Julian Tuwim

Z Wikipedii

Julian Tuwim
Data i miejsce urodzenia	13 września 1894 w Łodzi
Data i miejsce śmierci	27 grudnia 1953 w Zakopanem
Dziedzina sztuki	poezja
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Teksty na Wikiźródłach
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Julian Tuwim (ur. 13 września 1894 w Łodzi, zm. 27 grudnia 1953 w Zakopanem) – polski poeta żydowskiego pochodzenia, jeden z najpopularniejszych poetów dwudziestolecia międzywojennego. Brat polskiej literatki i tłumaczki Ireny Tuwim, kuzyn aktora kabaretowego i piosenkarza Kazimierza "Lopka" Krukowskiego. Podpisywał się ponad czterdziestoma pseudonimami m.in. Oldlen, Tuvim, Schyzio Frenik, Wim, Roch Pekiński. Tłumacz poezji rosyjskiej i francuskiej.

Spis treści 1 Biografia 2 Twórczość 3 Nagrody i wyróżnienia 4 Najważniejsze dzieła 5 Tuwim w piosenkach 6 Pieśni, utwory kameralne i symfonie do wierszy Tuwima 7 Miejsca w Łodzi związane z Tuwimem 8 Przypisy 9 Zobacz też 9.1 Pozostali Skamandryci 9.2 Hasła powiązane z Tuwimem 10 Linki zewnętrzne

[edytuj] Biografia

Urodził się 13 września 1894 w Łodzi, przy ul. Widzewskiej 44 w mieszczańskiej rodzinie zasymilowanych Żydów. Ojciec poety Izydor Tuwim ukończył szkołę w Królewcu, następnie studiował w Paryżu, był urzędnikiem Azowsko-Dońskiego Banku Handlowego, zmarł w 1935. Matka Adela z Krukowskich pochodziła z rodziny inteligenckiej, jej czterej bracia byli adwokatami oraz lekarzami. Po śmierci męża popadła w poważną chorobę psychiczną, próbowała popełnić samobójstwo. Ostatni okres życia spędziła w zakładzie zamkniętym w Otwocku, podczas likwidacji którego została zastrzelona. W latach 1904 - 1914 Tuwim uczęszczał do Męskiego Gimnazjum Rządowego w Łodzi, na początku uczył się słabo, nie okazywał zainteresowania przedmiotami ścisłymi, zwłaszcza matematyką, przez co powtarzał szóstą klasę. Zadebiutował w 1913 wierszem Prośba w Kurierze Warszawskim. Utwór podpisał inicjałami "St. M.", inicjałami poznanej w 1912 swojej przyszłej żony Stanisławy Marchwiówny, którą poślubił 30 kwietnia 1919. W 1913 zadebiutował również jako tłumacz przekładem na esperanto wiersza Leopolda Staffa "W jesiennym słońcu", opublikowanego w czasopiśmie "Pola Esperantisto". W 1916 przeniósł się do Warszawy, studiował prawo i filozofię na Uniwersytecie Warszawskim (1916-1918), szybko jednak te studia porzucając. W trakcie studiów współpracował z czasopismem Pro arte et studio. Jeden z założycieli grupy poetyckiej Skamander w 1919. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pracował w Biurze Prasowym Wodza Naczelnego Józefa Piłsudskiego. W młodości inspirował się twórczością Leopolda Staffa (pisze o tym w swych pamiętnikach). Członek założyciel Związku Artystów i Kompozytorów Scenicznych (ZAiKS). W 1939 wyemigrował przez Rumunię do Francji, a po jej kapitulacji (1940), przez Portugalię i Brazylię do USA. W 1942 mieszkał w Nowym Jorku. W latach wojny współpracował z emigracyjnymi czasopismami. W 1946 wrócił do kraju. W latach 1947-1950 pełnił funkcję kierownika artystycznego Teatru Nowego. W tym czasie był krytykowany przez wielu dawnych przyjaciół za nadmierną służalczość względem komunistycznych władz (jest m.in. autorem kilku tekstów gloryfikujących Stalina). Wśród wielu tekstów najbardziej osobiste są teksty o Polsce i Łodzi. Pisał, że nie wyobraża sobie życia w którymkolwiek innym kraju, ponieważ – jak przekonuje także w Kwiatach polskich – Polsce oddał swe życie. Łódź nazywał najwspanialszym miastem na ziemi. Zmarł 27 grudnia 1953 w pensjonacie ZAiKS-u Halama w Zakopanem na skutek wylewu krwi do mózgu. Pochowany jest na Cmentarzu Wojskowym Powązki w Warszawie.

[edytuj] Twórczość

Autor tekstów kabaretowych (kabarety Qui Pro Quo 1919 - 1932], Banda 1932 - 1934, Nowa Banda, szopka noworoczna Pikadora), Cyrulik Warszawski (1935-1939), rewiowych i librecista. Współautor i redaktor pism literackich i satyrycznych (Skamander, Wiadomości Literackie). Tłumacz literatury rosyjskiej, m.in. Aleksandra Puszkina (Jeździec miedziany), W. Majakowskiego (Obłok w spodniach). Autor popularnych wierszy dla dzieci, m.in. Lokomotywa, Ptasie radio, Pan Hilary, Słoń Trąbalski, Bambo. Bibliofil i kolekcjoner kuriozów (Czary i czarty polskie, Pegaz dęba, Cicer cum caule). Znany był ze swojego specyficznego humoru objawiającego się bystrością umysłu i świeżością. Świeżości tej szukał najczęściej w języku – głównym orężu modernizmu, a szczególnie postmodernizmu. Swe badania językowe rozpoczął od nauki esperanto jeszcze w latach gimnazjalnych. Tłumaczone na esperanto wiersze Staffa, a także Testament mój (Mia testamento) Juliusza Słowackiego i inne wiersze zostały opublikowane na łamach Esperantysty Polskiego (Pola Esperantisto). W późniejszych badaniach nad językiem tworzył neologizmy. Podobnie jak B. Leśmian, A. Wat i S. Młodożeniec, tworzył tak zwany język pozarozumowy (zaum), którego poznanie miało być aprioryczne i zgodne ze skojarzeniami każdego odbiorcy. Próby te wyraził w Słopiewniach. Poezja Tuwima uważana jest za jedną z najtrudniejszych ze względu na częste gry słów, zwielokrotnienia znaczeń jednego wyrazu poprzez inne, nie zawsze jasne podkreślenia niektórych słów w zdaniu jakby było ono niedokończone. Ogromna giętkość i błyskotliwość tego języka przyjmuje często koloryt humorystyczny, jak w Balu w operze. Słowa przyjmują cechy opisywanej rzeczywistości (np. mistrzowsko zastosowana została rytmika i szelest polskich słów w Lokomotywie, przez co jest to wiersz-onomatopeja).

[edytuj] Nagrody i wyróżnienia

• Nagroda Literacka miasta Łodzi w latach 1928 i 1949
• Nagroda polskiego PEN Clubu w 1935
• Doktorat honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego w 1949
• Nagroda państwowa pierwszego stopnia w 1952

[edytuj] Najważniejsze dzieła

• Czyhanie na Boga (1918)
• Sokrates tańczący (1920)
• Siódma jesień (1921)
• Wierszy tom czwarty (1923)
• Czary i czarty polskie (1924)
• Wypisy czarnoksięskie (1924)
• A to pan zna? (1925)
• Czarna msza (1925)
• Tysiąc dziwów prawdziwych (1925)
• Słowa we krwi (1926)
• Tajemnice amuletów i talizmanów (1926)
• Strofy o późnym lecie
• Rzecz czarnoleska (1929)
• Jeździec miedziany (1932, przekład Puszkina)
• Biblia cygańska i inne wiersze (1932)
• Jarmark rymów (1934)
• Polski słownik pijacki i antologia bachiczna (1935)
• Treść gorejąca (1936)
• Bal w Operze (1936, wyd. 1946)
• Kwiaty polskie (1940-1946, wyd. 1949)
• Pegaz dęba, czyli panoptikum poetyckie (1950)
• Piórem i piórkiem (1951)

[edytuj] Tuwim w piosenkach

Piosenki powstałe w oparciu o utwory Juliana Tuwima, bądź specjalnie pod tym kątem napisane przez autora:

• Miłość ci wszystko wybaczy, muz. Henryk Wars, śpiewa Hanka Ordonówna, Jerzy Czaplicki, ostatnio również m.in. Kayah, Tatiana Okupnik
• Wspomnienie, muz. M. Sart, śpiewa Czesław Niemen
• Jeżeli, śpiewa Czesław Niemen
• Absztyfikanci Grubej Berty, piosenkę wykonał zespół Bez Jacka
• Kobiece, śpiewa K. "Grabaż" Grabowski z zespołem Strachy na Lachy
• Tomaszów, muz. Z. Konieczny, śpiewa Ewa Demarczyk, ostatnio J. Radek, Marysia Sadowska
• Grande valse brillante (fragm. poematu Kwiaty polskie), muz. Z. Konieczny, śpiewa Ewa Demarczyk, ostatnio J. Steczkowska, J. Radek, Michał Bajor
• Do prostego człowieka, piosenkę nagrały zespoły Liberum Veto oraz Akurat
• Sen złotowłosej dziewczynki znana jako *Pomarańcze i mandarynki, śpiewa Marek Grechuta
• Co nam zostało z tych lat?, śpiewa Chór Dana, Mieczysław Fogg
• Na pierwszy znak, śpiewa Hanka Ordonówna, ostatnio Czarno-Czarni
• Pokoik na Hożej, śpiewa Zofia Terne
• Wiosna, sopocki zespół Ćma
• Lokomotywa, Basia Raduszkiewicz i Jarek Kordaczuk
• Figielek, kompozycja Miłosz Bembinow, śpiewa Magda Polańska, chórki Agatka Chodyra
• Kotek, kompozycja Miłosz Bembinow, śpiewa Magda Polańska i Iza Sobieraj
• Trawa, Wagabunda, ZHP
• W Poroninie, śpiewa Paweł Kukiz i grupa Piersi

W 2008 r. nakładem wytwórni 4ever Music ukazała się składanka Co nam zostało z tych lat? Piosenki Juliana Tuwima.

[edytuj] Pieśni, utwory kameralne i symfonie do wierszy Tuwima

• Karol Szymanowski - Słopiewnie na głos i fortepian op. 46bis (1921)
• Witold Lutosławski - Piosenki dziecinne na głos i fortepian: Taniec, Rok i bieda, Kotek, Idzie Grześ, Rzeczka, Ptasie plotki (1947); także w oprac. na głos i orkiestrę (1952)
• Witold Lutosławski - Spóźniony słowik na głos i fortepian (1947) lub głos i orkiestrę kameralną (1952)
• Witold Lutosławski - O Panu Tralalińskim na głos i fortepian (1947) lub głos i orkiestrę kameralną (1952)
• Henryk Mikołaj Górecki - Ptak, nr 3 z cyklu Trzy pieśni op. 3 (1956)
• Henryk Mikołaj Górecki - Pieśni o radości i rytmie op. 7 (1956/1960), zatytułowane cytatem z Tuwima;
• Henryk Mikołaj Górecki - Epitafium op. 12 na chór i orkiestrę do ostatnich słów poety (1958)
• Krzysztof Meyer - Quartettino na sopran, flet, wiolonczelę i fortepian (1966)^[1]
• Krzysztof Meyer - II Symfonia, do fragmentu Biblii cygańskiej (1967)
• Krzysztof Meyer - Spiewy polskie na sopran i orkiestrę: Swit, Dwa wiatry, Rzeź brzóz, Akacje, Motyle, Suma jesieni (1974)

[edytuj] Miejsca w Łodzi związane z Tuwimem

• ul. Widzewska 44 - pod tym adresem Tuwim przyszedł na świat (obecnie ul. J. Kilińskiego)
• ul. Andrzeja Struga 42 - kamienica, w której w młodości mieszkał poeta
• ul. H. Sienkiewicza 46 - adres Gimnazjum Męskiego, do którego uczęszczał (obecnie III Liceum Ogólnokształcące im. T. Kościuszki)
• ul. Piotrkowska 104 - "Ławeczka Tuwima"
• al. 1 Maja 5 m. 13 - pod tym adresem przez pewien czas mieszkał wraz z rodzicami
• Cmentarz żydowski przy ul. Brackiej - można tu znaleźć mogiły rodziców Tuwima

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Pozostali Skamandryci

• Antoni Słonimski
• Jarosław Iwaszkiewicz
• Kazimierz Wierzyński
• Jan Lechoń

[edytuj] Hasła powiązane z Tuwimem

• Szpilki (czasopismo)
• Galeria Wielkich Łodzian
• Ławeczka Tuwima
• Polska nowela fantastyczna
• Ulica Juliana Tuwima w Olsztynie

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Julian Tuwim , nota biograficzna
• Bogaty wybór utworów Juliana Tuwima w Poema.art.pl

Pracownica dziekanatu miała pomóc studentom, ale ich okradła

Wrocławscy policjanci zatrzymali pracownicę dziekanatu jednej z wrocławskich uczelni wyższych, podejrzaną o przywłaszczenie ok. 24 tys. zł.

Świętokrzyskie: Chirurg oskarżony o korupcję

O przyjęcie łapówek i poświadczenie nieprawdy w zaświadczeniu lekarskim oskarżyła Prokuratura Rejonowa w Jędrzejowie (Świętokrzyskie) byłego ordynatora chirurgii tamtejszego szpitala.

Od 1 stycznia 2012 będziemy płacić w euro. To może się udać

Rząd chce, aby Polska w 2011 roku spełniła kryteria wprowadzenia euro. Poinformowała o tym w Sejmie wiceminister finansów Katarzyna Zajdel-Kurowska, która przedstawiła informację o stanie przygotowań do wprowadzenia wspólnej waluty europejskiej.

Ambasador USA: Tarcza antyrakietowa rozrusza region

Ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce Victor Ashe zapowiedział, że budowa elementów tarczy antyrakietowej i bazy wojskowej w rejonie Słupska pozytywnie wpłynie na rozwój regionu.

Pacjent zabił pacjentkę denkiem od konserwy

Chory ma schizofrenię mężczyzna, który przebywał na zamkniętym oddziale psychiatrycznym szpitala w Grajewie, poderżnął gardło 73-letniej kobiecie, która też tam się leczyła

PiS chce amnestii dla młodych prawników

Blisko 80 proc. młodych prawników nie zdało egzaminu na aplikacje prawnicze. PiS chce, aby egzamin przeprowadzono jeszcze raz.

Kaczyński do Tuska: Spotkajmy się

"Dziennik" dotarł do listu Jarosława Kaczyńskiego do premiera Donalda Tuska. Prezesa PiS proponuje w nim zawieszenie "wszelkich sporów partyjnych". Chce się spotkać z szefem rządu, by przedstawić mu propozycje, które przygotowało PiS w dziedzinie gospodarki.

Tylko PO i PiS w przyszłym Sejmie

Z najnowszego sondażu "Rzeczpospolitej" wynika, że gdyby wybory odbyły się na początku października, to w Sejmie mogłaby rządzić samodzielnie Platforma Obywatelska (39 proc. głosów), a Prawo i Sprawiedliwość byłoby jedyną opozycją (20 proc. głosów).