brukseli ciąg dalszy. Dziś w RMF FM minister Bogdan Klich ogłosił, że... "pilot z drugiej załogi się rozchorował" i związku z tym lecieć może tylko samolot z premierem i delegacją rządową. Wiadomość o niespodziewanej chorobie potwierdził w radiowej Trójce szef Kancelarii Prezydenta. Piotr Kownacki oskarżył też rząd, że "nie informuje prezydenta o przebiegu szczytu UE, a prezydent o wszystkim dowiaduje się od Sarkozy'ego".

Największy i najważniejszy pomnik JPII

Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się!” ma być miejscem przyjaznym, bliskim każdemu, niezależnie od przekonań religijnych i polityczych - zapowiedział kardynał Stanisław Dziwisz. W sobotę ruszyła budowa "papieskiego miasteczka" - największego i najważniejszego "pomnika" Jana Pawła II w Polsce.

Lublin: policja rozbiła gang narkotykowy

18 osób działających w zorganizowanej grupie handlującej narkotykami zatrzymali lubelscy policjanci. Grupa rozprowadziła łącznie ok. 25 tys. tabletek ekstazy oraz ponad 1 kilogram marihuany i amfetaminy.- Łączna czarnorynkowa wartość narkotyków to ok. 800 tys. zł. Były one sprzedawane na terenie Warszawy i Lublina, głównie na dyskotekach i pubach - powiedział w sobotę rzecznik komendanta wojewódzkiego policji w Lublinie Janusz Wójtowicz.

Pilot chory? "Wszystko zależy od dobrej woli Kancelarii"

Dziś rano minister Bogdan Klich poinformował, że w delegację do Brukseli uda się wyłącznie premier, bo zachorował pierwszy pilot drugiej załogi. Reporterzy Gazeta.pl i TOK FM przeprowadzili więc kilka rozmów z ekspertami, którzy zajmują się lotnictwem. Wynika z nich, że możliwości na wyjście z tej sytuacji jest wiele, ale potrzeba - co powtarzają wszyscy - dobrej woli w Kancelariach.

Kraków: wpadli Rumuni rozprowadzający fałszywe euro

Funkcjonariusze Centralnego Biura Śledczego zatrzymali w jednym z krakowskich hoteli dwóch Rumunów, u których znaleziono 40 tys. sfałszowanych euro. W piątek wieczorem krakowski sąd aresztował ich na wniosek prokuratury na trzy miesiące.

Adokaci Jakuba T. nie składają broni

PRZEGLĄD PRASY. Adwokaci Jakuba T. złożyli zażalenie na decyzję Sądu Okręgowego w Poznaniu, który tydzień temu zatwierdził karę podwójnego dożywocia, orzeczoną na Polaku w Wielkiej Brytanii, informuje "Rzeczpospolita".