Młodszy dryas

Z Wikipedii

Młodszy dryas - późnoglacjalna faza klimatyczna, biostratygraficzna i chronostratygraficzna trwająca od ok. 12,8 do 11,65 tys. lat BP (ok. 11-10 tys. ¹⁴C BP). Nazwa pochodzi od dębika ośmiopłatkowego (Dryas octopetala), tundrowo-górskiej krzewinki, której pyłek znaleziono w osadach z tego okresu. Młodszy dryas trwał ok. 1100-1300 lat; oddzielał interstadiał Bölling/Allerød (późnoglacjalne optimum) od preboreału - pierwszej fazy holocenu. Stanowi więc on ostatni zimny epizod ostatniego zlodowacenia. Dokładne ustalenie wieku bezwzględnego metodą radiowęglową początku i końca młodszego dryasu stanowi problem ze względu na obecność spłaszczeń radiowęglowej krzywej kalibracyjnej, co ma swoje przyczyny właśnie tych zmianach klimatycznych.

Spis treści 1 Hipotezy naukowe 2 Konsekwencje 3 Młodszy dryas a początek rolnictwa 4 Przypisy 5 Zobacz też 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Hipotezy naukowe

Istnieje wiele scenariuszy przyczyny tego ochłodzenia. Jedną z nich jest zakłócenie cyrkulacji termohalinowej wskutek gwałtownego odpływu do Oceanu Atlantyckiego słodkich wód proglacjalnego jeziora Agassiz. Powódź nastąpiła przez pęknięcie blokady lodowej lądolodu laurentyjskiego. W ciągu krótkiego czasu, możliwe, że tylko jednego roku, 85% wód jeziora popłynęło na wschód – przez Wielkie Jeziora, Niagarę i rzeką św. Wawrzyńca. Masa 9500 km³ lodowatej słodkiej (lekkiej) wody pokryła cienką warstwą powierzchnię oceanu, zakłócając krążenie głębokich słonych wód, co spowolniło lub zatrzymało prąd zatokowy. Spowolnienie tego pasa transmisyjnego ciepła było bezpośrednim powodem oziębienia północnej półkuli.

Inną hipotezą jest eksplozja w atmosferze Ziemi roju komet lub chondrytów, za czym przemawia znalezienie tzw. "nanodiamentów" w warstwach ziemi i osadach znajdujących się a Ameryce Północnej, a wydatowanych na 12,9 tys. lat temu^[1]. Według tej hipotezy katastrofa kosmiczna 13 tys. lat temu wywołała nagłą zmianę klimatu i globalne oziębienie. Za tą hipotezą przemawia wiele poszlak jak np. warstwy spalonej ziemi o specyficznych własnościach^[2], czy obecność nanodiamentów. Hipoteza katastrofy kosmicznej jest czasami nazywana w angielskojęzycznych źródłach jako "Clovis comet" (Kometa Clovis) od nazwy północnoamerykańskiej kultury Clovis która zniknęła w tym czasie, być może właśnie z tego powodu.

[edytuj] Konsekwencje

Nawrót klimatu glacjalnego spowodował ponowny awans lądolodów oraz lodowców górskich na całej Ziemi. W Alpach w tym czasie lodowce górskie i dendrytyczne uformowały sekwencje moren końcowych i recesyjnych stadium Egesen. W Irlandii oziębienie to zapisało się w transgresji lodowców fazy Nahanagan, na Wyspach Brytyjskich fazy Loch Lomond, natomiast lądolód Skandynawski uformował w tym czasie potrójną sekwencję moren Salpausselkä I, II i III w południowej Finlandii. W tym czasie transgresje lodowców górskich także miały miejsce m.in. w: Pirenejach, Apeninach, Alpach Południowych, w Tybecie, chilijskich Andach i Tatrach.

Na podstawie analizy rdzeni lodowych temperatura spadła w tym okresie na Grenlandii o 15°C, a ogólny spadek temperatury wynosił od 5 do 7°C. Mimo że średnia roczna temperatura w tym czasie osiągnęła wartość, jaka jest charakterystyczna dla okresów pełnego zlodowacenia, w tym czasie obserwuje się skrajny kontynentalizm klimatu z dużymi sezonowymi amplitudami temperatur. To dlatego lodowce nie osiągnęły ponownie zasięgu, jakie miały podczas maksimum ostatniego zlodowacenia, ponieważ bilans masy lodowców głównie jest determinowany temperaturą lata, a nie zimy.

Koniec młodszego dryasu szacuje się na ok. 11550 BP.

[edytuj] Młodszy dryas a początek rolnictwa

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Młodszy dryas często bywa łączony z zapoczątkowaniem rolnictwa w południowo-zachodniej Azji. Uważa się, że zimny i suchy okres młodszego dryasu obniżył zdolność regionu do utrzymania ludzkiej populacji (dany region mógł wyżywić mniej osób) i zmusił osiadłe populacje wczesnych Natufian do podjęcia bardziej wędrownego trybu życia. Sądzi się, że dalsze pogorszenie klimatu zapoczątkowało uprawę zbóż. Chociaż istnieje dość duża zgodność co do znaczenia młodszego dryasu dla zmiany trybu życia w okresie panowania kultury Natufian, jego związek z początkami rolnictwa w końcu okresu pozostaje sporny. Istotnym aspektem tego sporu jest wniosek, że wymieniona masa 9500 km³ wody z jeziora Agassiz powinno była podnieść poziom mórz o 0,5 m i spowodować gwałtowne zatopienie delt.

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• holocen
• późny glacjał
• klasyfikacja Blytta-Sernandera
• Kultura Clovis

[edytuj] Linki zewnętrzne

• The Clovis Comet
• Kometa spaliła pradawne lasy i zabiła mamuty?

Niska wycena ziemi dla zakonnic

Wycena, na podstawie której elżbietanki dostały ziemię w warszawskiej Białołęce, była nierzetelna. Rzeczoznawcy stanęli już przed komisją odpowiedzialności zawodowej.

Episkopat broni nuncjusza

„Znamy dostatecznie długo i dobrze Księdza Arcybiskupa Nuncjusza oraz jego wypróbowaną wierność Ojcu Świętemu i Kościołowi, aby mieć moralną pewność co do jego jednoznacznie negatywnej postawy wobec wszelkiej świadomej współpracy z zadeklarowanymi wrogami Kościoła".

Podsłuchy Prokomu na rynku

ABW nie zniszczyła stenogramów podsłuchów pracowników firmy Prokom z 2007 r. Jeden z podsłuchiwanych - wiceprezes Prokomu Wiesław Walendziak - zawiadomił prokuraturę

Bądź tu mądry, sześciolatku

Posłowie PO kolejny raz zmienili ustawę oświatową. W tym roku sześciolatki miały mieć „prawo" do pójścia do szkoły. Teraz znów mają „obowiązek”, ale „na wniosek rodziców”.

Kto robi interes na Matce Boskiej kryzysowej

„Dar Maryi na trudne czasy” - reklamuje medalik Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. Piotra Skargi. - To oszustwo - mówią księża misjonarze, którzy w Polsce propagują kult Matki Bożej Objawiającej Cudowny Medalik

Lewica w końcu wybiera liderów

Dziś spory ruch na centrolewicy. Na zjazdach w Warszawie nowych szefów wybierają SdPl i Demokraci.pl. Potem zapewne będą współpracować. Na początek w wyborach europejskich

POrządzimy sobie speckomisją

Platforma przeforsowała nowe zasady pracy speckomisji. Jej przewodniczącym będzie mógł zostać poseł koalicji rządzącej.

Palikot oskarża posłankę PiS o polityczną prostytucję

Janusz Palikot stwierdził w TVN24, że posłanka PiS Grażyna Gęsicka, wzywając rząd do odpowiedzialności za niewykorzystanie funduszy unijnych manipuluje opinią publiczną. Dodał, że jest mu przykro, iż "prostytucja w polityce sięga nawet pani minister Gęsickiej".

Kto zastąpi Kopacz? PO wybierze nowego szefa na Mazowszu

- Zarząd mazowieckiej Platformy Obywatelskiej wybierze w środę nowego szefa; z kierowania partią na Mazowszu - zgodnie z wytycznymi władz Platformy - zrezygnowała jeszcze w zeszłym roku kierująca resortem zdrowia Ewa Kopacz.

Cimoszewicz nie rezygnuje ze startu do PE

B. premier, b. szef MSZ a obecnie senator niezależny Włodzimierz Cimoszewicz poinformował, że nieprawdziwe są informacje prasowe, jakoby ostatecznie zrezygnował ze startu w wyborach do Parlamentu Europejskiego.