Język serbski
Z Wikipedii
| Cрпски | |
| Obszar | Serbia, Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina, Macedonia, Bułgaria, Albania i inne |
| Liczba mówiących | ok. 11 mln. |
| Ranking | ok. 75 |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie *Języki słowiańskie **Języki południowosłowiańskie ***Diasystem serbsko-chorwacki ****serbski |
| Pismo | cyrylica |
| Status oficjalny | |
| Język urzędowy | Serbia, Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina |
| Regulowany przez | Rada Standaryzacji Języka Serbskiego |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | sr |
| ISO 639-2 | scc (B), srp (T) |
| SIL | SRP |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata | |
Język serbski (cрпски) – jedna z uregulowanych wersji dialektu sztokawskiego, używana głównie przez Serbów i Czarnogórców w Serbii, Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie oraz w innych krajach. Podobnie jak język chorwacki i język bośniacki, powstał przez rozbicie języka serbsko-chorwackiego. Języki te są tak do siebie podobne, że rozmówcy nie mają problemów ze wzajemnym zrozumieniem.
Spis treści |
[edytuj] Rozwój literackiego języka serbskiego
W roli pierwszego literackiego języka Serbów wystąpił język staro-cerkiewno-słowiański, który w IX w. stał się pierwszym spisanym językiem słowiańskim. Pojawienie się pisanego języka słowiańskiego zawdzięczamy braciom, Cyrylowi i Metodemu, greckim mnichom, którzy na prośbę księcia wielkomorawskiego Rościsława przybyli do jego państwa by tam prowadzić misję chrystianizacyjną w języku słowiańskim, co miało uchronić państwo wielkomorawskie przed wzrostem wpływów duchowieństwa niemieckiego na Morawach. Cyryl przed przybyciem na Morawy stworzył nowy alfabet (głagolica), którym w języku słowiańskim spisano przekłady najpotrzebniejszych modlitw i tekstów liturgicznych. Wraz z przyjęciem chrześcijaństwa w obrządku bizantyjskim Serbowie przyjęli staro-cerkiewno-słowiański.
Z racji tego, że księgi przepisywane były ręcznie szybko do tekstów zaczęły przenikać słowa i zjawiska fonetyczne charakterystyczne dla terenów, na których powstawały kopie tych ksiąg. W ten sposób język staro-cerkiewno-słowiański rozszczepił się na odmiany, zwane redakcjami języka cerkiewnosłowiańskiego. Rozwinęły się więc redakcje ruska, bułgarska, a od XII w. serbska języka cerkiewnosłowiańskiego, w której powstały najważniejsze teksty serbskiego średniowiecza - głównie akty prawne i żywoty świętych. Wraz z podbojem ziem serbskich przez Turków w XIV i XV w. dochodzi do zahamowania rozwoju piśmiennictwa serbskiego, które od tej pory ograniczać się będzie wyłącznie do cerkwi prawosławnej. W XVIII w. redakcja serbska języka cerkiewnosłowiańskiego zostaje zastąpiona rosyjską, która wraz z językiem ludowym, a od lat 80. także z tzw. slovenosrpskim, będącym połączeniem elementów języka rosyjskiego i ludowego serbskiego, staną się trzema równorzędnie używanymi językami literackimi
Narodziny współczesnego języka serbskiego wiążą się z nazwiskiem Vuka Karadžicia, reformatora języka i pisowni serbskiej, który zerwał z tradycją cerkiewną i oparł język literacki na jednym z dialektów serbskich. Jak trudnym w praktyce było to zadanie niech świadczy fakt, że próbując tłumaczyć Nowy Testament przy pomocy wyłącznie języka ludowego, w którym brakowało słów potrzebnych do przekładu, często odwoływał się do tradycji cerkiewnej lub po prostu tworzył neologizmy. Jednak zapoczątkowana w drugim dziesiecioleciu XIX w. reforma Vuka Kardzicia po latach sporów doczekała się praktycznego zastosowania. Szczególną rolę w tym miały utwory wybitnych poetów serbskich tego okresu: Petra Njegoša i Branka Radičevicia, którzy swe utwory stworzyli w języku oparty na ludowym języku serbskim.
W XIX w. popularna stała się idea jedności Słowian. Jednym z wariantów tej jedności miała być idea jugosłowiańska, czyli kulturalnej i językowej jedności południowych Słowian. W 1850 r. w Wiedniu podpisano umowę językową między Serbami i Chorwatami, która była początkiem tworzenia się języka, który w dwudziestym wieku zyskał miano serbsko-chorwackiego lub chorwacko-serbskiego. Proces unifikacji języka zakończono w 1954 r. w Nowym Sadzie (Serbia), gdzie potwierdzono istnienie wspólnego języka dla Serbów, Chorwatów i Czarnogórców. Ustalono między innymi, że istnieje równoprawność dialektów chorwackich i serbskich oraz alfabetów łacińskiego i cyrylickiego. Po rozpadzie Jugosławii język serbsko-chorwacki oficjalnie przestał istnieć, ustępując miejsca serbskiemu, chorwackiemu i bośniackiemu.
[edytuj] Warianty języka serbskiego
Są dwa warianty wymowy.
- ekawski w większości Serbii.
- (i)jekawski: w Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie (głównie w jej części - Republice Serbskiej) oraz Chorwacji. Ten wariant wymowy obejmuje dialekt wschodniohercegowiński.
[edytuj] Użytkownicy języka serbskiego
Ok. 10 milionów osób w Serbii posługuje się tym językiem jako ojczystym - jest on tutaj językiem urzędowym. Serbski jest również urzędowym językiem w Czarnogórze i Bośni i Hercegowinie. Istnieje też duża serbska diaspora.
[edytuj] Pismo
Serbski można zapisywać w dwu alfabetach: cyrylicą lub alfabetem łacińskim. Cyrylica uważana za tradycyjne pismo Serbów, jest stosowana przede wszystkim w Serbii Środkowej, przez Serbów w Czarnogórze i w Bośni, rzadziej przez Serbów w Chorwacji i na północy Serbii w Wojwodinie. Oprócz geograficznych są również polityczne uwarunkowania używania danego alfabetu. I tak gazety tradycyjne używają cyrylicy, cyrylicą zapisywane są teksty religijne i tradycyjne. Teksty nowoczesne używają obu alfabetów.
Rząd serbski na swojej stronie internetowej napisał: „Oficjalnym językiem Serbii jest serbski a oficjalnie używanym jest alfabet cyrylijski, w użyciu jest też alfabet łaciński. Na obszarach zamieszkanych przez mniejszości etniczne w użyciu są oficjalnie ich języki i pismo, jest to prawnie zapewnione.“[1]
Czasopisma stosują oba alfabety, na witrynach sklepów widać napisy w różnych alfabetach. Dokumenty oficjalne są jednak publikowane główne cyrylicą.
W Czarnogórze przeważa obecnie alfabet łaciński.
[edytuj] Alfabet i wymowa
Zob. język serbsko-chorwacki.
[edytuj] Gramatyka
Zob. język serbsko-chorwacki.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||||||
| Dębica: Dwaj kibice ranni w czasie rajdu samochodowego |
Jak poinformowało RMF w ciężkim stanie jest jeden z dwóch kibiców, potrąconych przez samochód w Dębicy w czasie rajdu Classic Auto, trzeciej rundy mistrzostw polski dziennikarzy. |
| SLD za referendum w sprawie tarczy antyrakietowej |
Sojusz Lewicy Demokratycznej chce, by w Polsce odbyło się referendum w sprawie instalacji w naszym kraju elementów amerykańskiej tarczy antyrakietowej. |
| Niemcy: Tusk za wznowieniem debaty ws. Gazociągu Północnego |
W wywiadzie dla sobotniego wydania niemieckiego dziennika "Neue Osnabruecker Zeitung" polski premier Donald Tusk zażądał, by w obliczu kryzysu na Kaukazie ponownie przeanalizowano projekt rosyjsko-niemieckiego Gazociągu Północnego po dnie Morza Bałtyckiego. |
| Poncyliusz: To konferencja polityczna i będzie ten, kogo PiS zaprosi |
To konferencja polityczna i będzie ten, kogo PiS zaprosi - powiedział w TOKFM poseł PiS Paweł Poncyliusz. Już jutro w Sejmie odbędzie się konferencja z okazji 30. rocznicy założenia Wolnych Związków Zawodowych. |
| J.Kaczyński: Dziennikarze pracujący dla niepolskich właścicieli powinni w sercu zachować dystans |
Prezes PiS nie zamierza kończyć bojkotowania TVN. - Nie widzę żadnych przesłanek by ten bojkot kończyć - mówi Jarosław Kaczyński w wywiadzie dla "Newsweeka" i RMF FM. Były premier udziela też rad dziennikarzom mediów mających "niepolskich włascicieli" |
| Tajne spotkania Kaczyńskiego z Kwaśniewskim |
Lech Kaczyński spotyka się z Aleksandrem Kwaśniewskim i konsultuje się z nim w sprawach polityki wschodniej - dowiedział się serwis internetowy tvp.info. Współpracownicy obu polityków o relacjach panujących miedzy prezydentami mówią, że to "wersal". |
| Czego najbardziej boi się Polak w internecie? |
Głównie wirusów, a najmniej niebezpiecznych znajomości |
| Internet to rzeczywistość równoległa do realu |
Rozmowa |
| ”Solidarność” z Sajudisem, czyli jak się pogodziliśmy z Litwinami |
Po dziesięcioleciach izolacji i niechęci Polska i Litwa stały się strategicznymi partnerami. O tym, jak to się stało, dyskutowali na Zamku Królewskim dawni opozycjoniści z „Solidarności” i litewskiego Sajudisu |
| Policji łatwiej będzie łowić pedofilów w sieci |
Do końca roku rząd chce przesłać do Sejmu projekt zmian przepisów umożliwiających policji stosowanie prowokacji w internecie, by skuteczniej łowić w sieci pedofilów - dowiedzieliśmy się w kancelarii premiera. |
