Język albański
Z Wikipedii
| Gjuha shqipe | |
| Obszar | Albania, Kosowo, Macedonia, Czarnogóra, Włochy, Grecja i inne |
| Liczba mówiących | 6,2 mln |
| Ranking | (poza pierwszą 100.) |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie *Język albański |
| Pismo | łaciński |
| Status oficjalny | |
| Język urzędowy | Albania, Kosowo, Macedonia |
| Regulowany przez | ? |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | sq |
| ISO 639-2 | sqi |
| SIL | ALS/ALN/AAE/AAT |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata | |
Język albański - język indoeuropejski, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy i Grecję. W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego. Istnieją dwie odmiany terytorialne języka: dialekt gegijski na północy Albanii, w Kosowie i Macedonii oraz toskijski na południu Albanii, we Włoszech i Grecji. Norma literacka języka, nauczana w szkołach w Albanii, jest oparta głównie na dialekcie toskijskim.
Początki języka sięgają VII-VIII w. n.e. Jest on prawdopodobnie spokrewniony z językami iliryjskim i mesapijskim, które występowały również nad Adriatykiem lub z trako-dackimi. Tę drugą możliwość potwierdzają między innymi pewne podobieństwa z językiem rumuńskim, który ukształtował się prawdopodobnie na trako-dackim substracie językowym, a także liczne podobieństwa pomiędzy słownictwem albańskim i trako-dackim. Najstarszy zapis w tym języku to formuła chrztu, zapisana przez biskupa Pala Engjëlliego w 1462 roku. Współczesny język literacki istnieje od XIX w. Od 1908 do zapisu używa się alfabetu łacińskiego, wcześniej używano alfabetu greckiego, cyrylicy i pisma arabskiego.
Alfabet języka albańskiego zawiera 36 znaków: a, b, c, ç, d, dh, e, ë, f, g, gj, h, i, j, k, l, ll, m, n, nj, o, p, q, r, rr, s, sh, t, th, u, v, x, xh, y, z, zh.
- ç - wymawiane jak polskie cz
- dh - wymawiane jak th w angielskim the
- ë - wymawiane nieco podobnie do y, bądź w ogóle (zwłaszcza na końcu wyrazu) [ə]
- gj - wymawiane jakby krótkie dź [ɟ]
- ll - wymawiane jak ł sceniczne [ɫ]
- nj - wymawiane jak ń
- q - wymawiane jak ć [c]
- r - wymawiane jak słabe r [ɾ]
- rr - wymawiane jak mocne r [r]
- sh - wymawiane jak sz
- th - wymawiane jak th w angielskim three
- x - wymawiane jak polskie dz
- xh - wymawiane jak polskie dż
- y - wymawiane jak niemieckie ü
- zh - wymawiane jak ż
[edytuj] Literatura
- Jeziorski Marek, Wiśniewski Jerzy, Słownik minimum albańsko‑polski i polsko‑albański, Warszawa 1992.
- Mindak Jolanta, Sawicka Irena, Zarys gramatyki języka albańskiego, Warszawa 1993.
- Saneja Mazllum, Wójcik Alina, Mini rozmówki albańskie, Warszawa 1992.
- Sawicka Irena, Charakterystyka fonetyki albańskiej; [w:] Albanistyka polska, red. I. Sawicka, Toruń 2007, s.183-195.
Porównaj: Język albański (Kaukaz)
| Prezydent: Polska wygrała swoją szansę |
Polska w ciągu ostatnich 18 lat wygrała swoją szansę, choć wciąż potrzeba wielu zmian - powiedział w Wiśle prezydent RP Lech Kaczyński. Podkreślał, że siłą Polski jest jej jedność i jednolitość, a wszyscy obywatele Polski są równi. |
| Simon M. zmarł w szpitalu w Warszawie |
Wczoraj wieczorem Simon M. w stanie krytycznym leżał na OIOM-ie. Oskarżony o świadome zarażenie kobiet wirusem HIV Kameruńczyk zmarł w warszawskim szpitalu - dowiedziało się nieoficjalnie radio TOK FM. |
| Prezydent: Jeśli ktoś tu powinien czarterować, to nie ja |
- W Polsce jest pewna hierarchia. Widać choćby na zdjęciach z Rady Europejskiej - prezydenci zawsze stoją w środku. Jeśli ktoś tu powinien czarterować samolot, jeśli załoga istotnie jest tylko jedna, no to nie ja - odpowiedział Lech Kaczyński na pytanie o to, czy ktoś z pary prezydent-premier będzie czarterował samolot na szczyt w Brukseli. Na konferencji w Bielsku-Białej potwierdził też, że MSZ przekazał jego kancelarii informację, iż "nie ma powodu" przekazywać informacji o szczycie UE.. |
| Rządowo-prezydencka wojna o szczyt UE |
Wojny o udział w szczycie UE w Brukseli ciąg dalszy. Dziś w RMF FM minister Bogdan Klich ogłosił, że... "pilot z drugiej załogi się rozchorował" i związku z tym lecieć może tylko samolot z premierem i delegacją rządową. Wiadomość o niespodziewanej chorobie potwierdził w radiowej Trójce szef Kancelarii Prezydenta. Piotr Kownacki oskarżył też rząd, że "nie informuje prezydenta o przebiegu szczytu UE, a prezydent o wszystkim dowiaduje się od Sarkozy'ego". |
| Największy i najważniejszy pomnik JPII |
Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się!” ma być miejscem przyjaznym, bliskim każdemu, niezależnie od przekonań religijnych i polityczych - zapowiedział kardynał Stanisław Dziwisz. W sobotę ruszyła budowa "papieskiego miasteczka" - największego i najważniejszego "pomnika" Jana Pawła II w Polsce. |
| Lublin: policja rozbiła gang narkotykowy |
18 osób działających w zorganizowanej grupie handlującej narkotykami zatrzymali lubelscy policjanci. Grupa rozprowadziła łącznie ok. 25 tys. tabletek ekstazy oraz ponad 1 kilogram marihuany i amfetaminy.- Łączna czarnorynkowa wartość narkotyków to ok. 800 tys. zł. Były one sprzedawane na terenie Warszawy i Lublina, głównie na dyskotekach i pubach - powiedział w sobotę rzecznik komendanta wojewódzkiego policji w Lublinie Janusz Wójtowicz. |
| Pilot chory? "Wszystko zależy od dobrej woli Kancelarii" |
Dziś rano minister Bogdan Klich poinformował, że w delegację do Brukseli uda się wyłącznie premier, bo zachorował pierwszy pilot drugiej załogi. Reporterzy Gazeta.pl i TOK FM przeprowadzili więc kilka rozmów z ekspertami, którzy zajmują się lotnictwem. Wynika z nich, że możliwości na wyjście z tej sytuacji jest wiele, ale potrzeba - co powtarzają wszyscy - dobrej woli w Kancelariach. |
| Henryk Smolarz nowym szefem KRUS |
Premier Donald Tusk powołał Henryka Smolarza na stanowisko prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Smolarz dotychczas pełnił funkcję wiceprezesa Agencji Rynku Rolnego. |
| Kraków: wpadli Rumuni rozprowadzający fałszywe euro |
Funkcjonariusze Centralnego Biura Śledczego zatrzymali w jednym z krakowskich hoteli dwóch Rumunów, u których znaleziono 40 tys. sfałszowanych euro. W piątek wieczorem krakowski sąd aresztował ich na wniosek prokuratury na trzy miesiące. |
| Adokaci Jakuba T. nie składają broni |
PRZEGLĄD PRASY. Adwokaci Jakuba T. złożyli zażalenie na decyzję Sądu Okręgowego w Poznaniu, który tydzień temu zatwierdził karę podwójnego dożywocia, orzeczoną na Polaku w Wielkiej Brytanii, informuje "Rzeczpospolita". |
