Literatura polska w okresie II wojny światowej

Z Wikipedii

Literatura polska w okresie II wojny światowej - okres w historii literatur polskiej przypadający na lata okupacji hitlerowskiej, kiedy zarówno twórczość polskich pisarzy jak i życie artystyczno-literackie zostały dramatycznie zagrożone. Wszelka legalna działalność wydawnicza bądź twórcza została zaprzepaszczona; instytucje związane z literaturą, wydawnictwa, stowarzyszenia, szkoły średnie i wyższe zmuszono do zaprzestania działalności. Środowisko pisarzy zostało więc chaotycznie rozproszone: część znalazła się w obozach koncentracyjnych, gettach, została deportowana w inny rejon kraju, niektórzy wyemigrowali (Tuwim, Wierzyński). Wielu wstąpiło w szeregi wojska polskiego poza granicami kraju, wielu zostało zamordowanych lub zginęło w walce.

Ci, którzy pozostali w kraju zajęli się organizowaniem życia literackiego w konspiracji: były to np. zebrania lub wieczory poezji - spotkania literatów w mieszkaniach w celu dyskutowania i lektury poezji, publikacji. Miasta, w których takie spotkania odbywały się najczęściej to Warszawa, Kraków i Lwów. Pisarze uczestniczyli także w współtworzeniu podziemnej prasy i wydawnictw (około 200 z 1500 polskich podziemnych publikacji dotyczy literatury). Duża część pisarzy i poetów walczyła w polskiej armii na obczyźnie, bądź była związana z podziemnym ruchem oporu wojskowym lub cywilnym w kraju.

Spis treści 1 Twórczość i działalność literacka 2 Pisarze i poeci 3 Niektóre wydawnictwa literackie 3.1 Antologie poezji 4 Zobacz też

[edytuj] Twórczość i działalność literacka

Bardzo wielu poetów rozpoczęło konspiracyjne wydawanie tomików swoich wierszy. Były drukowane anonimowo lub pod pseudonimami literackimi najczęściej w nakładzie kilkunastu lub kilkudziesięciu egzemplarzy. Wydawnictwa obejmujące większą ilość autorów jak np. antologie poezji, podręczniki, gazety itp. sięgały liczby kilku tysięcy egzemplarzy, np. nakład antologii pt. Słowo prawdziwe. Powstawała poezja okolicznościowa, skierowana do społeczeństwa i dotycząca ówczesnych wydarzeń.

Dużego znaczenia nabrała pieśń, esej, nowela, a taże satyra jako element psychologicznej samoobrony. Istotne dzieła, które krążyły wtedy w maszynopisach, to m.in. nowele dotyczące wojny Andrzejewskiego, Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego, Likwidacja getta warszawskiego Szymanowskiego, W piekle i Golgota Zofii Kossak, eseje Suchodolskiego, List do Jana Bugaja Wyki, Na oczach świata Kann. Wielu pisarzy napisało pamiętniki lub prace wspomnieniowe dotyczące przeżyć wojennych (Irzykowski, Nałkowska, Trzebiński, Koniński, Buczkowski, Białoszewski, Dąbrowska, Rodziewiczówna, Szermentowski). Twórczość powstająca pod katastroficznym wrażeniem wojny i okupacji do dziś jest uważana za świadectwo tamtych lat. Niektórzy przedstawiciele młodego pokolenia kolumbów - poetów piszących pod wpływem tych wydarzeń, to: Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Trzebiński, Wojciech Mencel.

Poza granicami kraju również powstawała literatura dotycząca wydarzeń w Polsce. Istotnie publikacje tego typu to m.in.: Kwiaty polskie Tuwima, poezje Wierzyńskiego, Lechonia, Słonimskiego. Losy polskich lotników w Wielkiej Brytanii opisał w książce Dywizjon 303 Arkady Fiedler.

W gettach, obozach jenieckich, więzieniach lub obozach koncentracyjnych tworzono poezję okolicznościową (Borowski, Timofiejew, Jaworski). Tomik wierszy powstałych w obozach śmierci to np. Szopka w Dachau. Poezja obozowa miała na celu podniesienie na duchu więźniów, mobilizację moralną, psychologiczną walkę o godność i przede wszystkim protest przeciwko zbrodniom ludobójstwa.

Poezja pisana bezpośrednio pod wrażeniem powstania warszawskiego to wiersze przede wszystkim Zbigniewa Jasińskiego, ale także Szczepańskiego, Radzymińskiej, Ubysza, Marczaka-Oborskiego. W tamtym czasie powstało także dużo piosenek (Pałacyk Michla, Marsz Mokotowa, Warszawskie dzieci i inne).

[edytuj] Pisarze i poeci

• Jerzy Andrzejewski (1909-1983)
• Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944)
• Stefan Baliński (1899-1943)
• Miron Białoszewski (1922-1983)
• Zbigniew Bieńkowski (1913-1994)
• Adolf Bocheński (1909-1944)
• Teresa Bogusławska (1929-1945)
• Wacław Bojarski (1921-1943)
• Tadeusz Borowski (1922-1951)
• Roman Bratny (ur. 1921)
• Władysław Broniewski (1897-1962)
• Leopold Buczkowski (1905-1989)
• Przemysław Bystrzycki (1923-2004)
• Tadeusz Chróścielewski (1920-2005)
• Edward Chudzyński (1921-1990)
• Józef Czapski (1896-1993)
• Tadeusz Gajcy (1922-1944)
• Gustaw Herling-Grudziński (1919-2000)
• Feliks Gwiżdż (1885-1952)
• Karol Irzykowski (1873-1944)
• Jarosław Iwaszkiewicz (1894-1980)
• Zbigniew Jasiński (1908-1984)
• Aleksander Kamiński (1903-1978)
• Zofia Kossak-Szczucka (1889-1968)
• Juliusz Krzyżewski (1915-1944)
• Ryszard Matuszewski (ur. 1914)
• Bernard Wojciech Mencel (1923-1944)
• Zofia Nałkowska (1884-1954)
• Stanisław Piołun-Noyszewski (1891-1941)
• Włodzimierz Pietrzak (1913-1944)
• Ksawery Pruszyński (1907-1950)
• Józefa Radzymińska (1921-2002)
• Zofia Romanowiczowa (ur. 1922)
• Jan Romocki (1925-1944)
• Józef Ryszka (1920-1943)
• Czesław Straszewicz (1904-1963)
• Zdzisław Stroiński (1921-1944)
• Jan Strzelecki (1919-1988)
• Józef Szczepański (1922-1944)
• Tymon Terlecki (1905-2000)
• Andrzej Trzebiński (1922-1943)
• Mieczysław Ubysz (1915-1970)
• Jerzy Kamil Weintraub (1916-1943)
• Kazimierz Wierzyński (1894-1969)
• Bogdan Wojdowski (1930-1994)
• Kazimierz Wyka (1910-1975)
• Wojciech Żukrowski (1916-2000)

[edytuj] Niektóre wydawnictwa literackie

• Biuletyn Informacyjny (1939-1945)
• Dźwigary (1943-1944)
• Droga (1943-1944)
• Kultura Jutra (1943-1944)
• Nurt. Pismo poświęcone kulturze polskiej (1943-1944)
• Sztuka i Naród (1942-1944)
• Sprawy Narodu (1943-1944)
• Werble wolności (1942-1944)
• Znak (1940-1943)

[edytuj] Antologie poezji

• Antologia poezji współczesnej (1941)
• Duch wolny w pieśni (1942)
• Krwawe i zielone. Antologia poezji ludowej 1939-1943 (1943)
• Partyzanckim szlakiem (1944)
• Pieśni zbrojne (1943)
• Pieśni oddziałów partyzanckich Zamojszczyzny (1944)
• Pieśń niepodległa (1942)
• Pioseneczka i wiersz w podziemnej Polsce (1943)
• Posłuchajcie ludzie (1943)
• Słowo prawdziwe (1942)
• Śpiew wojny (1944)
• Wierne płomienie (1943)
• Z otchłani (1944)

[edytuj] Zobacz też

• pokolenie kolumbów
• The Nazi Kultur in Poland

Jak wybić Lecha na polskim euro

- Po tej hecy z odmową wydania okolicznościowej monety z Wałęsą uświadomiliśmy sobie, że od widzimisię prezesa Skrzypka zależy, jaki wizerunek Polski zobaczą Europejczycy na rewersie polskiego euro - mówi Jerzy Fedorowicz (PO), wiceszef sejmowej komisji kultury.

Poczta wyrzuciła z pracy esbeka

Poczta Polska zwolniła swego prawnika, który, jak się okazało, kierował wydziałem śledczym SB w Radomiu podczas protestu robotniczego w czerwcu 1976 roku.

Obrona Westerplatte

Kancelaria premiera chce, aby Polski Instytut Sztuki Filmowej cofnął dotację dla filmu „Tajemnica Westerplatte”.

Sąd pyta o nowe dowody w sprawie Lecha Wałęsy. IPN milczy

Sąd Okręgowy w Gdańsku pyta IPN, czy ma jakikolwiek dokumenty świadczące o współpracy Lecha Wałęsy z SB. Ale prezes Instytutu Janusz Kurtyka unika odpowiedzi

Policja bada podejrzaną furgonetkę

Wydział śledczy małopolskiej policji prowadzi śledztwo w sprawie furgonetki marki żuk, znalezionej w czerwcu na jednym z parkingów. Furgonetka została wyciszona i wyposażona w kajdanki. Na jej podłodze znaleziono brunatne plamy przypominające krew.

Spotkanie Lecha Kaczyńskiego z prezydentami państw bałtyckich

Lech Kaczyński jutro po południu zamierza spotkać się z prezydentami państw bałtyckich - informuje na swojej stronie internetowej dziennik ''Rzeczpospolita''.

Stołeczni radni: utwór Niemena powinien być hymnem Warszawy

Komisja Kultury Rady Warszawy zwróciła się w środę z wnioskiem o opinię prawną do rady w sprawie wykorzystania utworu Czesława Niemena "Sen o Warszawie" jako hymnu stolicy.

Uzbrojeni bandyci uprowadzili cysternę

Napad z bronią w ręku, pościg, strzelanina - to wszystko działo się ubiegłej nocy i dziś przed południem po uprowadzeniu cysterny z olejem napędowym w powiecie lipnowskim.

Nowak: Prezydent na szczycie UE? Bez komentarza

- Czekamy na oficjalny sygnał z Kancelarii Prezydenta, na razie nie komentujemy - powiedział szef gabinetu politycznego premiera Sławomir Nowak. Dzisiaj Kancelaria Prezydenta podała, że na poniedziałkowy szczyt UE wybiera się - obok premiera - również prezydent Lech Kaczyński.

Uchwała ws. Gruzji na najbliższym posiedzeniu Sejmu

Bronisław Komorowski chce, by na najbliższym posiedzeniu Sejm przyjął uchwałę w sprawie sytuacji w Gruzji. Marszałek uważa, że parlament powinien uwzględniać główne kierunki polityki państwa polskiego wyznaczone przez rząd.