Mezoameryka
Z Wikipedii
Mezoameryka - region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturalnego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski.
Do kultur mezoamerykańskich zalicza się:
- Tolteków
- Olmeków
- Majów
- Azteków i inne ludy Nahua (m.in. Tepaneków, Acolhua, Tlahuica, Tlaxcalan)
- Zapoteków
- Misteków
- Huasteków
- Totonaków
- Tarasków
- Pipilów
Termin "Mezoameryka" został użyty po raz pierwszy przez amerykanistę Paula Kirchhoffa. Jego zdaniem obszar ten obejmował terytorium, którego granica południowa ciągnęła się mniej więcej od ujścia rzeki Motagua do Atlantyku, poprzez jezioro Nikaragua aż do Zatoki Nicoya na Pacyfiku, a północna – sięgała rzeki Panuco wpadającej do Pacyfiku i rzeki Sinaloa wpadającej do Atlantyku. Brak kontaktu z innymi cywilizacjami sprawił, że Mezoameryka jest obszarem bardzo jednolitym pod względem kulturowym, pomimo różnic etnicznych i językowych.
Według Kirchhoffa, Mezoamerykę wyróżniały następujące elementy kulturowe:
- uprawa trzech podstawowych roślin pokarmowych: kukurydzy, fasoli i odmian dyniowatych;
- stosowanie nawozów;
- różne rodzaje nawadniania;
- konstruowanie pływających ogrodów (chinampas) na jeziorach,
- podobne narzędzie do uprawy ziemi – kij z rozszerzonym łopatkowato dolnym końcem, zwany coa;
- uprawa bawełny, drzewa kakaowego i agawy maguey, (z włókien sporządzano grubsze tkaniny i papier, a z soku napój oszałamiający);
- piramidy o konstrukcji schodkowej;
- domy z podziemnymi piecami, łaźniami parowymi (temazcal) oraz stiukowymi posadzkami i kamienne drogi;
- pismo hieroglificzne i obrazkowe książki – kodeksy, składane parawanikowo;
- podział roku słonecznego na 18 miesięcy po 20 dni, z 5 dniami dodatkowymi (365 dni);
- rok obrzędowy liczący 260 dni, podzielony na 20 okresów, z których każdy składał się z 13 dni oznaczonych odrębnymi znakami;
- składanie ofiar z ludzi poprzez ścięcie lub wyrywanie im serca na kamieniu ofiarnym;
- obrzędowa gra w piłkę i boiska do gry w pelotę;
- pewne formy samoofiary, jak przekłuwanie języka, uszu i nóg;
- wiara w życie po śmierci i trudną drogę zmarłego w zaświaty.
- rytualne stosowanie papieru i kauczuku.
Niektóre z tych elementów występowały również w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej.
Historia Mezoameryki dzieli się na trzy okresy:
- preklasyczny, obejmujący lata od 2000 p.n.e. do 250 n.e.;
- klasyczny - od 250 do 900 n.e.;
- postklasyczny - od 900 do roku 1521 w którym upadła stolica Azteków (ostatni organizm państwowy Mezoameryki, miasto Majów Tayasal, został podbity przez hiszpańskich kolonizatorów dopiero w roku 1697.).
[edytuj] Zobacz też
|
||||||||
|
||||||||
| Afryka: |
 |
|||||||
| Ameryka: |
 |
|||||||
| Azja: |
 |
|||||||
| Europa: |
 |
|||||||
| Australia i Oceania: |
 |
|||||||
| Obszary polarne: |
 |
|||||||
| Oceany |
 |
|||||||
| Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers |
Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia. |
| Pijany policjant spowodował kolizję |
26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji. |
| Drugie podejście PO do ustawy o mediach |
PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik". |
| PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka |
PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje. |
| Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką |
Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące. |
| Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie |
- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła. |
| Zima: dziewięć osób w szpitalu po zderzeniu |
W Łodzi na śliskiej nawierzchni zderzyły się dwa samochody. Dziewięć osób trafiło do szpitala. Ciężarówka nie zdołała wyhamować i rozbiła pięć samochodów stojących na światłach, na trasie Katowice - Częstochowa. W wielu miejscach kraju opady śniegu spowodowały utrudnienia na drogach. W Koszalinie spadło 30 centymetrów śniegu i miasto zostało sparaliżowane - pisze na Alert 24 Polarny www.nicalbonic.blox.pl. |
| Speckomisja spyta szefa ABW o dochody |
Sejmowa Komisja ds. Służb Specjalnych poprosi szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztofa Bondaryka o wyjaśnienia - dowiedział się serwis internetowy tvp.info. Urzędnik będzie musiał przed komisją wytłumaczyć się z dochodów, które uzyskuje od operatora Ery GSM. Speckomisja chce też od szefa CBA Mariusza Kamińskiego uzyskać wyjaśnienia, dlaczego Biuro zajęło się tą sprawą. |
| Ukradł kilkaset samochodów i w końcu wpadł |
30-letniego Ireneusza P. ps. "Żaba" zatrzymali policjanci z warszawskiej "samochodówki". Mężczyzna ścigany za kradzieże samochodów wpadł razem ze swoją znajomą w centrum handlowym na warszawskiej Pradze. "Żaba" przyznał policjantom, że w ciągu ostatnich kilku lat skradł kilkaset aut. |
| Suski na fotelu prezesa PiS? |
Poseł Prawa i Sprawiedliwości Marek Suski zasiadł po czwartkowej debacie w sprawie informacji rządu, podsumowującej rok jego działalności, na fotelu prezesa PiS. Na razie tylko na chwilę zastąpił Jarosława Kaczyńskiego. Wiele wskazuje, że ambicje posła sa tak wielkie, iż chciałby pozostać na tym miejscu na dłużej - pisze "Nasz Dziennik". |
