Manipulacja (psychologia)
Z Wikipedii
Manipulacja (łac. manipulatio - manewr, fortel, podstęp) - w psychologii oraz socjologii to celowo inspirowana interakcja społeczna mająca na celu oszukanie osoby lub grupy ludzi, aby skłonić je do działania sprzecznego z ich dobrem/interesem. Zazwyczaj osoba lub grupa ludzi poddana manipulacji nie jest świadoma środków, przy użyciu których wywierany jest wpływ. Autor manipulacji dąży zwykle do osiągnięcia korzyści osobistych, ekonomicznych lub politycznych kosztem poddawanych niej osób.
Ogólnie, manipulacja jest formą zamierzonego i intencjonalnego wywierania wpływu na osobę lub grupę w taki sposób, by nieświadomie i z własnej woli realizowała działania zaspakajające potrzeby/(realizowała cele) manipulatora.
Manipulować można treścią i sposobem przekazywania informacji. Manipulację określono też kiedyś obrazowo jako "włamanie do umysłu ofiary i podrzucenie tam własnych pomysłów lub opinii w taki sposób, aby ofiara pomyślała, że sama jest ich autorem."
Z punktu widzenia etyki, każda manipulacja jest zachowaniem niemoralnym, choć mimo tego jest często używana w inter-personalnych kontaktach handlowych i negocjacjach.
W społeczeństwie totalitarnym manipulacja jest jednym z podstawowych narzędzi sprawowania władzy nie mniej ważnym niż aparat terroru. Państwo posiada całkowitą władzę i kontroluje lub ogranicza większość sposobów społecznej interakcji (ograniczenie wolności zrzeszania się, cenzura mediów itp.). W ten sposób władcy państw totalitarnych mogą łatwo manipulować swoimi społeczeństwami i utrzymywać swoje rządy działając wbrew interesowi ogółu. Manipulację językową często stosuje się w propagandzie i podczas tzw. prania mózgu.
W społeczeństwie demokratycznym manipulacja jest bardziej wyrafinowana i mniej widoczna, używana jest przez polityków, np. w kampaniach wyborczych, oraz w gospodarce wolnorynkowej w różnych często ukrytych formach w reklamie. Choć w systemach demokratycznych przekraczanie pewnych (zreszta niezbyt dobrze określonych) barier w manipulowaniu ludźmi jest niezgodne z prawem. Przykładem mogą być tutaj ograniczenia prawne narzucane reklamom.
Istotnym narzędziem manipulacji opinią publiczną są środki masowego przekazu i nie jawna cenzura wiadomości, np. tylko poprzez wybór informacji prezentowanych w dziennikach telewizyjnych.
W podejsciu socjo-kognitywistycznym (wg. modelu IPK, Adam Maria Gadomski,ang. Information, Preferences and Knowledge - universal interrelations ), manipulacja może dotyczyć: informacji, wiedzy i preferencji jako podstawowych czynników które zasadniczo wpływają na nasze decyzje. Pierwsza jest najprostsza, najpowszechniejsza i polega na fałszowaniu,deformacji i filtracji faktów (np. dostęp do Internetu). Druga stosowana jest w szkolnictwie i nauce, dotyczy wyboru, popierania rozwoju i ukrywania pewnej wiedzy, a trzecia polega na indoktrynacji poprzez podkreślanie ważności korzystnych dla manipulatora wartości, np. rozbudzania nacjonalizmów i fanatyzmów religijnych, wzmacnianie wybranych interesów grup lokalnych czy klas społecznych.
Należy zauważyć, że nie zawsze obiekt manipulacji jest ostatecznym celem manipulatora, jednak zawsze ma prowadzić do niego w mniej lub bardziej widoczny sposób. Na przykład podburzanie opinii publicznej przeciw cudzoziemcom może umożliwić demokratyczne uchwalenie praw ograniczajacych także wolność obywateli zwiekszając władzę aparatu wykonawczego panstwa.
W tej perspektywie widać też, że społeczeństwa o niskim poziomie upowszechnienia szkolnictwa lub w trudnej sytuacji ekonomicznej są bardziej podatne na manipulację.
Środkami manipulacji mogą być:
- aktywne techniki psychologiczne - np. tworzenie nastroju chwili,
- użycie sygnałów dźwiękowych wpływających na świadomość i system decyzyjny
- odurzenie (środkami farmakologicznymi, alkoholem),
- obietnice bez pokrycia,
- manipulacja pozycji,
- wyszukanie słabych punktów osobnika i wywarcie wpływu na nie,
- wykorzystanie nieuwagi i podsunięcie gotowych rozwiązań, nie przedstawiając pełnego obrazu (np. umowy),
- system aktywnego wywarcia wpływu na manipulowanego poprzez niepozostawienie mu możliwości wyboru (np. w sektach destrukcyjnych),
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Arthur Schopenhauer: Erystyka czyli sztuka prowadzenia sporów. Warszawa: 2002. ISBN 83-7020-229-2.
- Robert B. Cialdini: Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2007. ISBN 978-83-7489-101-1.
| Stadion X-lecia odchodzi w wielkim stylu |
Ryk silników motocyklowych, ferie kolorowych świateł i dziesiątki tysięcy kibiców pożegnały podczas finałowych zawodów Red Bull X-Fighters warszawski Stadion X-lecia, na terenie którego rozpocznie się budowa nowego Stadionu Narodowego. |
| Dębica: Dwaj kibice ranni w czasie rajdu samochodowego |
Jak poinformowało RMF w ciężkim stanie jest jeden z dwóch kibiców, potrąconych przez samochód w Dębicy w czasie rajdu Classic Auto, trzeciej rundy mistrzostw polski dziennikarzy. |
| SLD za referendum w sprawie tarczy antyrakietowej |
Sojusz Lewicy Demokratycznej chce, by w Polsce odbyło się referendum w sprawie instalacji w naszym kraju elementów amerykańskiej tarczy antyrakietowej. |
| Niemcy: Tusk za wznowieniem debaty ws. Gazociągu Północnego |
W wywiadzie dla sobotniego wydania niemieckiego dziennika "Neue Osnabruecker Zeitung" polski premier Donald Tusk zażądał, by w obliczu kryzysu na Kaukazie ponownie przeanalizowano projekt rosyjsko-niemieckiego Gazociągu Północnego po dnie Morza Bałtyckiego. |
| Poncyliusz: To konferencja polityczna i będzie ten, kogo PiS zaprosi |
To konferencja polityczna i będzie ten, kogo PiS zaprosi - powiedział w TOKFM poseł PiS Paweł Poncyliusz. Już jutro w Sejmie odbędzie się konferencja z okazji 30. rocznicy założenia Wolnych Związków Zawodowych. |
| J.Kaczyński: Dziennikarze pracujący dla niepolskich właścicieli powinni w sercu zachować dystans |
Prezes PiS nie zamierza kończyć bojkotowania TVN. - Nie widzę żadnych przesłanek by ten bojkot kończyć - mówi Jarosław Kaczyński w wywiadzie dla "Newsweeka" i RMF FM. Były premier udziela też rad dziennikarzom mediów mających "niepolskich włascicieli" |
| Tajne spotkania Kaczyńskiego z Kwaśniewskim |
Lech Kaczyński spotyka się z Aleksandrem Kwaśniewskim i konsultuje się z nim w sprawach polityki wschodniej - dowiedział się serwis internetowy tvp.info. Współpracownicy obu polityków o relacjach panujących miedzy prezydentami mówią, że to "wersal". |
| Czego najbardziej boi się Polak w internecie? |
Głównie wirusów, a najmniej niebezpiecznych znajomości |
| Internet to rzeczywistość równoległa do realu |
Rozmowa |
| ”Solidarność” z Sajudisem, czyli jak się pogodziliśmy z Litwinami |
Po dziesięcioleciach izolacji i niechęci Polska i Litwa stały się strategicznymi partnerami. O tym, jak to się stało, dyskutowali na Zamku Królewskim dawni opozycjoniści z „Solidarności” i litewskiego Sajudisu |
