Język kazachski
Z Wikipedii
| Қазақша | |
| Obszar | Kazachstan, Chiny, Mongolia, Rosja i inne |
| Liczba mówiących | 12 milionów |
| Ranking | 66. |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki uralo-ałtajskie *Języki ałtajskie **Języki tureckie ***Języki kipczackie ****Język kazachski |
| Pismo | cyrylica |
| Status oficjalny | |
| Język urzędowy | Kazachstan |
| Regulowany przez | ? |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | kk |
| ISO 639-2 | kaz |
| SIL | KAZ |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata | |
Język kazachski należy wraz z językiem karaimskim, karakałpackim, kirgiskim i tatarskim do ałtajsko-tureckiej rodziny językowej, do grupy języków kipczackich. Mówi nim ok. 12 mln ludzi - przede wszystkim w Kazachstanie (gdzie jest językiem urzędowym), ale także w Afganistanie, Chinach, Iranie, Kirgistanie, Mongolii, Rosji, Tadżykistanie, Turcji, Turkmenistanie, Ukrainie i Uzbekistanie.
Spis treści |
[edytuj] Gramatyka
Jest to język aglutynacyjny, a szyk wyrazów w zdaniu przybiera kolejność SOV. W kazachskim jest 7 przypadków. Nie ma w nim za to przedrostków.
[edytuj] Kazachski dziś
W Kazachstanie powstaje obecnie coraz więcej szkół z językiem kazachskim jako wykładowym. Językiem tym porozumiewa się w dużej mierze wieś kazachska, natomiast w miastach ludzie posługują się najczęściej językiem rosyjskim. Także obszary północne Kazachstanu są bardziej zrusyfikowane. Niemniej jednak obserwuje się wyraźny trend do uczenia się języka kazachskiego wśród urodzonych w mieście Kazachów.
[edytuj] Piśmiennictwo
Początki piśmiennictwa w języku kazachskim sięgają czasów Pisma orchońskiego, zawierającego 24 litery. Od tego czasu w swojej historii język ten zapisywano alfabetem arabskim, łacińskim i cyrylicą. Dziś używa się najczęściej cyrylicy i jest to oficjalny system.
| cyrylica | А а | Ә ә | Б б | Г г | Ғ ғ | Д д | Е е | Ж ж | З з | И и | І і | Й й | |
| łacina | A a | Ä ä | B b | G g | Ğ ğ | D d | E e | Ye ye | J j | Z z | Ï ï | İ i | Y y |
| cyrylica | К к | Қ қ | Л л | М м | Н н | Ң ң | Һ һ | О о | Ө ө | П п | Р р | С с | Т т |
| łacina | K k | Q q | L l | M m | N n | Ñ ñ | H h | O o | Ö ö | P p | R r | S s | T t |
| cyrylica | У у | Ү ү | Ұ ұ | Ф ф | Х х | Ш ш | Ы ы | Ю ю | Я я | ||||
| łacina | W w | Ü ü | U u | F f | X x | Ş ş | I ı | Yu yu | Ya ya | ||||
W wyrazach obcego pochodzenia występują także: В в (V v) Ё ё (Yo yo), Ц ц (C c), Ч ч (Ç ç), Щщ (Şç şç), Ъъ (-), Ьь (-), Ээ (E e).
W 2006 roku prezydent Kazachstanu, Nursułtan Nazarbajew, przywrócił dyskusję co do zapisu kazachskiego zmodyfikowaną, tureckopodobną łacinką.
[edytuj] Linki zewnętrzne
azerski • baszkirski • buriacki • czuwaski • dagurski • ewenkijski • eweński • gagauski • jakucki • kałmucki • karaimski • karakałpacki • kazachski • kipczacki • kirgiski • kitański • krymczacki • krymskotatarski • mandżurski • mogolski • mongolski • mongolski klasyczny • mongorski • ojracki • osmańsko-turecki • santyjski • szera-jögurski • tatarski • tofa • turecki • turkmeński • ujgurski • uzbecki
| Tusk: Fedak to bardzo dobry minister; nie ma konfliktu PSL-PO |
Premier Donald Tusk zapewnił, że bardzo wysoko ocenia pracę minister pracy Jolanty Fedak. - To bardzo dzielna kobieta, bardzo dobry minister, która pracuje w warunkach wyjątkowo trudnych - ocenił. Zapewnił też, że - jeśli chodzi o emerytury dla nauczycieli - nie ma sporu w koalicji. |
| Śledztwo ws. rzekomego ustawienia przetargu przez b. prezydenta Olsztyna umorzone |
Z powodu "niepopełnienia czynu zabronionego" prokuratura umorzyła sprawę rzekomego ustawienia przetargu na monitoring Starego Miasta w Olsztynie przez b. prezydenta miasta Czesława Małkowskiego. |
| Co dalej z centrum kultury? Władze Warszawy nie rezygnują |
Budynek warszawskiej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego zostanie przekształcony w nowoczesne Europejskie Centrum Muzyki? Takie plany ma ratusz. Mimo, że właściciel terenu podpisał już porozumienie z prywatnym kupcem, władze miasta nie rezygnują. Aby przejąć teren, będą musiały zapłaci ok. 15 mln zł - informuje SGGW. |
| Napieralski do rządu: Chcemy wam pomóc |
Szef SLD Grzegorz Napieralski zadeklarował w czwartek w Sejmie, że klub Lewicy jest gotowy pomóc rządowi w pracach nad "dobrymi ustawami". Jednocześnie skrytykował gabinet Donalda Tuska za niedotrzymanie obietnic wyborczych. |
| Tusk do Kaczyńskiego: Nie ma pan monopolu na patriotyzm |
Premier Donald Tusk zaapelował do prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, aby wpłynął na prezydenta Lecha Kaczyńskiego i przekonał go do ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego. Odnosząc się do projektu muzeum II wojny światowej Tusk stwierdził, że prezes PiS nie ma monopolu na patriotyzm i prawdę. |
| Uwaga na silny wiatr! |
Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego ostrzega przed silnym wiatrem, który najbardziej dokuczać będzie mieszkańcom woj. małopolskiego i mazowieckiego. Uważać muszą także turyści, którzy wybrali się w Karkonosze, Tatry i do Kotliny Kłodzkiej. |
| Zobacz mrożący krew w żyłach film z pościgu policji za ferrari |
Policyjnego opla vectrę goleniowskiej drogówki wyprzedził z ogromną prędkością ferrari. Policjanci ruszyli w pościg i uruchomili wideoradar. Po kilku kilometrach dopadli pędzący ponad 200 kilometrów na godzinę bolid. |
| Zginęła porażona prądem, osierociła sześcioro dzieci |
42-letnia kobieta zginęła od porażenia prądem we wsi Kropiwne Stare na Suwalszczyźnie (Podlaskie). Kobieta osierociła sześcioro dzieci. |
| Tusk podsumowuje w Sejmie rok rządów |
- Mój rząd pokazał, że umie korzystać z "tego co dobre i wartościowe, z dziedzictwa poprzedników" - powiedział premier Donald Tusk, przedstawiając w Sejmie informację o stanie realizacji programu działania rządu w rok po jego powołaniu. Po nim na mównicę weszli Bogdan Chlebowski i Jarosław Kaczyński, który wygłosił długą polemikę ze słowami Tuska. Wyznał m.in., że to on otwierał... orliki. |
| Komisja etyki poselskiej upomniała Piterę |
Komisja etyki poselskiej upomniała w czwartek pełnomocnik rządu ds. walki z korupcją Julię Piterę - poinformowała PAP szefowa komisji Elżbieta Witek (PiS). |
