Krzyż Wielkopolski
Z Wikipedii
Współrzędne: 52°52'45" N 16°00'30" E![]()
| Krzyż Wielkopolski | |||
|
|||
| Województwo | wielkopolskie | ||
| Powiat | czarnkowsko-trzcianecki | ||
| Gmina - rodzaj |
Krzyż Wielkopolski miejsko-wiejska |
||
| Powierzchnia | 5,83 km² | ||
| Położenie | 52° 52'45'' N 16° 00'30'' E |
||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość |
6 27229 1083,5 os./km² |
||
| Kod pocztowy | 64-761 | ||
| Tablice rejestracyjne | PCT | ||
| Położenie na mapie Polski |
|||
| TERC10 (TERYT) |
4303802044 | ||
| Strona internetowa miasta | |||
Krzyż Wielkopolski do końca 1991 Krzyż (niem. Kreuz), miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krzyż Wielkopolski, położone nad Drawą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. pilskiego. Prawa miejskie miasto otrzymało w 1936.
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Krzyż leży w północnej części województwa wielkopolskiego w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim. Współrzędne geograficzne miasta to 52° 52′ N, 16° 1′ E. Od południa granicę administracyjne miasta wyznacza rzeka Noteć, zaś od północnego zachodu rzeka Drawa[1] . Na północ od Krzyża rozciąga się z kolei Drawieński Park Narodowy.
[edytuj] Pochodzenie nazwy miasta
Nazwa miasta została dokładnie przetłumaczona z jęz. niemieckiego Kreuz → Krzyż, gdyż za czasów znajdowania się w Rzeszy Niemieckiej leżał na skrzyżowaniu szlaków kolejowych Poznań - Szczecin oraz Berlin - Bydgoszcz, stąd właśnie pochodzi nazwa miasta a wcześniej osady. Krzyż rozwinął się jako osada kolejowa, w 1991 r. po przemianach gospodarczych w Polsce dodano do nazwy miasta przymiotnik wielkopolski i od tego roku miasto figuruję pod nazwą Krzyż Wielkopolski.
[edytuj] Historia
Początkowo ziemie należące obecnie do miasta były przez wieki porośnięte lasami. Jeszcze na początku XIX wieku puszcza stanowiła olbrzymi, niedostępny obszar, pełen trzęsawisk i bagien obszar. Ślady penetracji przez człowieka z okresu 8-9 tys. lat p.n.e.: narzędzia krzemienne i z rogów jeleni. Następnie teren niezamieszkały, z powodu trudnego dostępu - gęsta puszcza z mokradłami i trzęsawiskami. Osadnictwo nowożytne rozpoczęło się na początku XVIII wieku, gdy wsie i osady zaczął zakładać w okolicach dzisiejszego Krzyża Wielkopolskiego ród Sapiehów. Krzyż powstał na odkupionych od chłopów gruntach wsi olęderskiej Łokacz, jego rozwój rozpoczął się w momencie uruchomienia linii kolejowych Poznań - Szczecin (1848) oraz Berlin - Bydgoszcz (1851). Krzyż znalazł się na skrzyżowaniu tych linii (stąd jego nazwa), stając się węzłem kolejowym, którą to funkcję pełni do dzisiaj. Rozwój kolei w tym miejscu przyczynił się do rozwoju gospodarczego miasta i postępu. Wówczas powstały tu różne zakłady przemysłowe oraz powstały nowe miejsca pracy znalazły się miejsca pracy poza rolnictwem. W czasie powstania wielkopolskiego 1918 -1919 Krzyż był bazą wypadową jednostek armii niemieckiej walczących na froncie północnym z oddziałami armii powstańczej. 5 marca 1919 roku w mieście odbyło się spotkanie przedstawicieli Misji Międzysojuszniczej z misją niemiecką będące wstępem do rokowań rozejmowych pomiędzy walczącymi stronami[2]. Ostatecznie w wyniku ustaleń wynikających z traktatu pokojowego podpisanego przez Niemcy 28 czerwca 1919 roku[3] Krzyż znalazł się w III Rzeszy, stając się stacją graniczną - granica polsko-niemiecka biegła 2 km na wschód od Krzyża. W 1936 miejscowość otrzymała prawa miejskie oraz nowo powstałemu miastu nadany został herb, nawiązujący do przeszłości. Według spisu ludnościowego z 17 maja 1939 roku, Krzyż zamieszkiwało 4922 osoby narodowości niemieckiej[4]. Na początku stycznia 1945 roku z Krzyża (Kreuz- Ostbahn) władzę niemieckie ewakuowały prawie całą ludność, ostatni transport odszedł z dworca kolejowego 26 Stycznia[5] Miasto zostało, po ciężkich walkach zdobyte przez oddział wydzielony sowieckiej 5 Armii Uderzeniowej dowodzony przez płk. Jesipienke co nastapiło ostatecznie 28 stycznia 1945 roku[6]. Skala zniszczeń w zabudowie miejskiej spowodowanych działaniami wojennymi kształtowała się według obliczeń urzędników PUR (Państwowy Urząd Repatriacyjny) na poziomie 50%[7]. W lutym miasto i okolica było miejscem koncentracji licznych oddziałów wojskowych między innymi radzieckiego I Korpusu Pancernego oraz pod koniec tego miesiąca II Armii Wojska Polskiego[8]. 9 Maja 1945 roku do miasta obsadzanego przez tworzącą się administrację polską i polskich kolejarzy (pierwsza grupa "pionierów" przybyła z Wągrowca w dniach 17- 19 Lutego) dotarł pierwszy zorganizowany przez PUR transport z ludnością polską przesiedlaną z Kresów Wschodnich[9], Krzyż stawał się polskim miastem co potwierdziły ustalenia sierpniowe konferencji w Poczdamie.
[edytuj] Komunikacja
Przez Krzyż Wielkopolski przebiega droga wojewódzka nr 174, również przez miasto przebiegają lokalne drogi gminne. Znacznie ważniejszą rolę komunikacyjną dla miasta odgrywa transport kolejowy. Krzyż jest ważnym węzłem kolejowym w Polsce. W mieście krzyżują się dwie ważne w kraju linie kolejowe: linia kolejowa nr 351 łącząca Szczecin z Poznaniem oraz niezelektryfikowana linia kolejowa nr 203 tzw. Ostbahn (dawniej Pruska Kolej Wschodnia) łącząca Tczew ze stacją graniczną Küstrin Kietz w Niemczech.
[edytuj] Zabytki
- Dworzec kolejowy, powstały pod koniec XIX wieku
- Kościół poewangelicki neoromański z 1882 r.
- Kościół dwuwieżowy z 1936
- Budynek poczty z początków XX wieku
- Rzeźnia z początków XX wieku
- Szkoła z początków XX wieku
- Liczne domy mieszkalne z początków XX wieku wyróżniające się stylem architektonicznym, obecniej znajdujące się przy ulicach: Kościuszki, Daszyńskiego, Wojska Polskiego, Mickiewicza, Sikorskiego i Staszica
[edytuj] Religia
Na terenie miasta istnieją dwie parafie rzymskokatolickie: parafia p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, w której opiekę duszpasterską sprawują Salwatorianie oraz utworzona w 1999 r., prowadzona przez księży diecezjalnych, parafia p.w. św. Antoniego.
[edytuj] Oświata
Przedszkola:
- Gminne Przedszkole Publiczne im. Marii Konopnickiej (ul. Mickiewicza 58)
Szkoły podstawowe:
- Szkoła Podstawowa im. Bojowników o Wolność i Demokrację (ul. Wojska Polskiego 31)
Gimnazja:
- Gimnazjum im. Polskich Noblistów (ul. Sienkiewicza 1)
Szkoły średnie:
- Zespół Szkół im. Powstańców Wielkopolskich (ul. Sikorskiego 15)
- Liceum Ogólnokształcące im. Majora Henryka Sucharskiego (ul. Sienkiewicza 1)
[edytuj] Sport i turystyka
W mieście znajduje się ośrodek sportu, w skład którego wchodzą: stadion piłkarski, kort tenisowy jak również bieżnia przy Jeziorze Królewskim. Przy Zespole szkół mieści się hala sportowa, zaś przy gimnazjum znajduje się hala sportowo-widowiskowa, a przy szkole podstawowej boisko. Ponadto w Krzyżu znajduje się kąpielisko nad Jeziorem Królewskim.
Na terenie miasta i gminy istnieje dość bogata i różnorodna baza turystyczna. Znajduje się tu Kompleks Turystyczny „Drawa”, ośrodek wypoczynkowy, w którym w sezonie letnim czynna jest wypożyczalnia sprzętu wodnego, urządzone pole campingowe oraz sezonowa restauracja, a także znajduje się tu kilkanaście gospodarstw agroturystycznych. Jedną z większych atrakcji turystycznych jest spływ kajakowy rzeką Drawą. Krzyż Wlkp. dysponuje bogatą bazą gastronomiczną, ośrodkiem Kultury oraz kinem.
[edytuj] Przyroda
Miasto jak i cała gmina Krzyż Wlkp swymi walorami przyrodniczymi i brakiem uciążliwego przemysłu, stanowi o atrakcyjności turystycznej i wypoczynkowej. Główne walory tego terenu to: nieskażone lasy, woda i czyste powietrze, duże bogactwo bogactwo roślin i zwierząt związane jest to z bliskością Drawieńskiego Parku Narodowego oraz występowaniem tu głęboko wciętych dolin Drawy i Płocicznej. Okoliczne tereny Krzyża sprzyjają rozwojowi wędkowania czy myślistwa.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Strona oficjalna Krzyża Wlkp.
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
Przypisy
- ↑ zumi.pl Lokalizator internetowy
- ↑ A. Czubiński, Z. Grot, B. Miśkiewicz, " Powstanie Wielkopolskie 1918- 1919. Zarys dziejów". Warszawa 1978, s. 434
- ↑ A. Czubiński, Z. Grot, B. Miśkiewicz, " Powstanie Wielkopolskie 1918- 1919. Zarys dziejów". Warszawa 1978, s. 465
- ↑ Archiwum Państwowe w Poznaniu, „Państwowy Urząd Repatriacyjny. Wojewódzki oddział w Poznaniu”, nr. 918/ sygn. 2990/ s. 41- 42
- ↑ J. Miniewicz, B. Perzyk, „Wał Pomorski”, Warszawa 1997,s. 67
- ↑ J. Miniewicz, B. Perzyk, „Wał Pomorski”, Warszawa 1997, s. 71
- ↑ Archiwum Państwowe w Poznaniu, „Państwowy Urząd Repatriacyjny. Wojewódzki oddział w Poznaniu”, nr. 918/sygn. 3020/ s. 2.
- ↑ K. Kaczmarek „Druga Armia Wojska Polskiego”, Warszawa 1978, s.207-209, 235
- ↑ Archiwum Państwowe w Poznaniu, „Państwowy Urząd…”, nr. 918/ sygn. 3036/ s. 1-17
Siedziba gminy: Krzyż Wielkopolski
Wsie sołeckie: Brzegi • Huta Szklana • Kuźnica Żelichowska • Lubcz Mały • Lubcz Wielki • Łokacz Mały • Łokacz Wielki • Nowe Bielice • Przesieki • Wizany • Żelichowo
Miasta powiatowe:
Chodzież • Czarnków • Gniezno • Gostyń • Grodzisk Wielkopolski • Jarocin • Kalisz • Kępno • Koło • Konin • Kościan • Krotoszyn • Leszno • Międzychód • Nowy Tomyśl • Oborniki • Ostrów Wielkopolski • Ostrzeszów • Piła • Pleszew • Poznań • Rawicz • Słupca • Szamotuły • Śrem • Środa Wielkopolska • Turek • Wągrowiec • Wolsztyn • Września • Złotów
Miasta gminne:
Bojanowo • Borek Wielkopolski • Buk • Czempiń • Czerniejewo • Dąbie • Dobra • Dolsk • Golina • Gołańcz • Grabów nad Prosną • Jastrowie • Jutrosin • Kleczew • Kłecko • Kłodawa • Kobylin • Kostrzyn • Koźmin Wielkopolski • Kórnik • Krajenka • Krobia • Krzywiń • Krzyż Wielkopolski • Książ Wielkopolski • Luboń • Lwówek • Łobżenica • Margonin • Miejska Górka • Miłosław • Mikstat • Mosina • Murowana Goślina • Nowe Skalmierzyce • Nekla • Obrzycko • Odolanów • Okonek • Opalenica • Osieczna • Ostroróg • Pniewy • Pobiedziska • Pogorzela • Poniec • Przedecz • Puszczykowo • Pyzdry • Rakoniewice • Raszków • Rogoźno • Rydzyna • Rychwał • Sieraków • Skoki • Sompolno • Stawiszyn • Stęszew • Sulmierzyce • Swarzędz • Szamocin • Ślesin • Śmigiel • Trzcianka • Trzemeszno • Tuliszków • Ujście • Wieleń • Wielichowo • Wronki • Wyrzysk • Wysoka • Zagórów • Zbąszyń • Zduny • Żerków
| Kraków: Obława na włamywaczy, którzy potrącili policjanta |
W Krakowie trwa obława na włamywaczy, którzy uciekając potrącili samochodem policjanta, który doznał niegroźnych obrażeń. |
| Roman Polański ma szansę na oczyszczenie z zarzutów o gwałt? |
Prawnicy Romana Polańskiego zwrócili się do do sądu w Los Angeles o oddalenie zarzutu stosunku seksualnego z 13- letnią dziewczynką. Profesor Piotr Kruszyński uważa, że naruszenie procedur przez amerykańskiego sędziego może być podstawą oczyszczenia Polańskiego z zarzutów sprzed 30 lat. Prawnik podkreśla jednak, że dowiedzenie tego może być trudne. |
| Artyści i biznesmeni przemycają narkotyki. Kryzys na rynku |
Policja jest w ostatnim czasie zbyt skuteczna w rozbijaniu gangów narkotykowych. Doszło do tego, że na rynku brakuje towaru. Powstały więc spółdzielnie osób często jeżdżących zagranicę. Każdy z wojażu przywozi dla siebie i znajomych narkotyki. Policja ma już namierzone takie spółdzielnie szczególnie popularne wśród biznesmenów i artystów estradowych - donosi ”Polityka”. |
| Rektorska komisja zbada sprawę "stosów zwłok" |
- W Warszawie od lat jest bardzo źle - tak Konsultant Krajowy w Dziedzinie Medycyny Sądowej komentuje nasze doniesienia o postępowaniu ze zwłokami w Zakładzie Medycyny Sądowej przy ul. Oczki. Rektor Uniwersytetu Medycznego powołał dziś specjalną komisję, która ma się zająć tą sprawą. Ministerstwo Zdrowia milczy. |
| "Komorowski nie ma poczucia solidarności narodowej". PiS uzasadnia wniosek |
Brak szacunku do głowy państwa, prorosyjskość, brak poczucia solidarności narodowej, związki z WSI, mentorsko-rezonerska tendencja - to tylko niektóre z cech, jakie Jarosław Kaczyński przypisał Bronisławowi Komorowskiemu przedstawiając w imieniu PiS-u wniosek o jego odwołanie. Stwierdził, że Bóg nie obdarzył Komorowskiego cechami niezbędnymi dla funkcji marszałka. W Sejmie trwa debata. Głosowanie w piątek. Wacław Martyniuk (SLD) i Stanisław Żelichowski (PSL) w imieniu swoich klubów zapowiedzieli, że wniosku nie poprą. |
| Obywatel odkrywa, burmistrz atakuje |
Prokuratura z Malborka już po trzech dniach umorzyła śledztwo badające przyczynę zgonu osób, których szczątki znaleziono na budowie hotelu w Malborku. Wszczęła je na nowo, gdy mieszkańcy odkryli kolejne szczątki. Burmistrz miasta uważa, ze zbezcześcili zwłoki, chce śledztwa. |
| Premier: Wetujący prezydent podejmuje się misji samobójczej |
Premier Donald Tusk powiedział, że prezydent, który korzysta z prawa weta "zbyt często" podejmuje się "misji samobójczej w jakimś sensie". Bo - jak podkreślił szef rządu - Polacy nie akceptują polityki polegającej na przeszkadzaniu czy blokowaniu. |
| Chlebowski: Emerytury przejściowe dla nauczycieli do 2020 roku |
PO i PSL porozumiały się w sprawie przejściowych emerytur dla nauczycieli - powiedział po środowym spotkaniu z ludowcami szef klubu PO Zbigniew Chlebowski. Koalicjanci chcą, aby emerytury przejściowe obowiązywały do 2020 roku, koszt dla budżetu szacują na 4 miliardy złotych. |
| Premier: mam powody sądzić, że po spotkaniu z Sarkozym powiem "yes, yes, yes" |
Premier Donald Tusk powiedział, iż "ma powody sądzić", że jego sobotnie spotkanie z prezydentem Francji Nicolasem Sarkozym skończy się sukcesem i Polska osiągnie oczekiwany przez siebie kompromis w sprawie pakietu klimatyczno- energetycznego. |
| CBA składa doniesienie na Piterę. Raport to dywagacje... |
Szef CBA Mariusz Kamiński złoży do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa ujawnienia tajemnicy państwowej przez Julię Piterę. Raport ujawnia prawnie chronione dane osobowe funkcjonariuszy - głosi oświadczenie CBA. Biuro odrzuca wszystkie tezy stawiane w odtajnionym "raporcie Pitery". |

