Lubartów

Z Wikipedii

Współrzędne: 51°28' N 22°36' E51.4666667 22.6 (Lubartów) Lubartów Herb Lubartowa Województwo lubelskie Powiat lubartowski Gmina  - rodzaj Lubartów miejska Burmistrz Jerzy Zwoliński Powierzchnia 13,91 km² Położenie 51° 28' N 22° 36' E Ludność (2007)  • liczba ludności  • gęstość 23 010 1648 os./km² Strefa numeracyjna (do 2005) 81 Kod pocztowy 21-100 Tablice rejestracyjne LLB Położenie na mapie Polski Lubartów TERC10 (TERYT) 3060908011 Miasta partnerskie Hajdudorog (Węgry) i Raseiniani (Litwa) Urząd miejski3 ul. Jana Pawła II 12 21-100 Lubartów tel. 81 855-22-73; faks 81 855-20-16 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Strona internetowa miasta

Lubartów, Pałac Sanguszków, fasada Lubartów, Pałac Sanguszków, skrzydło północne Lubartów, Pałac Sanguszków, park Lubartów, Kościół i klasztor oo. Kapucynów Lubartów - centrum miasta Lubartów - centrum miasta Lubartów - centrum miasta Lubartów - centrum miasta

Lubartów to miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, położone nad rzeką Wieprz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego.

Spis treści 1 Dane geograficzne 2 Historia 3 Zabytki Lubartowa 4 Ludzie związani z miastem 5 Struktura powierzchni 6 Demografia 7 Kościoły 8 Zobacz też 9 Linki zewnętrzne

[edytuj] Dane geograficzne

Miasto znajduje się we wschodniej Polsce. Położone jest 24 km na północ od Lublina. Lubartów leży na Wysoczyźnie Lubartowskiej, zaliczanej do Niziny Południowopodlaskiej.

W pobliżu Lubartowa znajduje się Kozłowiecki Park Krajobrazowy

• Powierzchnia: 13,9 km²
• Współrzędne geograficzne: 51°28' N i 22°36' E
• Liczba mieszkańców: 23 010 (według danych z 30 czerwca 2004²)
• W mieście zlokalizowane są zakłady przemysłu: spożywczego, szklarskiego, materiałów budowlanych, odzieżowego, metalowego, skórzanego, meblarskiego i zakłady drukarskie.
• Dziesiąte pod względem wielkości miasto w województwie lubelskim.
• W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Droga krajowa nr 19 kierunek Rzeszów-Lublin-Lubartów-Międzyrzec Podlaski-Białystok,

Droga wojewódzka nr 815 kierunek Parczew – Wisznice.
Przez Lubartów przebiega też linia kolejowa Łuków - Lublin. Od kwietnia 2000 roku ruch pasażerski na tej linii został zawieszony.

• Miastami partnerskimi Lubartowa są Hajdudorog (Węgry) i Raseiniani (Litwa)

[edytuj] Historia

29 maja 1543 Zygmunt I Stary zezwolił Piotrowi Firlejowi na założenie miasta, nazwanego od herbu Firlejów – Lewart, Lewartowem.

Miasto stało się szczególnie sławne za rządów Mikołaja, syna Piotra – kalwina i wodza innowierców małopolskich. Sprowadził on wysoko wykwalifikowanych rzemieślników z Francji, Niemiec i Holandii, jak również hodowców bydła, którzy znacząco przyczynili się do rozwoju miasta. Pod koniec XVI w. Lewartów był ośrodkiem ruchu reformacyjnego. Założone tam przez Mikołaja Kazimierskiego gimnazjum ariańskie zasłynęło w całej Rzeczypospolitej. Później miasto wielokrotnie zmieniało właścicieli. Na początku XVIII w. byli nimi Sanguszkowie, którzy przyczynili się do dalszego rozwoju miasta: przebudowali pałac, wybudowali dwa barokowe kościoły oraz kilka kamienic. Na prośbę Pawła Sanguszki (protoplastą jego rodu był Lubart, syn wielkiego księcia litewskiego – Giedymina) August III, przywilejem z dn. 22 listopada 1744 wydał zgodę na zmianę nazwy miasta na Lubartów (nazwa używana jest do dzisiaj), nadał herb oraz odnowił prawa miejskie.

XIX wiek nie był dla Lubartowa zbyt szczęśliwy. Kilkakrotnie wybuchały pożary (1831, 1838 i 1846). Dopiero w 1866 miasto awansowało do rzędu powiatowego i zostały stworzone warunki do dalszego rozwoju. W 1912 r. działało tutaj siedem zakładów przemysłowych (cztery olejarnie, dwa młyny oraz browar). Wartość ich produkcji wynosiła ponad 65 tysięcy rubli. W 1922 r. rozpoczęła działalność huta szkła. W okresie II wojny światowej miasto było jednym z najbardziej znanych ośrodków oporu przeciw okupantom, którzy wycofali się z niego w lipcu 1944 r. Po wojnie Lubartów przekształcił się w ośrodek życia gospodarczego, społecznego, kulturalnego i oświatowego.W Lubartowie działał do lat 90 oddział Zakładów Radiowych im. M. Kasprzaka, później Zakłady Wytwórcze Magnetofonów "Unitra-Lubartów", znany z takich wyrobów jak RP-701, Finezja, Condor. Dziś miasto prowadzi poważne inwestycje służące poprawie standardu życia mieszkańców i stworzenia możliwości dla inwestorów.

Duże piętno na życie miasta wywarła w przeszłości społeczność żydowska. Gmina żydowska była już zorganizowała się w XVI w. Posiadała dwa cmentarze. W roku 1819 utworzono nowy kirkut, który ostatnio uporządkowano, a z pozostałych macew utworzono lapidarium. Z nagrobków można wywnioskować, iż gmina żydowska była zamożna. Żydzi stanowili do ostatnich dni października 1942 ponad 50% ludności Lubartowa. Wówczas właśnie wywieziono żydowskich mieszkańców do obozów zagłady. Z drugiego cmentarza pochodzącego z XVII w. do dziś nic nie pozostało

[edytuj] Zabytki Lubartowa

1. Pałac Sanguszków, który obejmuje murowany pałac z XVIII w., bramę pałacową, park i staw za pałacem oraz pozostałości mostu. Posiadłość została założona ok. połowy wieku XVI w. przez Piotra Firleja, i miała ona wtedy profil obronny. Obecny pałac w stylu barokowym zbudowano w drugiej połowie XVII w. W 1693 roku Tylman z Gameren sporządził projekt przebudowy zamku dla marszałka wielkiego koronnego Józefa Karola Lubomirskiego, ale nie wiadomo, czy został on w pełni zrealizowany. W roku 1705 podczas wojny północnej pałac został częściowo zniszczony. Odbudowany z funduszy księcia Pawła Karola Sanguszki, według projektu Pawła Antoniego Fontany zyskał m.in. portyk i trzecią kondygnację. Poza tym wyposażono wnętrza, dobudowano ogrodzenie oraz uporządkowano wystrój parku za pałacem. Potem rezydencja wielokrotnie zmieniała właścicieli. Był on pod administracją Banku Polskiego w XIX wieku, jak również pełnił funkcję szpitala wojskowego. W 1925 pałac kupiło Zgromadzenie Zakonne Braci Kresowych. Rok 1933 nie zapisał się dobrze w historii tego zabytku - pożar, który wybuchł w rezydencji zniszczył dach i wnętrza pałacowe. Zarząd Miejski wykupił ruinę wraz z ogrodem w latach 1935-1938. Odbudowa i remont generalny miał miejsce już po II wojnie światowej, w latach 1950-1970. Obecnie pełni funkcję siedziby Starostwa Powiatowego w Lubartowie.
2. Bazylika pw. św. Anny – budowany w latach 1733-1738, projektu Pawła Antoniego Fontany. Barokowy, murowany, dwuwieżowy, ufundowany przez Pawła Sanguszkę. Budowniczym Fary Lubartowskiej był Tomasz Rezler. Konsekracji świątyni dokonał biskup żmudzki Michał Karp w 1738 roku. Kościół był wielokrotnie odnawiany, w szczególności zaś, po pożarze z 1792 roku, kiedy to częściowo spłonęła. Fronton kościoła ozdabiają dwie wieże, które zwieńczone są pięknymi hełmami oraz elewacja bogata w pilastry i gzymsy. Portal wejściowy, który jest wsparty na dwóch kolumnach jest wykonany z czarnego marmuru. Liczne zaokrąglenia, filary i witraże wzbogacają wnętrze grą światła. Ośmioboczna nawa środkowa, nakryta załamanym dachem zwraca szczególną uwagę w późnobarokowej bryle świątyni. Na ową nawę otwierają się arkady naw bocznych, których przęsła są połączone oryginalnymi górnymi prześwitami. W prawej nawie znajduje się epitafium z sercami fundatora (Pawła K. Sanguszki) i jego żony - Barbary z Duninów Sanguszkowej.
3. Klasztor oo. Kapucynów z lat 1737-1741. Obejmuje: kościół pw. św. Wawrzyńca, klasztor oraz ogród. Kościół został ufundowany przez Pawła Karola Sanguszkę i Mikołaja Krzyneckiego z Urzędowa. Zaprojektowany przez Pawła Antoniego Fontanę, konsekrowany w 1741 roku otrzymał wezwanie św.Wawrzyńca. Jest to budowla jednonawowa, barokowa, oszczędna w bryle i dekoracjach. (zgodnie z regułami zakonu kapucynów). Charakterystyczna jest elewacja kościoła, która nawiązuje do głównego kościoła tego zakonu, znajdującego się w Rzymie. Ozdobą wnętrza kościoła są osiemnastowieczne płótna ołtarzowe, autorstwa Szymona Czechowicza. Wśród nich szczególną na szczególną uwagę zasługuje obraz pt. "Męczeństwo św. Wawrzyńca", który możemy podziwiać w ołtarzu głównym. Do kościoła pw. św. Wawrzyńca przylega wybudowany w tym samym czasie klasztor, który przeszedł wiele modernizacji i jest otoczony murem obronnym. W 1831 roku, a więc podczas powstania listopadowego mur ten stanowił punkt oporu podczas walk gen. Wojciecha Chrzanowskiego z liczniejszymi siłami rosyjskimi gen. Kreutza. W 1864 roku, w ramach odwetu za poparcie przez zakonników powstania styczniowego, władze carskie podjęły uchwałę w sprawie kasaty klasztoru oo. Kapucynów, jednak w 1866 roku przebywało tutaj 12 braci zakonnych. W 1867 roku kościół przejęła diecezja lubelska, chociaż przez pewien okres obsługiwał go kapelan zakonny. Dopiero w 1938 roku powrócili tutaj Kapucyni. Budynek mieszkalny został oddany tylko częściowo Kapucynom - resztę pomieszczeń zajęły urzędy państwowe. W 1978 roku oddano cały klasztor.
4. Kaplica Cmentarna z pocz. XIX w.
5. Cmentarz Żydowski – powierzchnia 0,79 ha.
6. W odległości 9 km od Lubartowa znajduje się kompleks pałacowy Zamoyskich w Kozłówce.

[edytuj] Ludzie związani z miastem

• Andrzej Tokarzewski - dziekan dekanatu lubartowskiego, który sprawił, że Lubartów znany jest z Sanktuarium Św. Anny
• Klemens Junosz Szaniawski - poeta, nawiązujący w swojej twórczości do Lubartowa i okolic.
• Agata Budzyńska - kompozytorka, piosenkarka oraz poetka, urodzona w Lubartowie.
• Bolesław Prus - pisarz, mieszkał w Lubartowie, w domu przy ulicy Lubelskiej.
• bł. Honorat Koźmiński - kapucyn, 21 XII 1848 wstąpił do zakonu kapucynów w Lubartowie, gdzie przebywał przez rok.
• Jan Kochanowski - poeta, przyjaciel Mikołaja Firleja, który gościł go w Lubartowie. Gospodarz wielokrotnie zachęcał Kochanowskiego do druku jego fraszek. "Mało na tym, że moje fraszki, masz pisane, Lecz je chcesz Mikołaju mieć i drukowane" - pisał do Mikołaja Firleja wybitny poeta polskiego renesansu.
• Ludwik Stanisław Liciński - poeta, etnograf, prozaik, urodzony i zmarły w Lubartowie.
• Rafał Patyra - dziennikarz sportowy TVP, urodzony w Lubartowie.
• Grzegorz Bronowicki - piłkarz, grał w miejscowym Lewarcie w sezonie 2000/2001.
• Paweł Wilkowicz - dziennikarz sportowy dziennika Rzeczpospolita i TVN.
• Albert Osik - aktor, mieszkał i chodził do liceum w Lubartowie
• Mirosław Granat - sędzia Trybunału Konstytucyjnego, urodzony w Lubartowie.

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002⁶, Lubartów ma obszar 13,92 km², w tym:

• użytki rolne: 60%
• użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 1,08% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	23 010	100	12 047	52,4	10 963	47,6
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1653		865,4		787,6

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1277,42 zł.ba

[edytuj] Kościoły

Na terenie Lubartowa działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki oraz dwie protestanckie wspólnoty o charakterze ewangelicznym: Kościół Zielonoświątkowy (zbór) oraz Kościół Ewangelicznych Chrześcijan (placówka).

[edytuj] Zobacz też

• Lewart Lubartów
• Muzeum Regionalne w Lubartowie
• Zespół Pieśni i Tańca "Lubartowiacy"

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Lubartowski Portal Wędkarski
• Oficjalna strona internetowa miasta Lubartowa
• Lubartów w dokumentach archiwalnych
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń

Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu.

Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu

45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu.

Pacelt nie jest już wiceministrem sportu

Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt został odwołany ze stanowiska wiceministra sportu.

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zawieje i zamiecie na południu, dużo śniegu na północy

Zawieje i zamiecie śnieżne mogą nękać aż do jutrzejszego popołudnia całe południe Polski. na północy, nad Bałtykiem pada i ma padać śnieg. Jak zapowiada Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w ciągu doby może tam spaść nawet 20 centymetrów śniegu.