Noc

Z Wikipedii

Noc – część doby, w czasie której Słońce znajduje się poniżej linii horyzontu. Można też ją określić jako okres od zmierzchu do świtu. Zjawisko to występuje na planetach krążących wokół gwiazd – czyli ich satelitach, w tym również na Ziemi. Przeciwnym pojęciem jest dzień.

Nieco inaczej określa się noc astronomiczną, z którą mamy do czynienia, gdy Słońce znajduje się co najmniej 18° pod horyzontem.

Spis treści 1 Czas trwania nocy 1.1 Noce trwają krócej 1.2 Równonoce 1.3 Przesilenia 1.4 Noc polarna 2 Wpływ na organizmy żywe 2.1 Zwierzęta 2.2 Rośliny 3 Oddziaływanie na człowieka 4 Noc w kulturze 5 Przypisy 6 Zobacz też artykuły związane z nocą 6.1 Zwyczaje 6.2 Wydarzenia 6.3 Wydarzenia kulturalne 6.4 Noc w utworach 6.5 Inne 7 Źródła

[edytuj] Czas trwania nocy

Czas trwania nocy w określonym miejscu na Ziemi uzależniony jest od kilku czynników, są nimi:

• szerokość geograficzna
• pora roku
• wysokość bezwzględna badanego punktu – wpływa w minimalnym stopniu
• odległość Ziemi od Słońca (aphelium i peryhelium) – wpływa w minimalnym stopniu

[edytuj] Noce trwają krócej

Globalny, średni czas trwania nocy na naszej planecie jest krótszy od okresu dnia z dwóch przyczyn:

1. Słońce nie jest punktem, lecz ogromnym obiektem zbliżonym kształtem do kuli, której równik wynosi ok. 4,4 mln km. Z powodu tak dużej wielkości i w związku ze stosunkowo niedużą odległością od Ziemi (średnio ok. 149,6 mln km), Słońce oświetla ok. 32 minut kątowych na jej powierzchni w tak samo intensywny sposób. Oznacza to w praktyce na przykład, że gdy Słońce góruje – to jednocześnie w pasie o szerokości ok. 1,9 km. Zatem dzień "wydziera" te niecałe 2 km nocy.
2. atmosfera powoduje refrakcję (załamanie) światła słonecznego w ten sposób, że dociera ono do obserwatora na Ziemi w momencie, gdy tak naprawdę Słońce jest jeszcze poniżej linii horyzontu o około 34 minut (kątowych).

Oba czynniki sprawiają, że światło słoneczne osiąga określony punkt na Ziemi, gdy centrum Słońca jest jeszcze o ok. 50 minut kątowych poniżej horyzontu.

[edytuj] Równonoce

W dniach równonocy jesiennej i wiosennej, kiedy teoretycznie czasy trwania dnia i nocy się zrównują, w rzeczywistości noc trwa krócej. Na równiku różnica ta wynosi ok. 14 minut i zmniejsza się w kierunku biegunów. Oznacza to, że nawet w Polsce czas trwania dnia i nocy podczas równonocy nie są idealnie takie same.

[edytuj] Przesilenia

Najdłuższa noc – na półkuli północnej najdłuższa noc wypada w nocy z 21 na 22 grudnia – przesilenie zimowe.

Najkrótsza noc – na półkuli północnej najkrótsza noc wypada w nocy z 21 na 22 czerwca – przesilenie letnie.

W Polsce najkrótszą noc można zaobserwować w najdalej na północ wysuniętym punkcie – przylądku Rozewie. Podczas przesilenia noc trwa tam tylko ok. 6 godzin i 40 minut.

Na półkuli południowej najdłuższa noc wypada w nocy z 21 na 22 czerwca, zaś najkrótsza z 21 na 22 grudnia.

[edytuj] Noc polarna

Podczas nocy polarnej Słońce nie wschodzi przez ponad 24 godziny. Zjawisko to ma miejsce na terenach leżących powyżej koła podbiegunowego na obu półkulach.

W okolicach koła podbiegunowego noc polarna trwa 24 godziny i występuje tylko raz w roku, natomiast im bliżej biegunów, tym noce polarne są dłuższe i występują pod rząd przez pewien – coraz dłuższy – okres. Na biegunach noc polarna trwa niemal dokładnie pół roku.

Ze względu na czynniki wielkości Słońca i refrakcji ^{opisane powyżej}, obszary występowania nocy polarnych na obu półkulach (strefy polarne) są nieco mniejsze niż obszary od koła podbiegunowego (66°33'39" N lub 66°33'39" S) do bieguna (odpowiednio 66° N lub 66° S). Natomiast obszary występowania dnia polarnego są nieco większe od obszarów zawartych pomiędzy kołem podbiegunowym a biegunem.

Innym pojęciem jest biała noc, podczas której tarcza Słońca chowa się całkiem poniżej horyzontu, jednak na tyle niedaleko, że zmierzch przechodzi od razu w świt.

[edytuj] Wpływ na organizmy żywe

Brak światła słonecznego – podstawowego źródła energii potrzebnej do życia na Ziemi, ma ogromny wpływ na morfologię, fizjologię i zachowanie niemal wszystkich organizmów.

[edytuj] Zwierzęta

Niektóre zwierzęta śpią w nocy, podczas gdy inne – prowadzące nocny tryb życia, są w tym czasie najaktywniejsze.

Część gatunków zwierząt nie jest w ogóle przystosowana do aktywnego spędzania nocy (np. człowiek), inne radzą sobie z nią równie dobrze jak z dniem. Na przykład kotowate, dzięki niezwykle czułej siatkówce, są w stanie bardzo dobrze widzieć przy niewielkim natężeniu światła. Istnieją też gatunki, które są aktywne jedynie od zmierzchu do świtu. Najbardziej rozpoznawalnym zwierzęciem aktywnym w nocy jest nietoperz. Ssak ten w dzień mógłby być łatwym łupem dla większych od siebie drapieżników, dlatego przystosował się do polowania w nocy, kiedy większość jego naturalnych wrogów śpi. Natomiast nocne gatunki ćmy przystosowały się fizjologicznie do aktywności w nocy, poprzez ubarwienie skrzydeł, których kolorystyka oscyluje wokół czarnego, szarego i brązowego.

[edytuj] Rośliny

Podobnie jak na zwierzęta, efekty dnia i nocy mają wpływ również na rośliny. One także w drodze ewolucji przystosowały się do braku światła w nocy.

Na przykład dzięki fotosyntezie CAM, niektóre rośliny mogą "aktywnie" wykorzystywać noc (podczas której, z powodu braku światła nie jest przeprowadzana faza jasna fotosyntezy) do podtrzymywania swojego metabolizmu, np. ananas. Te rośliny nie mogłyby w dzień wchłaniać dwutlenku węgla, ponieważ straciłyby w tym czasie zbyt wiele wody. Natomiast w nocy, kiedy parowanie jest mniejsze, mogą magazynować CO₂ w swoich komórkach.

[edytuj] Oddziaływanie na człowieka

Człowiek nie jest przystosowany biologicznie do nocnego trybu życia. Nasze oczy mają mało pręcików i przystosowane są do widzenia fotopowego (przy dobrym świetle). Inne zmysły takie jak słuch czy węch nie pozwalają nam na bezpieczne poruszanie się w warunkach niskiego natężenia oświetlenia lub jego braku. Zatem człowiek, niewyposażony w zdobycze własnej technologii, jest niemal zupełnie bezbronny w nocy.

Brak światła jest szczególnie dotkliwy dla osób cierpiących na hemeralopię. Noc jest też utrapieniem dla osób chorych na nyktofobię.

Wraz z rozwojem sztucznego oświetlenia, zwłaszcza po rewolucji przemysłowej, aktywność człowieka zaczęła być realizowana również po zachodzie słońca. Wiele instytucji funkcjonuje również, lub przede wszystkim po zmierzchu. Kluby nocne, bary, sklepy, restauracje z fast foodem czy stacje benzynowe są często otwarte 24 godziny na dobę.

Zmiana trybu życia i zwiększenie aktywności wieczorem i w nocy wpływa na ludzki układ hormonalny. U dzieci, które wolą spać dłużej i do późniejszych godzin funkcjonować aktywnie, zmiany poziomu kortyzolu mogą powodować m.in. większą agresję^[1].

[edytuj] Noc w kulturze

Noc była zawsze postrzegana jako czas na odpoczynek i sen. Z drugiej jednak strony noc to również czas na potajemne zgromadzenia, romanse i seks.

Noc kojarzy nam się na ogół również dość pejoratywnie z prostytucją i przestępczością. W wielu kulturach jest utożsamiana ze złem. Po zmierzchu z ukrycia wychodzą wampiry, wilkołaki i duchy.

Czas po zachodzie słońca zawsze był istotny w kulturach całego świata. Motyw nocy występuje w mitologiach wielu narodów. Między innymi w mitologii nordyckiej, w której jedną z ważniejszych postaci jest Nótt – bogini ciemności nocnych (jej trzecim mężem był Delling – Zmierzch). Natomiast w greckiej mitologii występuje bogini nocy Nyks. Ciemna pora doby jest również motywem łączącym opowiadania w arabskich Baśniach z tysiąca i jednej nocy.

Noc – jeśli jest tak długa jak noc polarna, staje się problemem również dla astrologów. Kłopotliwe jest np. wyznaczenie horoskopu dla osoby, która urodziła się podczas dnia lub nocy polarnej^[2]

Przypisy

[edytuj] Zobacz też artykuły związane z nocą

[edytuj] Zwyczaje

• noc poślubna
• prawo pierwszej nocy
• Noc Kupały
• noc sylwestrowa
• Noc Walpurgii – w mitologii nordyckiej noc zmarłych, złych duchów

[edytuj] Wydarzenia

• Noc Listopadowa
• Noc paskiewiczowska
• Noc teczek
• noc kryształowa (Noc kryształowa na Śląsku Opolskim)
• Noc długich noży
• Noc św. Bartłomieja
• Noc ołówków

[edytuj] Wydarzenia kulturalne

• Noc Muzeów
• Noc Naukowców
• Noc kulturalna w Częstochowie
• Noc Kultury w Lublinie
• Noc Nenufarów

[edytuj] Noc w utworach

Noc generałów, Noc i ciemność, Noc i dzień, Noc iguany, Noc księżycowa, Noc na Karlštejně, Noc na ziemi, Noc noży, Noc po ciężkim dniu, Noc w bibliotece, Noc w muzeum.

[edytuj] Inne

• Noc i Mgła
• Noc Jurija
• noc polarna
• biała noc

[edytuj] Źródła

• Wojciech Jóźwiak: Bliżej Słońca (pl). Nauka i Technika, 07.01.2007. [dostęp 24.09.2008].

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.

Ojciec, gdy wypił, znęcał się nad córką

Ojciec nadużywał alkoholu. Gdy był pijany, bił córkę drewnianą listewką. Dziewczynka opowiedziała o tym opiekunce ze świetlicy osiedlowej. Ta o sprawie zawiadomiła policję. 47-letniego Arkadiusza L. zatrzymano. Miał prawie promil alkoholu we krwi. Został aresztowany na trzy miesiące.

Kaczyński: Pokażemy inne przypadki pijanych posłów w Sejmie

- PiS nie będzie podejmował żadnych decyzji w sprawie Elżbiety Kruk - powiedział Jarosław Kaczyński. Posłanka w czasie wczorajszych porannych głosowań w Sejmie chwiała się na nogach i niewyraźnie mówiła.

Zima: dziewięć osób w szpitalu po zderzeniu

W Łodzi na śliskiej nawierzchni zderzyły się dwa samochody. Dziewięć osób trafiło do szpitala. Ciężarówka nie zdołała wyhamować i rozbiła pięć samochodów stojących na światłach, na trasie Katowice - Częstochowa. W wielu miejscach kraju opady śniegu spowodowały utrudnienia na drogach. W Koszalinie spadło 30 centymetrów śniegu i miasto zostało sparaliżowane - pisze na Alert 24 Polarny www.nicalbonic.blox.pl.

Speckomisja spyta szefa ABW o dochody

Sejmowa Komisja ds. Służb Specjalnych poprosi szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Krzysztofa Bondaryka o wyjaśnienia - dowiedział się serwis internetowy tvp.info. Urzędnik będzie musiał przed komisją wytłumaczyć się z dochodów, które uzyskuje od operatora Ery GSM. Speckomisja chce też od szefa CBA Mariusza Kamińskiego uzyskać wyjaśnienia, dlaczego Biuro zajęło się tą sprawą.

Ukradł kilkaset samochodów i w końcu wpadł

30-letniego Ireneusza P. ps. "Żaba" zatrzymali policjanci z warszawskiej "samochodówki". Mężczyzna ścigany za kradzieże samochodów wpadł razem ze swoją znajomą w centrum handlowym na warszawskiej Pradze. "Żaba" przyznał policjantom, że w ciągu ostatnich kilku lat skradł kilkaset aut.

Suski na fotelu prezesa PiS?

Poseł Prawa i Sprawiedliwości Marek Suski zasiadł po czwartkowej debacie w sprawie informacji rządu, podsumowującej rok jego działalności, na fotelu prezesa PiS. Na razie tylko na chwilę zastąpił Jarosława Kaczyńskiego. Wiele wskazuje, że ambicje posła sa tak wielkie, iż chciałby pozostać na tym miejscu na dłużej - pisze "Nasz Dziennik".