Inowrocław

Z Wikipedii

Współrzędne: 52°47'35" N 18°15'40" E52.7930556 18.2611111 (Inowrocław)

Inowrocław
Herb Inowrocławia Flaga Inowrocławia
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	inowrocławski
Gmina  - rodzaj	Inowrocław miejska
Prawa miejskie	1238
Prezydent	Ryszard Brejza
Powierzchnia	30,42 km²
Położenie	52° 47'35'' N 18° 15'40'' E
Wysokość	85-100 m n.p.m.
Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość	79 866 2526 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	52
Kod pocztowy	88-100
Tablice rejestracyjne	CIN
Położenie na mapie Polski Inowrocław
TERC10 (TERYT)	6040507011
Miasta partnerskie	Bad Oeynhausen
Urząd miejski3 ul. Roosevelta 36/38 88-100 Inowrocław tel. 52 355-52-00; faks 52 355-52-55 (e-mail)
Strona internetowa miasta

Inowrocław (niem. Inowrazlaw, w latach 1904-1920 i podczas okupacji niemieckiej Hohensalza) – gmina miejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim na Pojezierzu Kujawskim, położone nad rzeką Noteć. Miejscowość uzdrowiskowa.^[1][2]

Spis treści 1 Struktura powierzchni 2 Demografia 3 Położenie 4 Historia 5 Zabytki 6 Uzdrowisko Inowrocław 7 Kultura 8 Kościoły 9 Gospodarka i komunikacja 10 Edukacja 11 Media 12 Sport 13 Ciekawostki 14 Książęta inowrocławscy 15 Dzielnice i osiedla 16 Sąsiednie gminy 17 Bibliografia 18 Przypisy 19 Zobacz też 20 Linki zewnętrzne

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002⁶, Inowrocław ma obszar 30,42 km², w tym:

• użytki rolne: 46%
• użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 2,48% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	77 647	100	40 834	52,6	36 813	47,4
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	2552,5		1342,3		1210,2

Według danych z roku 2005⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1577,91 zł.

[edytuj] Położenie

Inowrocław leży w środkowo-zachodniej części kraju, w województwie kujawsko–pomorskim. Wraz z okolicznymi gminami tworzy powiat inowrocławski, którego jest stolicą. Przez południową część miasta płynie Noteć. Inowrocław posiada 79 tys. mieszkańców, co plasuje go wśród największych ośrodków w regionie. Inowrocław leży przy linii kolejowej Poznań – Toruń. Przez miasto przebiegają ważne trasy: nr 15 Wrocław-Krotoszyn-Gniezno-Toruń-Olsztyn, nr 25 Kalisz–Bydgoszcz, nr 251 Inowrocław–Żnin, nr 252 Inowrocław–Włocławek.

Inowrocław leży w niewielkich odległościach do dużych ośrodków miejskich oraz do obydwu stolic woj. kujawsko-pomorskiego.

Odległości:

• Złotniki Kujawskie – 14 km
• Toruń – 35 km
• Gniezno - 65 km
• Bydgoszcz – 45 km
• Poznań – 114 km
• Kalisz - 120 km
• Włocławek – 65 km
• Warszawa – 230 km
• Mogilno - 20 km
• Ciechocinek - 37,5 km

Inowrocław, od największych miast Polski leży w takich odległościach :

• Gdańsk - 225 km
• Warszawa - stolica Polski - 230 km
• Poznań - 114 km
• Kraków - 462 km
• Białystok - 362 km
• Koszalin - 235 km
• Wrocław - 251 km
• Szczecin - 298 km
• Słupsk - 250 km
• Gdynia,Sopot - 247 km
• Elbląg - 225 km
• Kalisz - 120 km

Nad morze do najbliżej położonej miejscowości z portem jest :

• Darłowo - 264 km

[edytuj] Historia

Pierwsza wzmianka o Inowrocławiu pochodzi z 1185 roku i określa miejscowość jako Novo Wladislaw. Nazwa została wybrana prawdopodobnie na cześć Władysława Hermana lub jako Nowy Włocławek, założony przez mieszkańców Włocławka uciekających przed powodzią i szukających nowego miejsca do osiedlenia się. Miasto powstało na bazie dużego targu i znajdującej się w pobliżu warzelni soli.

Przypadkowe znalezienie historycznych śladów działalności ludzkiej i prowadzone później prace wykopaliskowe wykazały, że na terenie obecnego Inowrocławia istniała prawdopodobnie najstarsza warzelnia soli jak do tej pory odkryta na ziemiach polskich.

Prawa miejskie Inowrocław uzyskał około 1238 roku z rąk księcia Kazimierza Konradowicza. W latach 1466-1772 Inowrocław był stolicą województwa inowrocławskiego obejmującego swym zasięgiem północno-zachodnią część Kujaw z miastami: Bydgoszcz, Solec Kujawski, Koronowo, Gniewkowo, Podgórz, Słońsko, Raciążek, Służewo, Lipno, Dobrzyń i Radziejów.

Okres zaboru pruskiego to czas wzrastającej germanizacji. W XIX w. miasto zaczęło się ponownie rozwijać. Powstało wiele inwestycji: drukarnia (1840), szkoła średnia (1848), nowy szpital dla miasta i powiatu (1870), kopalnia i warzelnia soli oraz rozpoczęcie budowy węzła kolejowego (1873), uzdrowisko (1875), fabryka maszyn rolniczych i fabryka sody (1882), gazownia (1902), wodociągi (1904), elektrownia (1908), linia tramwajowa (1912-1969). Jednocześnie mieszkańcy miasta aktywnie brali udział we wszelkich zrywach narodowych (insurekcja kościuszkowska, powstania listopadowe i styczniowe). W 1812 roku w Inowrocławiu miał kwaterę cesarz Napoleon Bonaparte w drodze na Moskwę.

Inowrocław powrócił do Polski w 1919 roku. Na czele powstańców przejmujących kontrolę nad miastem stał kpt. Paweł Cyms. Okres dwudziestolecia międzywojennego to czas zmagania się z trudną ogólną sytuacją gospodarczą w kraju, co w Inowrocławiu przekładało się między innymi na bardzo wysokie bezrobocie. Liczne były wystąpienia robotników i bezrobotnych. W 1926 roku policja krwawo rozgoniła demonstrację robotniczą. W latach 30. dochodziło do publicznych głodówek bezrobotnych. W 1930 roku głodowało między innymi 20 bezrobotnych powstańców. Mimo trudności gospodarczo-społecznych miasto się rozwijało. Uruchomiono Hutę Szkła "Irena" i szyb Kopalni Soli przy ul. Poznańskiej (1924), zakończono budowę Zakładu Przyrodoleczniczego w uzdrowisku (1927), rozpoczęto budowę lotniska (1930) ukończoną po trzech latach.

Pierwsze dni okupacji hitlerowskiej to masowe aresztowania i egzekucje mieszkańców. W nocy 30 listopada 1939 r. Niemcy wypędzili z miasta ponad 1000 polskich rodzin. Okupację niemiecką zakończyło zajęcie Inowrocławia przez Armię Czerwoną w dniu 21 stycznia 1945. Ostatni nalot niemiecki odbył się jednak jeszcze 4 kwietnia 1945 – pojedynczy samolot zrzucił 4 bomby odłamkowe i ostrzelał podróżnych na peronach dworca kolejowego w Inowrocławiu. (Zginął wówczas m.in. Leon Spychalski z Paprosa.)

W latach 1950-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Powiat inowrocławski przywrócono 1 stycznia 1999 roku.

[edytuj] Zabytki

• romański kościół Imienia Najświętszej Maryi Panny z końca XII lub początku XIII w. mianowany przez papieża Benedykta XVI Mniejszą Bazyliką (łac. -BASILICA MINOR-)
• kościół farny św. Mikołaja z XV wieku, przebudowany w XVII wieku
• kościół poewangelicki z lat 1861-1863
• neoromański kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie z lat 1898-1900
• neogotycki budynek Urzędu Miejskiego
• fragmenty średniowiecznych fortyfikacji – ul. Poznańska 4 oraz Plac Klasztorny przy Państwowej Szkole Muzycznej
• neoklasycystyczny kościół garnizonowy Św. Barbary i Św. Maurycego z 1927-1928.
• Gimnazjum Św. Wojciecha przy ulicy Toruńskiej

Kościół pw. Imienia NMP BAZYLIKA MNIEJSZA	Portal w ścianie zachodniej kościoła pw. Imienia NMP	Pomnik Powstańców Wielkopolskich	Pomnik Jana Kasprowicza
Gimnazjum Nr 1 im. Św. Wojciecha

[edytuj] Uzdrowisko Inowrocław

Inowrocław znany jest jako miejscowość uzdrowiskowa. Tradycje warzenia tutaj soli sięgają czasów średniowiecza. Współcześnie posiada zgrupowane w jednym zespole położonym blisko centrum, w zachodniej części miasta:

• Park Solankowy,
• Ogród Botaniczny
• Mini-Zoo – niestety już zlikwidowane,
• Zakład Przyrodoleczniczy,
• szpitale uzdrowiskowe,
• sanatoria branżowe,
• tężnie,
• Teatr Letni,
• muszlę koncertową.

[edytuj] Kultura

• Teatr Miejski ze sceną Teatru Letniego
• Inowrocławski Dom Kultury
• Młodzieżowy Dom Kultury "Pszczółka"
• Muzeum Miejskie im. Jana Kasprowicza
• Kino "Kinomax"
• Hala Widowiskowo-sportowa
• Stowarzyszenie Ogrody Kultury
• Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. Juliusza Zarębskiego
• Prywatna Szkoła Muzyczna "Yamaha"
• Sala Koncertowa im. Ireny Dubiskiej
• Najstarszy klub muzyczny "Hades"
• Coroczny, marcowy Ogólnopolski Festiwal Małych Form Teatralnych Arlekinada

[edytuj] Kościoły

Na terenie Inowrocławia działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

• • Parafia pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny, Bazylika Mniejsza
  • Parafia pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie
  • Parafia pw. Św. Krzyża
  • Parafia pw. Świętej Królowej Jadwigi
  • Parafia pw. Chrystusa Miłosiernego
  • Parafia pw. Świętego Mikołaja

• Kościoły protestanckie
  • Kościół Ewangelicznych Chrześcijan, Zbór w Inowrocławiu
  • Kościół Zielonoświątkowy, Zbór Syloe w Inowrocławiu (www.inodlaboga.pl[3])
  • Kościół Ewangelicko-Metodystyczny, Parafia w Inowrocławiu

[edytuj] Gospodarka i komunikacja

Inowrocław jest jednym z ważniejszych ośrodków gospodarczych w woj. kujawsko-pomorskim.

Rozwinięty jest przemysł chemiczny, szklarski, maszynowy, metalowy, poligraficzny i spożywczy. Do największych zakładów na terenie miasta należą:

• Inowrocławskie Zakłady Chemiczne Soda Mątwy S. A. – zakłady produkują sodę kalcynowaną, kredę strącaną, i chlorek wapnia,
• Huta Szkła Gospodarczego Irena S. A. – notowana na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, producent szkła kryształowego, szkła sodowego,
• Inowrocławskie Kopalnie Soli Solino S. A. Grupa Orlen – producent soli i solanki,
• Inowrocławska Fabryka Maszyn,
• Zakład Poligraficzno-Wydawniczy "Pozkal" - Drukarnia Kujawska,
• Drukarnia Polprint,
• Drukarnia Ekspres,
• Centrostal Inowrocław,
• Kujawska Spółdzielnia Mleczarska Cuiavia.

W południowej części miasta znajduje się wielki zespół osadników Inowrocławskich Zakładów Chemicznych Soda Mątwy tzw. "Białe morze". Z innych przedsiębiorstw wyróżnić można: Opak-met, Mostodrog, HT Tioplast Polska, Druk-Intro, Filar, Lematit, Joaga, Modina, Barbara Luijcx.

Rozwinięty jest sektor handlu i usług. W mieście swe siedziby ma wiele oddziałów banków, towarzystw ubezpieczeniowych, firm leasingowych i doradczych, funkcjonują liczne ośrodki handlu detalicznego i hurtowego, punkty usługowe, serwisy, istnieje kilkanaście stacji benzynowych, kilka marketów (Carrefour, Carrefour Express, Kaufland, Biedronka, Lidl, Tesco, Netto, POLOmarket), serwisy samochodowe (Opel, Fiat, Peugeot, Skoda, Ford, Renault, Seat, FSO, Skoda, Hyundai).

Inowrocław jest ważnym węzłem kolejowym o znaczeniu ogólnokrajowym. Leży na szlaku łączącym północ kraju z południem. Przez Bydgoszcz i Toruń łączy bowiem Gdańsk, Gdynię i Olsztyn ze wszystkimi dużymi miastami na południu. Największe znaczenie komunikacyjne ma zelektryfikowana magistrala węglowa Gdynia-Katowice (Herby).

W Inowrocławiu krzyżują się też drogi krajowe i wojewódzkie:

• 15 Ostróda-Toruń-Inowrocław-Gniezno-Jarocin-Krotoszyn-Trzebnica
• 25 Bobolice-Bydgoszcz-Inowrocław-Konin-Kalisz-Ostrów Wielkopolski-Oleśnica
• 251 Inowrocław-Żnin-Wągrowiec
• 252 Inowrocław-Włocławek

W sąsiednich Tupadłach znajduje się węzeł drogi K25 z drogą wojewódzką 412 Tupadły-Kruszwica.

W Inowrocławiu znajduje się ponadto lotnisko sportowe miejscowego Aeroklubu Kujawskiego.

W Inowrocławiu działa wielu przewoźników autobusowych. Największy z nich to PKS Inowrocław, posiadający także placówki w Żninie i Mogilnie, oraz komunikacja miejska MPK INOWROCłAW.

[edytuj] Edukacja

• Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy, Wydział Zamiejscowy w Inowrocławiu – kierunki: zarządzanie, turystyka i rekreacja.

Od 2007 roku przy WSG w Inowrocławiu funkcjonuje Uniwersytet Trzeciego Wieku.

• Szkoły podstawowe
  • nr 11 - os. Piastowskie
  • nr 4 - os. Rąbin
  • nr 6 - os. Nowe
  • podstawówka katolicka -os. Rąbin

• Gimnazja
  • nr 1 - os. Toruńskie,
  • nr 2 - os. Rąbin,
  • nr 3 - os. Piastowskie,
  • nr 4 - os. Nowe,
  • gimazium katolickie - os. Toruńskie

• Licea
  • I LO Im. J. Kasprowicza,
  • II LO Im. M. Konopnickiej,
  • III LO Im. Królowej Jadwigii

[edytuj] Media

W Inowrocławiu mają siedzibę media o znaczeniu ponadregionalnym. Istnieją 2 stacje radiowe, kilka redakcji gazet.

• Radio:
  • Radio GRA 90,8 FM
  • Radio Eska Inowrocław 98,1 FM
• Prasa:
  • Gazeta Pomorska (mutacja inowrocławska)
  • Express Inowrocławski (mutacja Expressu Bydgoskiego)
  • Extra Kujawy Inowrocław (mutacja tygodnika Extra)
  • Nasze Miasto Inowrocław (wydawana przez UM)
• Internet:
  • www.inowroclaw.pl
  • www.ino-online.pl
  • www.inowroclaw.info.pl

[edytuj] Sport

• piłka nożna – Goplania Inowrocław, Cuiavia Inowrocław, Noteć Inowrocław, Bushmenoidzi Team
• piłka ręczna – Cuiavia/OSiR Inowrocław (nie istnieje)
• koszykówka – Noteć Inowrocław, Sportino Inowrocław, SKS Kasprowicz Inowrocław
• karate – Inowrocławski Klub Sportowy Karate
• tenis stołowy – IKTS Noteć Inowrocław
• lotnictwo – Aeroklub Kujawski w Inowrocławiu
• pływanie – Klub "Delfin", "Wodny Park"
• siatkówka – MSPS/Osir Inowrocław
• żeglarstwo – Yacht Klub Polski INOWROCŁAW
• szachy - Inowrocławskie Towarzystwo Szachowe "Pozkal - Przydomek Inowrocław".

[edytuj] Ciekawostki

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: usunąć osobną sekcję "ciekawostki", ency informacje zintegroawć z pozostałą częścią hasła. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

• Inowrocławianie postawili już trzy pomniki Janowi Kasprowiczowi. Pierwszy zbudowany w 1930, najstarszy został zniszczony w 1939 roku, a jego replika została ustawiona w 1966 roku na skwerze przy ul. Solankowej. Przed szkołą do której Kasprowicz uczęszczał stoi jego pomnik jako gimnazjalisty odsłonięty w 1978 roku.
• Inowrocław gościł wielokrotnie króla Władysława Jagiełłę. Takie wizyty kosztowały jednak sporo. Na jeden przejazd królewskiego orszaku trzeba było zakupić 270 korców owsa.
• Od XIV wieku do I rozbioru Polski istniało województwo inowrocławskie obejmujące swym zasięgiem tereny inowrocławskie, bydgoskie i gniewkowskie.
• Od 22 lat pływa po morzach i oceanach świata statek typu RORO MS Inowrocław
• Inowrocław w latach 1912-1962 posiadał trakcję tramwajową. Jedyna linia wiodła z dworca kolejowego na rynek, a stamtąd ul. Św. Ducha do koszar. Ostatnie kursy tramwaje robiły 31 grudnia 1962 zabierając wtedy wszystkich na bezpłatną przejażdżkę.
• Inowrocław jest prawdziwym zagłębiem poligraficznym. W mieście działa kilkadziesiąt małych i dużych drukarni, a kilka kontynuuje tradycje związane z przemysłem poligraficznym, np. uroczysty chrzest adeptów poligrafii

• Grzegorz Turnau na wydanej w 2005 roku płycie "11:11" umieścił utwór "In Novo Wladislav" do słów Michała Rusinka

[edytuj] Książęta inowrocławscy

• Leszek II Czarny
• Leszek inowrocławski
• Przemysł inowrocławski
• Siemomysł inowrocławski
• Władysław I Łokietek

[edytuj] Dzielnice i osiedla

• Śródmieście
• Stare Miasto
• Nowe Osiedle
• Osiedle Bydgoskie
• Osiedle Toruńskie
• Osiedle Piastowskie
• Uzdrowisko
• Miechowiczki (dzielnica Inowrocławia)
• Osiedle Bajka
• Rąbin
• Rąbinek (dzielnica Inowrocławia)
• Mątwy
• Szymborze
• Solno (dzielnica Inowrocławia)

[edytuj] Sąsiednie gminy

Inowrocław

[edytuj] Bibliografia

Stare przewodniki

• Karol Kopeć, Ilustrowany przewodnik po Inowrocławiu i Kujawach (Kruszwica-Strzelno-Trzemeszno-Mogilno-Pakość), Inowrocław 1933 [4]
• Stanisław Waszak, Przewodnik po Inowrocławiu i Kujawach (Kruszwica, Strzelno, Pakość), Inowrocław 1933 [5]

[edytuj] Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• Wielka Synagoga w Inowrocławiu
• Mała Synagoga w Inowrocławiu
• Synagoga w Inowrocławiu
• Miasta w Polsce
• Związek Miast Polskich
• Bad Oeynhausen – Miasto zaprzyjaźnione: Bad Oeynhausen na niemieckiej Wikipedii
• Ludność Inowrocławia
• Szlaki turystyczne Inowrocławia i okolic
• gmina Inowrocław-Wschód
• gmina Inowrocław-Zachód

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Strona internetowa Urzędu Miasta Inowrocław
• Stary Inowrocław
• Inowrocław w Toruńskim Serwisie Turystycznym
• Portal Inowrocławia
• Dawny Inowrocław

"Żeby móc tak mówić, trzeba być nieskazitelnym bohaterem"

- Żeby używać takich słów, trzeba mieć autorytet, który mają postacie pomnikowe. Trzeba być nieskazitelnym bohaterem - tak Radosław Sikorski skomentował wypowiedź prezesa PiS. Jarosław Kaczyński stwierdził dziś, że "13-letnie dziewczynki wytrzymywały tortury gestapo, a Niesiołowski sypał".

Lech Wałęsa o UE: Ja, rewolucjonista trochę tu porozrabiam

W Brukseli odbyło się dziś pierwsze spotkanie grupy refleksji w sprawie przyszłości Unii Europejskiej. Uczestniczący w nim Lech Wałęsa zapowiedział, że jako "stary rewolucjonista" będzie zadawał prowokacyjne pytania i "jeśli go nie wyrzucą, to trochę porozrabia".

Dalajlama: Uczę się polskiej determinacji i siły woli

Określenie "Polska" towarzyszy mi od dzieciństwa; kiedy tylko tu jestem uczę się polskiej determinacji i siły woli - mówił w wywiadzie dla radiowej "Jedynki" Dalajlama XIV. Jutro duchowy przywódca Tybetańczyków przyjeżdża do Polski.

Bondaryk: Otrzymałem od PTC ok. 450 tys. zł

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztof Bondaryk wydał w czwartek oświadczenie. Poinformował w nim, że wysokość uzyskanych przez niego świadczeń od spółki PTC z tytułu zakazu konkurencji, nagrody rocznej i ekwiwalentu za urlop wyniosła ok. 450 tys. zł.

Klich: Jutro decyzja w sprawie unikających poboru

- Jutro będzie wydana odpowiednia decyzja, która rozwiąże ten problem - odpowiedział minister obrony Bogdan Klich na pytanie co, w związku z zakończeniem poboru do wojska stanie się z osobami unikającymi służby wojskowej.

6-latki do szkoły. PiS jest przeciw

Klub PiS złożył w Sejmie wniosek o odrzucenie w pierwszym czytaniu rządowego projektu nowelizacji ustawy o systemie oświaty, zakładającego m.in. obniżenie wieku obowiązku szkolnego z 7 do 6 lat. - Rząd forsuje reformę edukacji wbrew większości środowisk i wbrew woli wielu rodziców - powiedziała Marzena Machałek z PiS.

Radni PO chcą zmienić nazwę pl. Defilad

Skansen PRL-u w centrum Warszawy ma szansę zmienić nazwę na bardziej romantyczną. Radni Platformy Obywatelskiej chcą przemianować pl. Defilad na pl. Fryderyka Chopina. Klub PiS jest tym pomysłem zachwycony.

Zuchwały napad na bank

Dwóch mężczyzn w kominiarkach w środku dnia sterroryzowało kasjerkę banku i uciekło z pieniędzmi.

Zwłoki torturowanego mężczyzny na śmietniku

Na jednym z osiedli w Żaganiu (Lubuskie) znaleziono w czwartek okaleczone zwłoki mężczyzny. Wstępne oględziny wykazały, że 29-latek, zanim został zamordowany, był torturowany - poinformował rzecznik Prokuratury Okręgowej w Zielonej Górze, Kazimierz Rubaszewski.

”Spóźniłem się na przesłuchanie, bo okradałem sklep”

Wyjątkowo szczery był 32 letni mężczyzna, który usprawiedliwił swoje spóźnienie na przesłuchanie tym, że po drodze okradł sklep. Ukradzione właśnie ubrania miał jego kolega siedzący w poczekalni. Na dokładkę 32 latek był pod wpływem narkotyków i miał przy sobie heroinę.