Laos

Z Wikipedii

Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna
Flaga Laosu Godło Laosu
Dewiza: Pokój, niepodległość, demokracja, jedność i dobrobyt
Hymn: Pheng Xat Lao
Język urzędowy	laotański
Stolica	Wientian
Ustrój polityczny	republika ludowa
Głowa państwa	prezydent Choummaly Sayasone
Szef rządu	premier Bouasone Bouphavanh
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	79. na świecie 236 800 km² 2%
Liczba ludności (2007)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	102. na świecie 6 521 998▲ 26 osób/km²
Jednostka monetarna	kip (LAK)
Niepodległość	od Francji 19 lipca 1949
Strefa czasowa	UTC +7
Kod ISO 3166	LA
Domena internetowa	.la
Kod samochodowy	LAO
Kod telefoniczny	+856

Laos (Lao, Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna - Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim. Stolica Wientian (180 tys. mieszkańców), główna rzeka Mekong. Na północy Laos graniczy z Birmą i Chinami, na wschodzie z Wietnamem, na południu z Kambodżą, a na zachodzie z Tajlandią.

Spis treści 1 Geografia 2 Historia 3 Ustrój polityczny 4 Podział administracyjny 5 Zobacz też 6 Przypisy 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

Laos znajduje się na Półwyspie Indochińskim w południowo-wschodniej Azji; jest jedynym krajem regionu pozbawionym dostępu do morza. Od północy graniczy z Chinami, od wschodu z Wietnamem, od południa z Kambodżą i Tajlandią, od zachodu z Birmą. Jest krajem prawie w całości porośniętym lasem. Na północy kraju rozciągają się liczne wyżyny i góry. Najwyższym szczytem jest Phou Bia (2817 m n.p.m.). Na północnym wschodzie tereny wyżynne przechodzą w Płaskowyż Urn (franc. Plaine Des Jarres), romboidalnego kształtu obszar żyznych ziem zarzucony wielkimi, kamiennymi urnami grzebalnymi datowanymi na tysiące lat wstecz. Na południu rozciąga się wąski pas lądu opadającego ku płaskowyżowi Bolovens. W czasach kolonialnych rozciągały się tu liczne plantacje kawy i francuskie ośrodki wypoczynkowe. Rzeka Mekong w znacznej części jest rzeką graniczną z Tajlandią.

W Laosie panuje klimat monsunowy - od końca maja do końca października trwa pora gwałtownych deszczów tropikalnych, zaś od grudnia do kwietnia pora sucha z wysokimi temperaturami; krótkie wiosna i jesień wypełniają czas pomiędzy tymi dwiema porami.

[edytuj] Historia

W VII-I w. p.n.e. zasiedlony przez napływową ludność z południowych Chin. W 1353 Laotańczycy zrzucają władzę tajskiego królestwa Ayutthaya i zakładają własne państwo Lan Xang. Po śmierci króla Setthathiratha II, Lan Xang zostaje w 1707 podzielony na 3 królestwa: Viang Chan, Champasak i Luang Phrabang. Viang Chan zostaje podbite przez Tajlandię w 1828, zaś Champasak i Luang Phrabang znajdują się od 1893 pod protektoratem francuskim. W czasie II wojny światowej okupowany przez Japończyków. W 1945 roku powstał antykolonialny ruch wyzwoleńczy Lao Issara. Lao Issara w październiku 1945 roku ogłosił niepodległość kraju i powołał rząd. W 1946 Francja ponownie okupowała Laos zwalczając oddziały Lao Issara. W 1946 po wygaśnięciu linii królewskiej w Champasak, król Luang Phrabang Sisavang Vong łączy oba kraje w królestwo Laosu. W 1949 roku Francja formalnie ogłosiła niepodległość Laosu. W 1950 roku powstaje powiązany z organizacją Viet Minh antyfrancuski i antykolonialny ruch Pathet Lao w którym współpracują komuniści księcia Souphanouvonga, centryści księcia Souvanaphoumy i byli urzędnicy królewscy oraz przedstawiciele niektórych plemion. W 1953 roku 1/3 terytorium kraju znajduje się pod kontrolą Pathet Lao.

W 1954 roku po bitwie pod Dien Bien Phu Francja uznała niepodległość i niezależność Laosu. Od 1954 Laos był niepodległym królestwem, ale wojna trwała nadal - losy Laosu układały się zależnie od wypadków w ościennym Wietnamie. W marcu 1955 roku komuniści laotańscy kierowani przez księcia Souphanouvonga utworzyli laotańską partię komunistyczną, początkowo pod nazwą Laotańska Partia Ludowa a Pathet Lao stał się ruchem komunistycznym. Od 1964 roku północno-wschodnie terytoria Laosu opanowane przez Pathet Lao były bombardowane przez lotnictwo USA, głównie z uwagi na szlaki zaopatrzeniowe Vietcongu przebiegające w tym rejonie. W kraju ścierały się wpływy prawicy, centrystów księcia Souvanaphoumy i komunistów kierowanych przez księcia Souphanouvonga. Premier Souvanaphouma trzykrotnie tworzył rządy koalicyjne. Wojna domowa i naloty USA trwała z przerwami do 1973 roku. Po zwycięstwie Pathet Lao w wyborach do parlamentu 1960 roku prawicowy zamach stanu. Po stronie komunistów występowała Demokratyczna Republika Wietnamu po stronie prawicy USA. W 1971 roku Pathet Lao kontrolowało 2/3 terytorium kraju. W 1973 roku zawarto pokój i utworzono III rząd koalicyjny premiera Souvanaphoumy.

Upadek Wietnamu Południowego spowodował opanowanie stolicy Wientian przez partyzantów komunistycznych w kwietniu - maju 1975. Komuniści wygnali ok. 30 tys. urzędników poprzedniego systemu do tzw. "obozów reedukacji" na następnych 5 lat, gdzie wielu z nich zabili lub torturowali - szczególną uwagę poświęcono 3 tys. byłym oficerom wojska i policji laotańskiej, dla których utworzono obóz o zaostrzonym rygorze na wyspie Nam Ngum. Król Savang Vatthana został zmuszony do abdykacji w dniu 29 listopada 1975. Laos ogłoszono republiką a władzę przejął przywódca komunistów książę Souphanouvong, zaś Souvanaphouma początkowo został doradcą rządu. Król wraz z następcą tronu i rodziną, najpierw internowany w swym pałacu w Wientianie, także został 11 marca 1977 wysłany do "obozu reedukacji" na północy kraju. Od tej chwili wszelki ślad po nich zaginął, aż do 17 grudnia 1989 kiedy to rząd ogłosił, że rodzina królewska zmarła w obozie. Od 1975 roku nastąpił ścisły sojusz kraju z Wietnamem, w 1977 podpisano porozumienie o przyjaźni i współpracy gospodarczej, wojskowej i kulturalnej. W tym samym roku komunistyczny rząd w Wientianie podejmuje decyzję o bombardowaniu baz partyzantów (złożonych głównie z dążących do utworzenia własnego państwa członków plemienia Meo (Hmong) wspieranych w czasie wojny indochińskiej przez CIA) - podczas których, według niepotwierdzonych źródeł, miało dojść do użycia broni chemicznej i bakteriologicznej. Jednocześnie począwszy od 1975 nasila się eksodus ludności cywilnej Laosu, uciekającej przez granicę głównie do Tajlandii - ocenia się iż podczas ucieczek komunistyczne wojsko i policja zabiły na granicy do 45 tys. ludzi, spośród ogólnej liczby 300 tys. uchodźców (10% ogólnej liczby ludności Laosu, w tym 30% Meo) w których skład wchodziła także liczna grupa najbardziej wykształconej część społeczeństwa (ok. 90% inżynierów, techników, intelektualistów i wyższych urzędników państwowych).^[1] Całkowitą ilość zabitych (cywilów i wojskowych) w konfliktach toczonych w latach 1962-1973 szacuje się na 200-300 tys. ludzi.

Sytuację kraju pogarszał bardzo niski poziom rozwoju, wstrzymanie pomocy USA oraz powstania mniejszości narodowej z plemiona Meo. Od 1986 roku po rezygnacji prezydenta Souphauvonga rządy w państwie przejął były dowódca oddziałów wojskowych Pathet Lao premier Kaisone Phomvihane. Rozpoczęto przywracanie mechanizmów rynkowych w gospodarce, znormalizowano stosunki z ChRL i Tajlandią. W ideologii państwowej wprowadzono odwołania do buddyzmu. Rozluźniono stosunki z Wietnamem - w 1988 wycofano z Laosu ostatnich 50 tys. żołnierzy wietnamskich. W 1991 w więzieniach i "obozach reedukacyjnych" znajdowało się nadal 55 tys. obywateli Laosu (w tym 45 tys. z plemienia Meo). W 1992 roku po śmierci prezydenta Phomvihane rządy przejął prezydent Khamtai Siphandon, liberalizując gospodarkę i otwierając zamkniętą do tej pory granicę z Tajlandią - do kraju powróciło jednak tylko kilka tysięcy uchodźców.

[edytuj] Ustrój polityczny

Jedyną legalną partią polityczną jest Laotańska Partia Ludowo-Rewolucyjna. Głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję. Szefem rządu jest natomiast premier wybierany przez prezydenta za aprobatą parlamentu.

Laos jest republiką z jednoizbowym parlamentem - Sapha Heng Xat (Zgromadzenie Narodowe) liczące 109 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję. Zgodnie z konstytucją z 1991 roku Zgromadzenie Narodowe liczyło 85 deputowanych. W roku 1997 na wniosek prezydenta liczba miejsc wzrosła do 99, a w lutym 2002 roku do 109. Władza wykonawcza należy do rządu powoływanego przez prezydenta.

[edytuj] Podział administracyjny

Laos dzieli się na 16 prowincji (ແຂວງ, khoueng), 1 miasto wydzielone (ນະຄອນຫລວງ, kampheng nakhon) i 1 strefę specjalną (ເຂດພິເສດ, khetphiset):

• Attapeu
• Bokeo
• Borikhamxay
• Champassack
• Houaphan
• Khammouane
• Louang Namtha
• Louangphabang
• Oudomxay
• Phongsaly
• Saravane
• Savannakhet
• Wientian (miasto wydzielone)
• Prowincja Wientian
• Sayaboury
• Saysomboun (strefa specjalna)
• Xekong
• Xieng Khouang

[edytuj] Zobacz też

Laotańskie Siły Powietrzne

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Dane według; Stéphane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis Panné, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean-Louis Margolin Czarna Księga Komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania. Prószyński i S-ka, Warszawa 1999, ISBN 83-7180-326-5 str.540

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Kilka zbiorów zdjęć z Laosu

p • d • e To hasło powiązane jest z serią Komunizm Symbole sierp i młot · czerwona gwiazda · czerwony sztandar Kierunki w ruchu komunistycznym anarchokomunizm · eurokomunizm · komunizm chrześcijański · leninizm · luksemburgizm · maoizm · marksizm · stalinizm · trockizm · guevaryzm Partie polityczne I Międzynarodówka · II Międzynarodówka · III Międzynarodówka · IV Międzynarodówka · KPCh · KPP · KPZR · NSPJ · PZPR Państwa uznawane za komunistyczne Chińska Republika Ludowa · Korea Północna · Kuba · Laos · Wietnam · Związek Radziecki (1917-1991) Tematy powiązane antykomunizm · centralizm demokratyczny · gospodarka planowa · dyktatura proletariatu · ekonomia marksistowska · Komuna Paryska · manifest komunistyczny · materializm historyczny · narodowy bolszewizm · narodowy komunizm · Nowa Lewica · skrajna lewica · sprawiedliwość społeczna · socjalizm · walka klas

Łódź: Pijany kierowca BMW potrącił mężczyznę i uciekł z miejsca wypadku

12 lat więzienia grozi mężczyźnie, który w niedzielę przed południem spowodował wypadek. W jego wyniku zginął 61-letni mieszkaniec Łodzi. Sprawca wypadku był pod wpływem alkoholu - poinformowała Magdalena Zielińska z komendy policji w Łodzi.

Prezydent: Ręce opadają, to jest chwytanie się brzytwy

- Mnie już ręce opadają. To jest chwytanie się brzytwy - mówił w programie TVN "Kawa na ławę" prezydent Lech Kaczyński komentując tłumaczenia rządu, że nie może polecieć na szczyt Rady Europejskiej, bo rozchorował się pilot. Prezydent dodał, że zaprasza premiera do siebie w poniedziałek, na rozmowę w cztery oczy.

Nowak: Prezydent nie poleci na szczyt Rady Europejskiej

Prezydent zaprosił telefonicznie premiera na spotkanie przed szczytem Rady Europejskiej w Brukseli - powiedział w Radiu Zet szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki. - Nie było zaproszenia premiera na rozmowę - powiedział w TVN24 szef gabinetu premiera Sławomir Nowak. Podkreślił, że prezydent nie leci na szczyt do Brukseli. - To rząd dysponuje samolotami , a nie prezydent - stwierdził.

Politycy związani z Radiem Maryja zakładają nowa partię

- Politycy związani z Radiem Maryja złożyli w sądzie wniosek o rejestrację partii "Naprzód Polsko" - poinformował serwis internetowy tvp.info. Partia chce przyłączyć się międzynarodową listę eurosceptyczną. Jej patronem ma być irlandzki milioner Declan Ganley, któremu zarzucano związki z amerykańskim wywiadem CIA.

Unia zablokuje pomysł Platformy na ratowanie szpitali?

Pomysł PO, aby wpompować pieniądze w zadłużone placówki, jest niezgodny z prawem europejskim - wynika z ekspertyzy, do której dotarł "Newsweek".

Prezydent apeluje do Senatu, by zgodził się na referendum

Prezydent Lech Kaczyński zaapelował podczas spotkania z mieszkańcami Bielska-Białej do Senatu, by wsparł ideę przeprowadzenia w Polsce referendum w sprawie prywatyzacji i reformy służby zdrowia.

Simon M. zmarł w szpitalu w Warszawie

Wczoraj wieczorem Simon M. w stanie krytycznym leżał na OIOM-ie. Oskarżony o świadome zarażenie kobiet wirusem HIV Kameruńczyk zmarł w warszawskim szpitalu - dowiedziało się nieoficjalnie radio TOK FM.

Największy i najważniejszy pomnik JPII

Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się!” ma być miejscem przyjaznym, bliskim każdemu, niezależnie od przekonań religijnych i polityczych - zapowiedział kardynał Stanisław Dziwisz. W sobotę ruszyła budowa "papieskiego miasteczka" - największego i najważniejszego "pomnika" Jana Pawła II w Polsce.

Lublin: policja rozbiła gang narkotykowy

18 osób działających w zorganizowanej grupie handlującej narkotykami zatrzymali lubelscy policjanci. Grupa rozprowadziła łącznie ok. 25 tys. tabletek ekstazy oraz ponad 1 kilogram marihuany i amfetaminy.- Łączna czarnorynkowa wartość narkotyków to ok. 800 tys. zł. Były one sprzedawane na terenie Warszawy i Lublina, głównie na dyskotekach i pubach - powiedział w sobotę rzecznik komendanta wojewódzkiego policji w Lublinie Janusz Wójtowicz.

Kraków: wpadli Rumuni rozprowadzający fałszywe euro

Funkcjonariusze Centralnego Biura Śledczego zatrzymali w jednym z krakowskich hoteli dwóch Rumunów, u których znaleziono 40 tys. sfałszowanych euro. W piątek wieczorem krakowski sąd aresztował ich na wniosek prokuratury na trzy miesiące.