Jan Mazurkiewicz

Z Wikipedii

Jan Mazurkiewicz
generał brygady
Data i miejsce urodzenia	27 sierpnia 1896 Lwów
Data i miejsce śmierci	4 maja 1988 Warszawa
Stanowiska	dowódca Obszaru Centralnego Delegatury Sił Zbrojnych
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa II wojna światowa
Późniejsza praca	Związek Bojowników o Wolność i Demokrację
Odznaczenia

Generał Tadeusz Bór-Komorowski na Woli. Od Lewej: Major Wacław Janaszek "Bolek" (szef sztabu "Radosława"), Generał Tadeusz Bór-Komorowski, pułkownik Jan Mazurkiewicz "Radosław" i kapitan Ryszard Krzywicki "Szymon" (adjutant)

Jan Mazurkiewicz na znaczku pocztowym KPN

Jan Mazurkiewicz, ps. Radosław, a także Jan, Sęp, Socha, Zagłoba (ur. 27 sierpnia 1896 we Lwowie, zm. 4 maja 1988 w Warszawie) – pułkownik Armii Krajowej, generał brygady LWP w stanie spoczynku, wiceprezes ZBoWiD. Dowódca Zgrupowania Radosław w czasie powstania warszawskiego.

[edytuj] Biografia

Urodził się w rodzinie rzemieślniczej we Lwowie. Jego ojciec zginął w pożarze w 1905 r. Dzieciństwo spędził w Złoczowie, do gimnazjum uczęszczał we Lwowie. Był członkiem Związku Strzeleckiego. Wraz ze sformowanym na bazie tego związku batalionem wstąpił do I Brygady Legionów Polskich. W czasie walk ranny, dostał się do niewoli rosyjskiej, z której udało mu się uciec. Wrócił do Legionów. W 1918 r. kolejno walczył w II Korpusie dowodzonym przez generała Hallera, w POW i w Wojsku Polskim. W latach 1938-1939 był wykładowcą taktyki na kursach dla dowódców kompanii w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. W sierpniu 1939, przed wybuchem II wojny światowej, był w sztabie Grupy Operacyjnej Dywersji (późniejsza Ekspozytura 2).

W połowie września 1939 w Stanisławowie założył Tajną Organizację Wojskową. Po klęsce wrześniowej Komenda tej organizacji mieściła się w Budapeszcie. Po powrocie na teren Generalnego Gubernatorstwa, w 1940 r., został komendantem TOW. Był nim aż do połączenia TOW z Kedywem (Kierownictwem Dywersji Armii Krajowej) w 1943 r. Po scaleniu został zastępcą płk Fieldorfa ps. Nil, a od początku 1944 r. był dowódcą Kedywu.

W powstaniu warszawskim dowodził zgrupowaniem (nazwanym od jego pseudonimu Radosław), w skład którego wchodziły oddziały: Broda 53, Zośka, Parasol, Miotła, Pięść i Czata. Przeszedł szlak bojowy od Woli, poprzez Stare Miasto, ewakuację kanałami, Czerniaków i ponownie przejście kanałami na Mokotów. Po kapitulacji kontynuował działalność konspiracyjną, a po rozwiązaniu Armii Krajowej dowodził Obszarem Centralnym Delegatury Sił Zbrojnych .

1 sierpnia 1945, w pierwszą rocznicę wybuchu powstania, został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa. Zwolniony po miesiącu, stanął na czele tzw. Centralnej Komisji Likwidacyjnej AK. Zwrócił się do AK-owców z apelem o ujawnienie się i skorzystanie z amnestii. U części oficerów AK spotkało się to z dezaprobatą, a nawet posądzeniem o zdradę. W wyniku jego apelu ujawniło się ok. 50 tys. członków podziemia, w tym część nadal działających w zbrojnym podziemiu.

W miarę swoich możliwości otaczał opieką swoich byłych żołnierzy, pomagał im znaleźć pracę i organizował opiekę medyczną.

W lutym 1949 r. został ponownie aresztowany. Poddano go długotrwałemu śledztwu, w czasie którego był torturowany. Próbowano na nim bezskutecznie wymusić zeznania obciążające gen. Fieldorfa. 16 listopada 1953 r. został skazany przez sędziego Mieczysława Widaja na karę dożywotniego więzienia. Na wolność wyszedł w wyniku amnestii w 1956, a rok później został zrehabilitowany.

Uchwałą Rady Państwa PRL nr 74/80 z 9 października 1980 został awansowany do stopnia generała brygady LWP. Był wiceprzewodniczącym ZBoWiD.

Zmarł 4 maja 1988. Został pochowany 11 maja 1988 na cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

[edytuj] Najważniejsze daty

• 30 sierpnia 1914 – przybył do Krakowa z batalionem Związku Strzeleckiego i wstąpił I. Brygady;
• 25 sierpnia 1915 – ranny w bitwie pod Łoczówkiem dostał się do niewoli rosyjskiej (z której uciekł);
• 1916 – po wyjściu z więzienia austriackiego wstąpił do 6 pułku piechoty I Brygady Legionów;
• 11 maja 1918 – brał udział w przegranej bitwie 13 pułku piechoty II Korpusu, dowodzonego przez gen. Józefa Hallera, pod Kaniowem na Ukrainie;
• 1918 – wstąpił (w stopniu porucznika) do 13 dywizji piechoty Wojska Polskiego;
• 1922 – wystąpił z wojska w randze kapitana;
• 1927 – wrócił do służby wojskowej. Pełnił ją w Równem, Grodnie, Brześciu oraz w Siedlcach;
• 1938 – został wykładowcą w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie;
• sierpień 1939 – został członkiem sztabu Grupy Operacyjnej Dywersji, Oddział II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego;
• wrzesień 1939 – utworzył Tajną Organizację Wojskową w Stanisławowie;
• 24 czerwca 1940 – powrócił na tereny okupowane przez Niemców jako Komendant Główny TOW;
• marzec 1943 – po scaleniu TOW z Kedywem został zastępcą płk Fieldorfa;
• 13 kwietnia 1943 – awansowany do stopnia podpułkownika;
• 1 lutego 1944 – objął dowództwo Kedywu;
• 1 sierpnia 1944 – dowodził zgrupowaniem oddziałów Kedywu, nazwanych od jego pseudonimu – Radosław;
• 11 sierpnia 1944 – został ciężko ranny podczas wycofywania się oddziałów ze Stawek;
• 27 sierpnia 1944 – powrócił do swoich oddziałów, dowodził leżąc na noszach, nie wyleczony z ran;
• 30 sierpnia na 31 sierpnia – dowodził nieudaną próbą przebicia się ze Starego Miasta do Śródmieścia;
• 5 września 1944 – dowodził obroną Czerniakowa;
• 20 września 1944 – ewakuacja kanałami na Mokotów;
• 1 października 1944 – awansowany do stopnia pułkownika;
• kwiecień-sierpień 1945 dowodził obszarem Centralnym DSZ
• 1 sierpnia 1945 – aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa;
• początek września 1945 – zwolniony z więzienia;
• 8 września 1945 – wystosował list do członków AK z apelem o wyjście z podziemia i ujawnienie się;
• 4 lutego 1949 – ponowne aresztowanie przez UB;
• 16 listopada 1953 – po długim śledztwie, torturowany, został skazany jako zdrajca Narodu Polskiego na dożywotnie więzienie;
• 1956 – po ogłoszeniu amnestii zwolniony z więzienia;
• 1957 – rehabilitowany;
• 11 października 1980 – otrzymał akt nominacyjny na generała brygady w Belwederze z rąk przewodniczącego Rady Państwa PRL prof. Henryka Jabłońskiego;
• sierpień 1981 – w filmie emitowanym przez TVP ujawnia szczegóły tzw. pomocy sowieckiej dla powstańczych oddziałów Armii Krajowej;

[edytuj] Odznaczenia

• Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari
• Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
• Krzyż Niepodległości z Mieczami
• jedenastokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych
• Warszawski Krzyż Powstańczy (1981)