Kapitalizm
Z Wikipedii
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Kapitalizm – system gospodarczy opierający się na zasadach:
- wolnego obrotu towarami i usługami
- wolnej konkurencji pomiędzy podmiotami
- wolnego obrotu kapitałem oraz środkami produkcji
Nazwa kapitalizm jest często używana dla określenia systemu społecznego, gospodarczego i politycznego występującego w krajach zachodnich.
Nigdzie na świecie nie ma systemu w pełni kapitalistycznego. Kapitalizm jest ograniczany m.in. przez:
- monopole państwowe – prywatne monopole w kapitalizmie (czyli przy wolnym rynku), według jego zwolenników, praktycznie nie występowałyby
- ograniczenia obrotu kapitałowego, np. przez kontrolę państwa nad systemem bankowym
- interwencjonizm i protekcjonizm (cła) państwowy
- nierówne traktowanie podmiotów przez prawo, w szczególności różne opodatkowanie
- różne ograniczenia w wolnym obrocie towarami i usługami
- koncesje, zezwolenia
- władzę biurokracji
Kapitalizm zależy od rozwiniętego systemu finansowego. Najważniejsze instytucje finansowe w systemie kapitalistycznym to banki i giełdy.
Kapitalizm wymaga stabilnego pieniądza. W krajach z wiarygodną polityką monetarną jest to waluta lokalna, w innych krajach jest to często bardziej wiarygodna waluta obca (np. dolary, euro) lub w dawniejszych czasach kruszce (złoto lub srebro).
Według teorii liberalnych, gospodarka kapitalistyczna jest w stanie stałego zagrożenia przez interwencję państwową.
Neoliberałowie twierdzą, że wielokrotnie już państwa niszczyły dobrze rozwijającą się gospodarkę przez złe ustawy, a także, że ogromne straty może przynieść również spowodowana przez nieodpowiedzialną politykę państwa destabilizacja systemu finansowego lub pieniądza. Wywołuje to ich zdaniem poważne kryzysy gospodarcze, np. wielki kryzys lub ostatnio kryzys w Argentynie.
Stojąca w opozycji do neoliberałów, szkoła badaczy kapitalizmu, keynesiści, upatruje w nieskrępowanym wolnym rynku tendencji naturalnie prowadzących do kryzysów wynikających z nieracjonalnej alokacji zasobów przez rynek i okresowych fluktuacji popytu. Przezwyciężanie takich kryzysów dokonuje się m.in. poprzez stymulowanie inflacji, interwencjonizm państwowy, wprowadzenie masowych robót publicznych, a także rozbudowany system ochrony socjalnej. Działania te finansowane są z wyższych obciążeń podatkowych lub deficytu budżetowego.
Według partii i organizacji lewicowych, kapitalizm prowadzi do niesprawiedliwości społecznej na ogromną skalę. Organizacje te podnoszą również duże rozbieżności między modelowymi schematami wolnego rynku a ich praktycznym stosowaniem (np. nieuwględnianie na modelach faktu powstawania monopoli lub oligopoli w niektórych gałęziach gospodarki, jak handel żywnością).
Kapitalistyczny system produkcji był także przedmiotem badań Karola Marksa. Sformułował on tzw. teorię wartości dodatkowej, uznając za istotę systemu kapitalistycznego systematycznie odbieranie pracownikowi części wypracowanej przez niego wartości przez kapitalistę. Marks był także autorem tezy o cyklicznym i nieuniknionym charakterze kryzysów gospodarki kapitalistycznej, jak też jej nieuchronnym upadku, który wg Marksa będzie rezultatem wewnętrznych sprzeczności kapitalizmu. Kapitalizm tak działa na ludzkie zachowanie, że np. w USA, gdzie kapitalizm (w przeciwieństwie do np. Europy) funkcjonuje od dawna społeczeństwo metodą bojkotu wymusza na producentach niskie ceny towarów.
[edytuj] Zobacz też
| Kownacki się zagalopował? |
Jeden z gości Bogdana Rymanowskiego w programie "Magazyn 24" w TVN24 Piotr Kownacki rzucił, że ministrowie Sikorski i Rostowski zostali z sali wyproszeni, a nie że wyszli sami, jak mówili kilka godzin wcześniej. Szef kancelarii prezydenta szybko zrozumiał swój błąd i nie reagował na pytania dziennikarza. |
| Polska grozi wetem ws. pakietu klimatyczno- energetycznego |
Szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski zagroził w środę w Brukseli, gdzie rozpoczął się dwudniowy szczyt UE, zawetowaniem wniosków końcowych, jeśli polskie postulaty w sprawie pakietu klimatyczno-energetycznego nie zostaną spełnione. Poźnym wieczorem Donald Tusk powtórzył, że "jeśli nie będzie innego wyjścia, skorzysta z możliwości wetowania". |
| Tusk i Kaczyński razem na kolacji i zdjęciu |
Prezydent Lech Kaczyński i premier Donald Tusk usiedli razem do kolacji na szczycie UE w Brukseli. Wcześniej obaj zgodnie pozowali do zdjęcia wszystkich uczestników. Późnym wieczorem prezydent w rozmowie z dziennikarzami wyraził nadzieję, że na następne unijne spotkania będzie jeździł razem z premierem.- Premier był supersympatyczny - mówił Lech Kaczyński. |
| Prezydenccy ministrowie bez przepustek na szczyt UE |
Szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki powiedział dziennikarzom w środę wieczorem, że on oraz inni przedstawiciele prezydenta - sekretarz i podsekretarz stanu Michał Kamiński oraz Mariusz Handzlik - zostali pozbawieni przepustek do budynku, gdzie odbywa się szczyt UE. Kancelaria Premiera odpowiada: - Ministrowie prezydenta nie są członkami delegacji. Przepustka im nie przysługuje. |
| Prof.Konarski: spór prezydent-premier to spór charakterów |
Politolog prof. Wawrzyniec Konarski uważa, że spór między prezydentem i premierem jest sporem charakterów. Jego zdaniem konstytucja wyraźnie określa kompetencje głowy państwa i rządu, dlatego ustawa kompetencyjna nie jest potrzebna. |
| 61 osób zatrzymanych w akcji przeciw pedofilom |
Policjanci przeszukali ponad 50 mieszkań i domów na terenie piętnastu województw. Zatrzymali 61 osób. Zabezpieczyli prawie 60 komputerów, tysiące płyt CD i DVD, dysków twardych i innego rodzaju nośników pamięci. To efekt policyjnej akcji o kryptonimie "Simone 2" przeciwko pedofilom grasującym w sieci. |
| Ustawa zakończy kłótnie między prezydentem a premierem? |
Lech Kaczyński przyznał w rozmowie z dziennikarzami - w samolocie podczas podróży do Brukseli - że ustawa kompetencyjna mogłaby być rozwiązaniem obecnych sporów między nim a premierem. |
| Ekspresowy wyrok dla pijanego sternika |
Na półtora roku trafi do więzienia sternik promu, który w trakcie pracy miał ponad 2 promile alkoholu we krwi. O dziwnym zachowaniu mężczyzny poinformowali pasażerowie w poniedziałek. |
| Sprawdź przydatność szczepionki przeciw grypie |
Śląski inspektorat farmaceutyczny odebrał kilkanaście sygnałów o pacjentach, którzy w ostatnich tygodniach zostali zaszczepieni przeterminowanymi szczepionkami przeciwko grypie. - To sytuacja karygodna! - uważa prof. Lidia Brydak, szefowa Krajowego Ośrodka ds. Grypy. |
| Sąd: Zybertowicz ma przeprosić Michnika |
Andrzej Zybertowicz ma przeprosić Adama Michnika za słowa: "Michnik wielokrotnie powtarzał: ja tyle lat siedziałem w więzieniu, to teraz mam rację" - orzekł prawomocnie Sąd Apelacyjny, oddalając apelację Zybertowicza. |
