Buddyzm tybetański
Z Wikipedii
Buddyzm tybetański, określany bywał też jako lamaizm (choć nazwa ta bywa odbierana jako pejoratywna i jest merytorycznie niesłuszna) – jedna z odmian buddyzmu, która rozwinęła się na terenie Tybetu. Buddyzm Tybetański odnosi się do tzw. trzech "pojazdów" buddyzmu tj. do Hinajany, Mahajany, Wadżrajany. Jest jednak najsilniej zakorzeniony w tradycji Wadżrajany. Istnieją również szkoły buddyzmu należące do wadżrajany nie związane z Tybetem, np. japoński (szingon), a w średniowieczu szkoły Wadżrajany rozwijały się również na terenie Indii, Sri Lanki, Azji Centralnej, Indochin oraz Indonezji.
[edytuj] Szkoły
W ramach buddyzmu tybetańskiego wyróżnia się cztery główne szkoły:
- Ningma (Ningmapa, Stara Szkoła)
- Kagju (Kagyupa, Karma Kagyu, Karma Kamtzang) – na czele stoi Karmapa. Obecnie istnieje dwóch konkurencyjnych Karmapów, przez co szkoła przeżywa napięcia wewnętrzne.
- Sakja (Sakjapa) – na jej czele stoi j.św. Sakja Trizin
- Gelug (Gelugpa) – na jej czele stoi Ganden Tri rinpocze, a przynależy do niej j.św. Dalajlama
Wyróżnia się też dodatkowo piątą szkołę:
- Bon – to tradycja o korzeniach przedbuddyjskich, formalnie nie mająca rodowodu w Wadżrajanie (ani w ogóle w tradycjach zapoczątkowanych przez Buddę Siakjamuniego), ale dziś uznawana za jedną z tradycji buddyzmu tybetańskiego.
Buddyzm tybetański ma swoistą specyfikę wśród rozmaitych odłamów buddyzmu. Jako jedyny np. używa młynków modlitewnych.
[edytuj] Buddyzm tantryczny a buddyzm tybetański
Tradycje buddyjskie rozwijały się częściowo niezależnie, a częściowo wzajemnie się przenikały. Różnice doktrynalne między dzisiaj istniejącymi odłamami i szkołami buddyzmu wynikają często bardziej z różnej historii rozwoju niż z pierwotnego podziału. W szczególności zaś buddyzm tantryczny rozwinął się w pełni znacznie później niż tradycje Sthaviravady i mahajany. Powstał on na terenie Indii a pomiędzy VIII i XI wiekiem dotarł do Tybetu. Stąd dzisiaj często spotykamy się z utożsamianiem buddyzmu tantrycznego z buddyzmem tybetańskim. Często też jest on pomijany jako oddzielna tradycja, i włączany całkowicie do tradycji mahajany, co należy uznać za pewne uproszczenie. Tym bardziej, że szkoły powszechnie uznawane za silnie związane z tradycją mahajany rzadko kultywują nauki tantryczne.
[edytuj] Nauki o naturze rzeczywistości w buddyzmie tybetańskim
Buddyzm tybetański oprócz dogłębnych praktyk bezpośrednio prowadzących do doświadczania natury rzeczywistości i natury umysłu zawiera również wiele tradycji teorii na temat świata i umysłu. Nauki te, przeważnie pochodzenia indyjskiego, rozwinięto w Tybecie na przestrzeni ponad tysiąca lat, tworząc również nowe doktryny, np. poglądy Szentong i Gelug Prasangika. Ogólnie buddyzm tybetański wyróżnia następujące tradycje nauk o naturze rzeczywistości:
Tradycje te można traktować jako kolejne etapy w stopniowych medytacjach na tzw. "pustość" (Siunjata) oraz odniesienie do nauk o naturze Buddy. Teorie te ponadto wspomagają takie praktyki jak Mahamudra, Dzogczen i Tantry Jogi Najwyższej. Poszczególne doktryny nie wykluczają siebie nawzajem, ale się uzupełniają. Tradycje Wajbaszika i Sautrantika odnoszą się do nauk Hinajany, a Czittamatra i Madhjamika do nauk Mahajany.
[edytuj] Osiem wielkich systemów praktyk Buddyzmu tybetańskiego
Zgodnie z uczonym Wielkim Jamgon Kongtrulem (1813-1899)[1], który zebrał w pięciu wielkich zbiorach nauki tradycji Ningmy i Sarmy, wyróżnia się 8 wielkich systemów praktyk Tybetu, które stosuje się w zależności od poszczególnych szkół:
- praktyki tantr wewnętrznych starożytnej tradycji Ningma pochodzące z 5 linii przekazu Kama i linii Term
- unikalne praktyki nieistniejącej już oddzielnie tradycji Kadam przekazane od Dżoło Dzie Atiszii
- praktyki Lamdre "Ścieżki i Jej Owocu" przekazane od mahasiddhy Virupy
- praktyki przekazane w tradycji Kagju przez Marpę Tłumacza głównie od mahasiddhów Naropy i Maitripy
- praktyki Szangpa Kagju przekazane od mahasiddhini Nigumy
- praktyki linii Shije "Uspokojenia" (ang. Pacification) oraz linii Chöd "Odcięcia" (ang. Cutting), jako unikalnego odłamu linii Shije, przekazane od mahasiddhy Pha Dampa Sangye
- praktyki Jordruk, sześcio częściowej Wadżra Jogi, związanej z tantrą Kalaczakra pochodzące od mahasiddhy Kalaczakrapady
- praktyki "Podejścia i Zrealizowania Trzech Wadżr" (ang. the Approach and Accomplishment of the Three Vajras), które zawierają podejście sześciu częściowej Wadżra Jogi w nawiązaniu do zrealizowania Trzech Wadżr ciała, mowy i umysłu, pochodzące od mahasiddhy Orgyen Pala.
[edytuj] Trzech wielkich reformatorów Buddyzmu w Tybecie
Ze względu na wkład w rozwój Buddyzmu w Tybecie rozróżnia się trzech wielkich reformatorów Buddyzmu tybetańskiego: Sakja Panditę (1182-1251), Longczenpę (1308-1364) i Tsongkhapę (1357-1419). Mistrzów tych uznaje się tradycyjnie jako wielkich uczonych i czci niczym emanacje Mandziuśriego.
[edytuj] Buddyzm tybetański w Polsce
Buddyzm tybetański funkcjonuje w Polsce za sprawą zapraszanych nauczycieli od lat 70-tych ubiegłego stulecia. Pierwszym z nich był Lama Ole Nydahl, który założył Związek Buddyjski Karma Kagyu (obecnie Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu). Jego pierwszą siedzibą był ośrodek w Kucharach. W 1995 zawiązano Polską Unię Buddyjską pod patronatem Jego Świątobliwości Dalajlamy.[2] W Polsce działają grupy wyznaniowe związane ze szkołami Ningma, Kagju, Sakja oraz z religią Bon. Od 1996 r. we wsi Darnków na Dolnym Śląsku funkcjonuje świątynia i centrum odosobnień rozwijająca tradycję Ningma linii Khordong i Dziangter, gdzie corocznie odbywa się ceremonia ofiarowania lampek maślanych, podczas której 111 111 lampek płonie w intencji pokoju na świecie[3].
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Literatura
- Lama Ole Nydahl, O naturze rzeczy. Współczesne wprowadzenie do buddyzmu, wydawnictwo JACEK SANTORSKI, 2008
- Dalajlama Tenzin Giaco, Świat buddyzmu tybetańskiego, Wydawnictwo MUDRA, [2002]
- John Powers, Introduction to Tibetian Buddhism, (tłum. polskie: Wprowadzenie do Buddyzmu Tybetańskiego, Wydawnictwo A, Kraków 1999
- Marek Kalmus, Tybet. Legenda i rzeczywistość, Wydawnictwo Baran i Suszczyński, Warszawa 1999
- Lati Rinpocze, Hopkins Jeffrey, Śmierć, stan pośredni i odrodzenie w buddyzmie tybetańskim, Wydawnictwo A 1999
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń |
Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu. |
| Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu |
45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu. |
| Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania |
Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie. |
| Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers |
Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia. |
| Pijany policjant spowodował kolizję |
26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji. |
| Drugie podejście PO do ustawy o mediach |
PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik". |
| PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka |
PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje. |
| Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką |
Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące. |
| Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie |
- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła. |
| Zima przyszła wcześnie - Polska pod śniegiem |
Śnieg spadł niemal w całym kraju. Po nocnych opadach na Warmii i Mazurach panują trudne warunki jazdy. Pomimo bezustannej pracy 40 pługów i piaskarek drogi pozostają niebezpieczne. Jak zapowiada Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w ciągu doby nad Bałtykiem może spaść nawet 20 centymetrów śniegu. |
