Imiesłów

Z Wikipedii

Imiesłów to forma nieosobowa czasownika mająca cechy przymiotnika bądź przysłówka.

Konsekwentnie, współcześnie w języku polskim wyróżniamy dwa rodzaje imiesłowów:

[edytuj] Imiesłów przymiotnikowy

• imiesłów przymiotnikowy teraźniejszy czynny - "robiący" (tylko od czasowników niedokonanych); nazywa cechy, które oznaczają wykonywanie czynności w teraźniejszości; końcówki: "-ący", "-ąca", "-ące", "-ąc";
• imiesłów przymiotnikowy przeszły bierny - "robiony", "zrobiony"; nazywa cechy, które oznaczają uleganie czynnościom (historycznie nazywał czynności oznaczające uleganie czynnościom w przeszłości); końcówki: "-ny", "-na", "-ne", "-ty", "-ta", "-te", "-ni", "-ci";
• imiesłów przymiotnikowy przeszły czynny - "zgorzkniały", "posiwiały", "powstały", "wyrosły"; nazywa cechy, które oznaczają wykonywanie czynności w przeszłości; końcówki: "-ły", "-ła", "-łe", "-li";

Pozostałości historycznego imiesłowu przymiotnikowego teraźniejszego biernego traktowane są współcześnie przez nieświadomych użytkowników języka jako przymiotniki ("znajomy", "widomy", "rzekomy", "ruchomy", "świadomy", "wiadomy"). Często zmieniły one swe pierwotne znaczenia.

Imiesłów przymiotnikowy może w zdaniu pełnić rolę przydawki lub orzecznika.

[edytuj] Imiesłów przysłówkowy

• imiesłów przysłówkowy współczesny - "robiąc" (tylko od czasowników niedokonanych); nazywa czynność równoczesną z czynnością wyrażaną przez orzeczenie; końcówka: "-ąc";
• imiesłów przysłówkowy uprzedni - "zrobiwszy" (tylko od czasowników dokonanych); nazywa czynność wcześniejszą od tej wyrażanej przez orzeczenie; końcówki: "-wszy", "-łszy";

Imiesłów przysłówkowy uprzedni jest używany współcześnie dość rzadko.

[edytuj] "Nie" z imiesłowami

• Imiesłowy przysłówkowe z "nie" piszemy oddzielnie

• Imiesłowy przymiotnikowe z "nie" piszemy łącznie

Rozpatrując imiesłów przymiotnikowy należy jednak zwrócić uwagę na jedną rzecz. Dawniej "nie" z tymi imiesłowami pisaliśmy prawie zawsze oddzielnie. Działo się tak jeśli dany imiesłów miał cechy czasownika, np. "nie zamknięte drzwi". Odstępstwo od tej reguły mogło nastąpić wyłącznie, gdy dany imiesłów pełnił wyraźną funkcję przymiotnika i oznaczał cechę, np. "niepomalowany stół". Zdarzało się często, że pewien imiesłów mógł mieć znaczenie i czasownikowe i przymiotnikowe. Wtedy prawidłowa była podwójna pisownia, np. "Nie palący pracownicy idą z nami" (ci którzy teraz nie palą) oraz "Mam niepalącego wujka" (w ogóle nie pali). 9 grudnia 1997 roku Rada Języka Polskiego wydała uchwałę, zgodnie z którą, od 1 stycznia 1998 roku, imiesłowy przymiotnikowe z partykułą "nie" piszemy zawsze łącznie. Działanie to miało na celu wyeliminowanie błędów ortograficznych popełnianych przez większość społeczeństwa. Wzbudziło to jednak liczne obawy i krytykę, zarzucając przede wszystkim, że język polski stanie się uboższy oraz, że po zmianie przepisów zatraci się możliwość rozróżniania funkcji czasownikowej od przymiotnikowej, np. "Rada Nieustająca" i "nie ustający deszcz". Rada rozumiejąc trudności przy unifikacji pisowni partykuły "nie" z imiesłowami przymiotnikowymi postanowiła zezwolić, na początku stosowania nowej zasady, na pisanie "nie" oddzielnie, jeśli usilnie chce się zaznaczyć czasownikową funkcję imiesłowu. Obecnie powinna już obowiązywać wyłącznie nowa zasada, lecz przyzwyczajenia wyedukowanej części społeczeństwa i potrzeba rozróżniania funkcji czasownikowej i przymiotnikowej spowodowały, że w języku naukowym i literackim nadal można spotkać starą zasadę pisowni.

Kurski: brak podstaw do wezwania o. Rydzyka przed komisję śledczą ds. nacisków

W ocenie posła PiS Jacka Kurskiego nie ma podstaw do tego, aby wezwać przed komisję śledczą ds. nacisków dyrektora Radia Maryja o. Tadeusza Rydzyka. Przyznał jednak, że wezwanie redemptorysty jest możliwe.

Związkowcy sparaliżują dziś stolicę

Przed Sejmem i Kancelarią Premiera Rady Ministrów odbędzie się dziś kolejny protest "Solidarności" przeciwko rządowym zmianom w systemie emerytalnym. W akcji, którą koordynuje Region Śląsko-Dąbrowski, weźmie udział kilka tysięcy związkowców. Zapowiada się paraliż komunikacyjny stolicy.

Stasiak: USA nie zrezygnują z tarczy. To zbyt ważne

Władysław Stasiak jest przekonany, że polsko- amerykańska umowa o tarczy antyrakietowej będzie realizowana po objęciu urzędu prezydenta przez Baracka Obamę.

Przed komisją ds. nacisków może stanąć o. Rydzyk

Posłowie sejmowej komisji śledczej ds. nacisków nie wykluczają, że wezwą na przesłuchanie dyrektora Radia Maryja o. Tadeusza Rydzyka, informuje "Rzeczpospolita".

"Życie Warszawy": czy za dwa lata o stolicę powalczą same panie?

Politycy największych partii zaczynają zastanawiać się, kogo wystawią za dwa lata w wyborach na prezydenta stolicy - pisze "Życie Warszawy". Gazeta sugeruje, że może być to walka samych pań.

Tablice niepamięci o Żydach

Ani jeden Żyd nie znalazł się na tablicach upamiętniających mieszkańców Brzeska - ofiary obozów koncentracyjnych

Stypendium tylko państwowe?

Lubelski sąd uznał wczoraj, że studenci nie powinni otrzymywać stypendiów od samorządów. Po kieszeni mogą dostać studenci w całej Polsce

Zawieszenie Farfała za Czabańskiego?

Sypie się koalicja PiS-LPR-Samoobrona w mediach publicznych. PiS chce ukarać „przystawki” za zawieszenie dwóch swoich ludzi w publicznym radiu - Krzysztofa Czabańskiego i Jerzego Targalskiego.