Język domari
Z Wikipedii
Język domari - język z grupy indyjskiej języków indoeuropejskich. Wywodzi się z sanskrytu za pośrednictwem języków prakryckich. Posługują się nim bliskowschodnie społeczności Domów.
Język domari jest pokrewny innym językom indyjskim z grupy centralnej, np. hindi, urdu, pendżabskiemu czy romani, z którym łączy go podobna geneza. Oba te języki uformowały się poza obszarem subkontynentu indyjskiego wśród wędrownych grup Indusów, pochodzących najprawdopodobniej z kasty Domba, przemieszczajacych się na zachód przez tereny języka perskiego. Domowie opuścili jednak Indie w VI wieku n.e., a więc około 400 lat przed Romami, przez co ich język mimo licznych podobieństw, prezentuje bardziej archaiczny zestaw cech. Na rozwój domari, jego gramatykę, system fonetyczny i słownictwo duży wpływ wywarły (i wciąż wywierają) języki perski i arabski.
Obecnie jest on językiem zagrożonym, wypieranym w coraz większym stopniu przez języki większościowe w krajach, gdzie zamieszkują Domowie. Dzieje się tak zarówno w wyniku wpływu kultury masowej, jak i społecznej marginalizacji oraz prześladowań jego użytkowników. Domari nie posiada standardu literackiego, ani powszechnie uznawanej pisowni. Na ogół zapisuje się go pismem arabskim.
[edytuj] Przykłady
- Zaimki osobowe:
| l.poj. | l.mn. | |
| 1. | ama | ame |
| 2. | atu | atmen |
| 3. | panji | panjan, urin |
- Odmiana czasownika "być" w czasie teraźniejszym:
| "jestem" | stom |
| "jesteś" | stor |
| "(on) jest" | sta |
| "(ona) jest" | sti |
| "jesteśmy" | sten |
| "jesteście" | stes |
| "(oni"/"one) są" | ste |
- Liczebniki główne:
1 yek
2 di
3 tirin
4 ishtar
5 pench
6 shesh
7 hoft
8 haysht / haytek
9 nu
10 dez
- Dialog 1:
- Haa baarum. ("To jest mój brat.")
- Keetur mans-ur? ("Gdzie jest twój mąż?")
- Na djami. ("Nie wiem.")
- Baare sta. ("Jest na zewnątrz.")
- Dialog 2:
- Kek halor? ("Jak się masz?")
- Ghay shtum. / Ghay hromi. ("Dobrze.")
- Ar westi! ("Zapraszam!" / "Chodź, usiądź!")
[edytuj] Linki zewnętrzne
- What is Domari?, na stronie cyganologicznej Uniwersytetu Manchesterskiego (en)
- Learning Domari - Unit 1, Donald Kenrick (en)
- Learning Domari - Unit 2, Donald Kenrick (en)
- Learning Domari - Unit 3, Donald Kenrick (en)
- What is Domari?, Donald Kenrick (en)
|
||||||||
| Tusk: W najbliższych dniach dojdzie do rozwiązania problemu |
- Kwestia bezpieczeństwa energetyczne powinna w Unii Europejskiej przejść z etapu deklaracji do czynów; obecny kryzys gazowy pokazuje, że to konieczność - ocenił premier Donald Tusk dziś w Bratysławie po spotkaniu szefów rządów państw Grupy Wyszehradzkiej. |
| Napad z bronią na bank w Tarchominie |
Uzbrojony mężczyzna obrabował bank spółdzielczy w Tarchominie. Sterroryzował pracowników, zabrał pieniądze i oddalił się z łupem. |
| Polscy obserwatorzy rozwiążą gazowy kryzys? |
Rosja nie zgodziła się na misję Unii Europejskiej, która miała zakończyć spór o dostawę gazu na Zachód przez terytorium Ukrainy. Jak się dowiedział portal Gazeta.pl, już ustalono, że w misji mieli wziąć udział m.in. polscy eksperci. Misja jest jednym z warunków, jakie Rosja postawiła przed wznowieniem tranzytu gazu na Zachód. Przy sprzeciwie Moskwy, nie wiadomo, czy eksperci zakończą gazowy kryzys. |
| Paralizatory na bezdomnych |
Ochroniarze na wrocławskim Dworcu Głównym przeganiają bezdomnych na dwudziestostopniowy mróz. Na opornych mają pałki, gaz i paralizatory |
| Policja postrzeliła ściganego |
Dzisiaj tuż przed godz. 17, łódzcy policjanci postrzelili mężczyznę ściganego listem gończym. |
| Przekażesz jedzenie potrzebującym? Zapłacisz niższy podatek |
Koniec z wyrzucaniem niepotrzebnego jedzenia. Przedsiębiorcy nareszcie będą mogli przekazywać nadwyżki potrzebującym nie martwiąc się o podatek VAT. Zmiany idą nawet dalej. Firmy wspierające organizacje charytatywne zapłacą mniejszy podatek dochodowy. |
| Klich: Nowy model dowództwa wymaga zmiany w konstytucji |
Proponowany nowy model dowodzenia i kierowania wojskiem, przewidujący m.in. nowe stanowisko szefa obrony, wymaga niewielkiej zmiany w konstytucji - powiedział minister obrony Bogdan Klich. |
| Tuż przed wylotem do Pragi prezydent spotkał się z Pawlakiem |
Prezydent Lech Kaczyński spotkał się, tuż przed wylotem do czeskiej Pragi, z wicepremierem i ministrem gospodarki Waldemarem Pawlakiem w sprawie kryzysu gazowego. |
| Złożył pozew o ochronę dóbr osobistych przeciw Zbigniewowi Ziobrze |
Pozew przeciwko byłemu ministrowi sprawiedliwości Zbigniewowi Ziobrze o ochronę dóbr osobistych złożył w krakowskim sądzie okręgowym poseł SLD w latach 1993-1997, Ryszard Zając. |
| Kolejna rozprawa w procesie w "seksaferze" w Samoobronie |
Były działacz Samoobrony z Tomaszowa Mazowieckiego Paweł G. to kolejny świadek, który zeznawał przed sądem w Piotrkowie Trybunalskim w procesie w tzw. seksaferze w Samoobronie. |
