Jan Maria Michał Kowalski
Z Wikipedii
| Jan Maria Michał Kowalski | |
 |
|
| Urodzony | 25 grudnia 1871 Latowicz |
| Zmarł | 18 maja 1942 Hartheim |
Jan Maria Michał Kowalski, właściwie Jan Kowalski (ur. 25 grudnia 1871 w Latowiczu, zm. 18 maja 1942 w Hartheim) – arcybiskup mariawicki, minister generalny Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, zwierzchnik Związku Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania w latach 1903-1910, zwierzchnik Kościoła Katolickiego Mariawitów w latach 1910-1919, zwierzchnik Starokatolickiego Kościoła Mariawitów w latach 1919-1935, założyciel i zwierzchnik Kościoła Katolickiego Mariawitów (denominacja felicjanowska) w latach 1935-1940, święty Kościoła Katolickiego Mariawitów, teolog i reformator mariawityzmu, pisarz, publicysta, autor projektu katedry mariawickiej w Płocku.
Spis treści |
[edytuj] Ksiądz rzymskokatolicki
Jan Kowalski pochodził z rolniczej rodziny z Latowicza pod Mińskiem Mazowieckim. Był synem Jana Kowalskiego i Katarzyny z domu Sitek. W latach 1889-1897 był alumnem Seminarium Duchownego w Warszawie, a następnie studentem Akademii Duchownej w Sankt Petersburgu.
Święcenia kapłańskie otrzymał 24 kwietnia 1897 roku w Warszawie z rąk biskupa pomocniczego mohylewskiego, Franciszka Symona. Następnie pełnił posługę duchowną w parafiach katolickich w Łodzi, Warszawie, Niesułkowie i Starej Sobótce.
W 1900 roku będąc wikariuszem przy kościele kapucynów w Warszawie za sprawą swojego kolegi z seminarium duchownego, księdza Jana Kaczyńskiego zetknął się z mariawityzmem i we wrześniu tego roku po poznaniu przełożonego Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, księdza Kazimierza Przyjemskiego przystąpił, składając ślub życia zgodnie z I regułą św. Franciszka do nowicjatu tajnego Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, w którym przyjął imię zakonne Maria Michał. Na początku 1903 roku został wybrany prowincjałem płockim Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, a 6 sierpnia 1903 roku gdy ruch mariawicki prowadził starania w Rzymie o legalizację swojego statutu jako organizacji katolickiej został wybrany przez przebywających w Watykanie kapłanów mariawickich na ministra generalnego Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów i stanął na czele kongregacji Związku Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania jako jej zwierzchnik. W latach 1904-1906 prowadził starania w Stolicy Apostolskiej oraz w kuriach biskupich na terenie Królestwa Polskiego o uznanie nauki mariawickiej zawartej w prywatnych objawieniach Feliksy Kozłowskiej i legalizację Związku Mariawitów. W 1904 roku Kongregacja Świętego Oficjum zabroniła mu dalszej działalności i nakazała rozwiązanie stowarzyszenia, któremu przewodniczył.
W 1906 roku ksiądz Jan Kowalski nie godząc się z postanowieniami władz kościelnych wspólnie z innymi kapłanami mariawickimi wypowiedział posłuszeństwo swojemu biskupowi i 27 stycznia 1906 roku został suspendowany przez arcybiskupa warszawskiego, Wincentego Popiela, a następnie dekretem Świętego Oficjum z 5 grudnia 1906 roku wraz z założycielką mariawityzmu Feliksą Marią Franciszką Kozłowską został ekskomunikowany imiennie przez papieża Piusa X na podstawie encykliki Tribus circiter z 5 kwietnia 1906 roku za szerzenie poglądów niezgodnych z nauką kościoła katolickiego oraz z powodu nieposłuszeństwa eklezjalnego wobec decyzji Świętego Oficjum z 4 września 1904 roku o rozwiązaniu Związku Mariawitów.
[edytuj] Biskup starokatolicki
W 1905 roku po zakazaniu przez władze kościelne działalności Związku Mariawitów ksiądz Jan Maria Michał Kowalski został usunięty ze stanowiska proboszcza parafii katolickiej w Starej Sobótce i rozpoczął organizowanie parafii mariawickiej w Nowej Sobótce. Nie pozostał jednak długo na tej placówce i krótko przed suspendowaniem wyjechał do Płocka, aby zająć się sprawami dalszego losu Związku Mariawitów.
Po ogłoszeniu papieskiej encykliki potępiającej mariawityzm podjął kroki zmierzające do zarejestrowania mariawickich gmin kościelnych jako wyznania tolerowanego w Cesarstwie Rosyjskim oraz zabiegi mające na celu zorganizowanie mariawickiej hierarchii duchownej. 10 października 1907 roku na I Kapitule Generalnej Kapłanów Mariawitów został wybrany powtórnie ministrem generalnym Związku Mariawitów. W 1909 roku nawiązał współpracę z Unią Utrechcką Kościołów Starokatolickich i 5 października 1909 roku w Utrechcie został konsekrowany na biskupa starokatolickiego przez starokatolickiego arcybiskupa Utrechtu Gerarda Gula w asyście holenderskich biskupów starokatolickich: Jakuba van Thiela z Haarlemu, Mikołaja Spita z Deventer oraz biskupów starokatolickich: Józefa Demmela z Bonn i Arnolda Mathewa z Londynu. W 1910 roku przy współasyście dwóch holenderskich biskupów starokatolickich Jan Maria Michał Kowalski udzielił w Łowiczu sakry biskupiej księżom: Romanowi Próchniewskiemu i Leonowi Gołębiowskiemu co pozwoliło na zorganizowanie sieci diecezji mariawickich na ziemiach polskich, a także na legalizację mariawityzmu pod nazwą Kościół Katolicki Mariawitów jako prawnie działającego związku wyznaniowego w Cesarstwie Rosyjskim.
Po śmierci Feliksy Kozłowskiej, założycielki i duchowej opiekunki mariawityzmu Jan Maria Michał Kowalski w 1921 roku ogłosił się arcybiskupem i przywódcą Starokatolickiego Kościoła Mariawitów. W latach 1921-1925 posługując się głównie tekstem Wulgaty dokonał przekładu Pisma Świętego na język polski. W 1922 roku zebrał i opublikował w książce Dzieło Wielkiego Miłosierdzia objawienia Feliksy Kozłowskiej. W tym samym czasie rozpoczął także zakrojoną na szeroką skalę radykalną reformę kościelną, która przejawiała się w ogłoszeniu, a z czasem we wprowadzeniu w Kościele Mariawitów: komunii świętej pod postaciami chleba i wina dla wiernych, komunii świętej dla dzieci zaraz po chrzcie, zniesieniem celibatu księży, zniesieniem święcenia wody, olejów, pokarmów i przedmiotów, zniesieniem obowiązku spowiedzi usznej, zniesieniem postów, zniesieniem tytułów duchownych przez zastąpienie ich zakonnymi zwrotami brat i siostra, zmianami w modlitwach, liturgii, uproszczeniem mszy świętej i dopuszczeniem do odprawiania jej poza kościołami i miejscami poświęconymi. Wreszcie najbardziej postępowych i budzących największe kontrowersje reform czyli: kult Mateczki Feliksy Kozłowskiej, reinterpretacja dogmatu o Trójcy Świętej, kapłaństwo kobiet, kapłaństwo ludowe, wieczyste śluby mistyczne kapłanów i sióstr zakonnych, uznanie ważności ślubów cywilnych na równi ze ślubami kościelnymi oraz nauka o niepokalanym poczęciu dzieci urodzonych w związkach małżeńskich księży mariawickich z kapłankami mariawickimi. W 1924 roku arcybiskup Jan Kowalski ogłosił przeniesienie Stolicy Apostolskiej z Rzymu do Płocka przez co w oczach współwyznawców został uznany za papieża słowiańskiego, w 1922 roku ożenił się także z przełożoną Zgromadzenia Sióstr Mariawitek, Antoniną Marią Izabelą Wiłucką (małżeństwo ujawniono w 1924 roku) i konsekrował ją w Płocku 28 marca 1929 roku na arcykapłankę Kościoła Mariawitów zapoczątkowując w tym kościele biskupstwo kobiet. W tym samym dniu udzielił święceń duchownych jedenastu zakonnicom, które były pierwszymi kapłankami mariawickimi (Nowa Linia Aarona): Marii Celestynie Kraszewskiej, Marii Dilekcie Rastawickiej, Marii Honoracie Klichowskiej, Marii Rafaeli Komorowskiej, Marii Herubinie Marynowskiej, Marii Nadziei Sasin (Sosin), Marii Helenie Kubickiej, Marii Efemii Nykównie, Marii Dezyderii Spodar, Marii Emmie Piotrowskiej i Marii Miłości Wnukowskiej (Wnukowej).
Radykalizm reform, głoszenie donatyzmu oraz modernistyczne postępowanie arcybiskupa spowodowało reakcję Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich, która w 1924 roku wykluczyła mariawitów ze swojego grona.
W 1926 roku arcybiskup Jan Maria Michał Kowalski udał się wraz z delegacją mariawicką na Bałkany i Bliski Wschód. Podczas kilkumiesięcznej podróży spotkał się z przedstawicielami Kościołów wschodnich: Serbii, Bułgarii, Grecji, Turcji, Palestyny i Egiptu. W latach 1928-1930 podejmował dialog z biskupami Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, Polskim Narodowym Kościołem Katolickim i Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym. Zabiegi te nie przyniosły jednak żadnych owocnych rezultatów w kwestii unii kościelnej z którymś z wyznań, gdyż mariawicki hierarcha nie zgadzał się na żadne ustępstwa w kwestii ustroju i doktryny Starokatolickiego Kościoła Mariawitów.
[edytuj] Rozłam w mariawityzmie
W 1928 roku Jan Maria Michał Kowalski wywołał skandal obyczajowy w Płocku, gdy został oskarżony o demoralizację klasztoru Zgromadzenia Sióstr Mariawitek. Postawiono mu zarzuty, że dopuszczał się czynów lubieżnych z trzema wychowankami i trzema zakonnicami. W 1931 roku decyzją sądu apelacyjnego arcybiskup Kowalski został skazany na trzy lata więzienia. W 1935 na skutek tych wydarzeń oraz coraz większego sprzeciwu kleru mariawickiego co do zbyt postępowych reform kościelnych oraz jednoosobowego, autorytarnego przewodzenia wspólnocie, 29 stycznia 1935 roku arcybiskup Kowalski został usunięty przez Kapitułę Generalną Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów z zajmowanego stanowiska Zwierzchnika Kościoła i wraz z grupą zwolenników tzw. kowalszczaków w marcu tego roku zmuszony do zamieszkania w majątku ziemskim Felicjanów koło Płocka.
Tam w 1935 roku zorganizował siedzibę Kościoła Katolickiego Mariawitów, który wyodrębnił się ze Starokatolickiego Kościoła Mariawitów. W wyniku rozłamu do nowej denominacji mariawickiej przyłączyła się ok. 1/3 dotychczasowych wiernych Kościoła w tym trzech księży i osiemdziesiąt zakonnic z przełożoną Zgromadzenia Sióstr Mariawitek na czele. Rezydując w Felicjanowie arcybiskup Kowalski nie zaprzestał reform kościelnych, zorganizował nową hierarchię duchowną dla swoich sympatyków oraz upowszechnił w parafiach Kościoła Mariawitów denominacji felicjanowskiej kapłaństwo ludowe.
W 1936 roku arcybiskup Kowalski został na półtora roku osadzony w więzieniu w Rawiczu celem wykonania wyroku z 1931 roku. Na czas odbywania kary w latach 1936-1938 administratorem Kościoła Katolickiego Mariawitów była żona arcybiskupa, arcykapłanka Antonina Maria Izabela Wiłucka.
[edytuj] II wojna światowa
Po wybuchu II wojny światowej w 1939 roku arcybiskup Kowalski wystosował list do Adolfa Hitlera, w którym między innymi sprzeciwiał się aneksji Gdańska oraz proponował kanclerzowi Niemiec konwersję na mariawityzm. Spowodowało to zainteresowanie się okupanta niemieckiego tą niewielką wspólnotą religijną i zakwalifikowania jej jako niebezpiecznej dla planów politycznych III Rzeszy na ziemiach polskich. 25 stycznia 1940 roku arcybiskup Jan Maria Michał Kowalski został aresztowany przez Gestapo i uwięziony w Płocku, a następnie w Dachau. Jako więzień obozu koncentracyjnego (nr obozowy 24542) przebywał wśród księży katolickich. Wśród nich był biskup Michał Kozal, który w trudnych warunkach obozowych starał się nakłonić arcybiskupa Kowalskiego do powrotu do jedności z kościołem rzymskokatolickim.
[edytuj] Śmierć
Arcybiskup Jan Maria Michał Kowalski zginął w komorze gazowej 18 maja 1942 roku w Hartheim pod Linzem. Jego ciało zostało skremowane. Po śmierci został uznany przez wspólnotę mariawitów felicjanowskich za świętego męczennika (święty Michał), choć część wiernych uważała go nawet za wcielenie Boga (podobnie jak Feliksę Kozłowską) lub Archanioła Michała. Następstwo po nim w przewodzeniu Kościołem Katolickim Mariawitów przejęła arcykapłanka Antonina Maria Izabela Wiłucka.
Symboliczny grób arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego w postaci tablicy pamiątkowej znajduje się w mariawickiej Świątyni Miłosierdzia i Miłości w Płocku. W niektórych kaplicach Kościoła Katolickiego Mariawitów znajdują się jego portrety (ale nie w ołtarzu głównym tak jak to ma miejsce w przypadku Feliksy Kozłowskiej).
Jego imię nosi założona przez kolonistów mariawickich na początku XX wieku wieś Michałowo.
[edytuj] Działalność pisarska
Jan Kowalski był płodnym pisarzem, publicystą i tłumaczem. W okresie sprawowania funkcji biskupa mariawickiego wydał około 40 listów pasterskich. Przetłumaczył na język polski Stary i Nowy Testament oraz Boską Komedię. Po śmierci Feliksy Kozłowskiej zebrał i wydał jej objawienia w Dziele Wielkiego Miłosierdzia. Napisał kilka poematów oraz prac z dziedziny teologii. Pod jego redakcją ukazało się kilkanaście mariawickich broszur informacyjnych, ksiąg liturgicznych, katechizmów, książeczek do nabożeństwa, a także artykułów polemicznych.
[edytuj] Sukcesja apostolska
| Sukcesja apostolska | |
| Konsekrator: | Gerard Gul |
| Współkonsekrator: | Jakub van Thiel |
| Współkonsekrator: | Mikołaj Spit |
| Współkonsekrator: | Józef Demmel |
| Współkonsekrator: | Arnold Mathew |
| Data konsekracji | 5 października 1909 |
[edytuj] Bibliografia
- Iwona Boratyn. Nasi bracia, nic poza tym. Magazyn Gazeta Wyborcza 46/1999.
- Marcin Karas. Mateczka - Boska Parakletka, Zbawicielka Świata. Nowa nauka trynitarna w felicjanowskim nurcie mariawityzmu. Zeszyty Naukowe UJ. Studia Religiologica 34/2001.
- Stanisław Rybak. Mariawityzm. Studium historyczne. Warszawa 1992.
- Tomasz Terlikowski. Reformy słowiańskiego papieża. Nowe Państwo 5/2004.
| Poprzednik - |
 |
Przewodniczący Rady Przełożonych Kościoła Katolickiego Mariawitów 1935 - 1940 |
|
Następca Akpł. Antonina Maria Izabela Wiłucka-Kowalska |
| Tusk: Fedak to bardzo dobry minister; nie ma konfliktu PSL-PO |
Premier Donald Tusk zapewnił, że bardzo wysoko ocenia pracę minister pracy Jolanty Fedak. - To bardzo dzielna kobieta, bardzo dobry minister, która pracuje w warunkach wyjątkowo trudnych - ocenił. Zapewnił też, że - jeśli chodzi o emerytury dla nauczycieli - nie ma sporu w koalicji. |
| Śledztwo ws. rzekomego ustawienia przetargu przez b. prezydenta Olsztyna umorzone |
Z powodu "niepopełnienia czynu zabronionego" prokuratura umorzyła sprawę rzekomego ustawienia przetargu na monitoring Starego Miasta w Olsztynie przez b. prezydenta miasta Czesława Małkowskiego. |
| Co dalej z centrum kultury? Władze Warszawy nie rezygnują |
Budynek warszawskiej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego zostanie przekształcony w nowoczesne Europejskie Centrum Muzyki? Takie plany ma ratusz. Mimo, że właściciel terenu podpisał już porozumienie z prywatnym kupcem, władze miasta nie rezygnują. Aby przejąć teren, będą musiały zapłaci ok. 15 mln zł - informuje SGGW. |
| Napieralski do rządu: Chcemy wam pomóc |
Szef SLD Grzegorz Napieralski zadeklarował w czwartek w Sejmie, że klub Lewicy jest gotowy pomóc rządowi w pracach nad "dobrymi ustawami". Jednocześnie skrytykował gabinet Donalda Tuska za niedotrzymanie obietnic wyborczych. |
| Tusk do Kaczyńskiego: Nie ma pan monopolu na patriotyzm |
Premier Donald Tusk zaapelował do prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, aby wpłynął na prezydenta Lecha Kaczyńskiego i przekonał go do ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego. Odnosząc się do projektu muzeum II wojny światowej Tusk stwierdził, że prezes PiS nie ma monopolu na patriotyzm i prawdę. |
| Uwaga na silny wiatr! |
Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego ostrzega przed silnym wiatrem, który najbardziej dokuczać będzie mieszkańcom woj. małopolskiego i mazowieckiego. Uważać muszą także turyści, którzy wybrali się w Karkonosze, Tatry i do Kotliny Kłodzkiej. |
| Zobacz mrożący krew w żyłach film z pościgu policji za ferrari |
Policyjnego opla vectrę goleniowskiej drogówki wyprzedził z ogromną prędkością ferrari. Policjanci ruszyli w pościg i uruchomili wideoradar. Po kilku kilometrach dopadli pędzący ponad 200 kilometrów na godzinę bolid. |
| Zginęła porażona prądem, osierociła sześcioro dzieci |
42-letnia kobieta zginęła od porażenia prądem we wsi Kropiwne Stare na Suwalszczyźnie (Podlaskie). Kobieta osierociła sześcioro dzieci. |
| Tusk podsumowuje w Sejmie rok rządów |
- Mój rząd pokazał, że umie korzystać z "tego co dobre i wartościowe, z dziedzictwa poprzedników" - powiedział premier Donald Tusk, przedstawiając w Sejmie informację o stanie realizacji programu działania rządu w rok po jego powołaniu. Po nim na mównicę weszli Bogdan Chlebowski i Jarosław Kaczyński, który wygłosił długą polemikę ze słowami Tuska. Wyznał m.in., że to on otwierał... orliki. |
| Komisja etyki poselskiej upomniała Piterę |
Komisja etyki poselskiej upomniała w czwartek pełnomocnik rządu ds. walki z korupcją Julię Piterę - poinformowała PAP szefowa komisji Elżbieta Witek (PiS). |
