Organizacja Narodów Zjednoczonych

Z Wikipedii

Organizacja Narodów Zjednoczonych
Flaga ONZ
Język urzędowy	arabski, angielski, francuski, chiński, rosyjski, hiszpański
Siedziba	Nowy Jork
Członkowie	192
sekretarz generalny	Ban Ki-moon
Utworzenie	26 czerwca 1945

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/, wiet. Liên Hợp Quốc-LHQ), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. ^[1] w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

ONZ stawia sobie za cel zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka.

Idea powołania nowej organizacji, powstała jeszcze w czasie trwania II wojny światowej, na konferencji w Teheranie w 1943. Jej głównym pomysłodawcą był prezydent USA Franklin Delano Roosevelt, a jej nazwę zaproponował premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill (określenie "narody zjednoczone" w trakcie wojny stosowano nieraz dla Aliantów).

W drugiej połowie 1944 przedstawiciele Francji, Chin, Wielkiej Brytanii, USA oraz ZSRR spotkali się w Waszyngtonie, gdzie przedyskutowano zakres, cele i sposoby działania nowej organizacji.

25 kwietnia 1945 roku zwołano pierwszą konferencję ONZ w San Francisco, w której uczestniczyło 50 państw z całego świata – pierwszych członków organizacji. Za członka ONZ od założenia uznawana jest też Polska, której przedstawiciele z powodów politycznych nie mogli uczestniczyć w konferencji w San Francisco. Podczas konferencji, 26 czerwca, podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, akt prawny regulujący działalność ONZ.

Organizację Narodów Zjednoczonych powołano do życia 24 października 1945, kiedy postanowienia konferencji ratyfikowało pięciu przyszłych stałych członków Rady Bezpieczeństwa (Chiny, Francja, ZSRR, Wielka Brytania i USA), oraz większość pozostałych państw członkowskich. Powołanie ONZ położyło jednocześnie kres działalności Ligi Narodów, która rozwiązała się formalnie 18 kwietnia 1946, przekazując pełnienie swej misji nowej organizacji.

W grudniu 1945 Kongres USA wystosował propozycję, aby siedziba ONZ mieściła się w Nowym Jorku, co zostało przez organizację zaakceptowane. Budynek siedziby głównej otwarto 9 stycznia 1951 roku na terenach podarowanych ONZ przez Johna Rockefellera, gdzie mieści się do dziś. Część instytucji funkcjonuje jednak w innych miastach świata, m.in. w Genewie, Hadze, Nairobi i Wiedniu.

Spis treści 1 Zadania ONZ 2 Członkostwo ONZ 2.1 Wystąpienie i wykluczenie z ONZ 2.2 Członkowie pierwotni 2.3 Obecni członkowie 2.4 Zasady członkostwa 3 Organy ONZ 4 Organizacje wyspecjalizowane ONZ 5 Operacje pokojowe ONZ 6 Przypisy 7 Zobacz też 8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Zadania ONZ

1. Utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa za pomocą zbiorowych i pokojowych wysiłków.
2. Rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami na zasadach samostanowienia i równouprawnienia.
3. Rozwiązywanie konkretnych problemów międzynarodowych (gospodarczych, społecznych, kulturalnych, humanitarnych, czy dotyczących praw człowieka) na zasadzie współpracy międzynarodowej oraz uznania równości ras, płci, języków i wyznań
4. Stanowienie ośrodka uzgadniania działań narodów w imię wspólnych celów.

[edytuj] Członkostwo ONZ

Główna kwatera ONZ, Nowy Jork

Sala obrad, Genewa

Członkiem ONZ, wg artykułu 4. Karty NZ może być "każde państwo miłujące pokój, które przyjęło zobowiązania zawarte w Karcie" i – zdaniem ONZ – "jest w stanie je wypełniać".

Przyjęcie następuje na podstawie uchwały Zgromadzenia Ogólnego podjętej na zalecenie Rady Bezpieczeństwa.

[edytuj] Wystąpienie i wykluczenie z ONZ

Karta NZ nie określa konkretnych procedur wystąpienia z ONZ, wystąpienie takie jest więc możliwe na mocy jednostronnej deklaracji. Jak dotąd z ONZ wystąpiło tylko jedno państwo – Indonezja w 1965 roku, powróciła jednak do Organizacji już rok później.

Za uporczywe łamanie zasad Karty NZ państwo członkowskie może być usunięte z ONZ przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa. Taka sytuacja nie miała dotąd miejsca, choć dyskutowano nad wykluczeniem RPA za stosowanie apartheidu. Istnieje też procedura zawieszenia w prawach członka, podejmowana przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa (w obu przypadkach większością 2/3 głosów)

[edytuj] Członkowie pierwotni

Za członków pierwotnych uznanych jest 51 państw. Są to:

• państwa, które wzięły udział w konferencji założycielskiej ONZ w San Francisco, podpisały i ratyfikowały Kartę ONZ.
• państwa, które podpisały Deklarację Narodów Zjednoczonych z 1942 r., podpisały i ratyfikowały Kartę ONZ. To kryterium wprowadzono specjalnie dla Polski, która nie mogła uczestniczyć w konferencji w San Francisco z powodu braku rządu uznawanego przez wszystkie mocarstwa – Wielka Brytania, USA i przeważająca większość krajów świata - uczestników konferencji uznawały za rząd Rzeczypospolitej Polskiej Rząd RP na uchodźstwie z siedzibą w Londynie, z kolei ZSRR uznawał podporządkowany sobie Rząd Tymczasowy w Warszawie.^[2]

[edytuj] Obecni członkowie

Obecnie członkami ONZ są 192 państwa. Do ONZ nie należą:

•  Watykan (status obserwatora),
•  Palestyna (status obserwatora),
•  Republika Chińska (Tajwan),
•  Sahara Zachodnia,

[edytuj] Zasady członkostwa

• suwerenna równość wszystkich członków
• wykonywanie w dobrej wierze zobowiązań zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych
• rozwiązywanie sporów środkami pokojowymi
• powstrzymanie się od groźby użycia siły lub użycia jej w sposób nieuzgodniony z celami ONZ
• okazywanie wszelkiej pomocy ONZ w każdej akcji podjętej zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych, jako środka zapobiegawczego lub przymusu
• wpływanie na państwa, które nie są członkami ONZ, aby postępowały zgodnie z jej zasadami w stopniu koniecznym do utrzymania pokoju i bezpieczeństwa
• nie ingerowanie ONZ w sprawy, które należą do kompetencji wewnętrznej państwa

[edytuj] Organy ONZ

• Zgromadzenie Ogólne – składa się z przedstawicieli wszystkich krajów członkowskich
• Rada Bezpieczeństwa – najważniejszy organ ONZ
• Rada Gospodarcza i Społeczna – zajmuje się sprawami gospodarczymi, społecznymi i kulturalnymi, prawami człowieka, przygotowuje projekty konwencji, ustala wytyczne dla organów pomocniczych.
• Rada Powiernicza – obecnie praktycznie nie działa
• Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości
• Sekretariat – organ wykonawczy pod przewodnictwem Sekretarza Generalnego

Istnieje również wiele organów doradczych, np. Wojskowy Komitet Sztabowy

[edytuj] Organizacje wyspecjalizowane ONZ

Jest to system organizacji międzynarodowych funkcjonalnie powiązanych z ONZ na mocy art. 57. Karty NZ: różnego rodzaju organizacje wyspecjalizowane, utworzone na podstawie porozumień zawartych między rządami i posiadające z mocy swych statutów rozległe kompetencje międzynarodowe w dziedzinach gospodarczej, społecznej, kulturalnej, wychowawczej, zdrowia publicznego i innych dziedzinach pokrewnych, będą związane z Organizacją Narodów Zjednoczonych.

ONZ odgrywa w tym systemie centralną rolę, posiadając uprawnienia koordynacyjne, co ma na celu zapobieżenie dublowaniu prawa i osiągnięciu większej efektywności działania. W tej dziedzinie ONZ jest reprezentowana przez Radę Gospodarczą i Społeczną, która "może uzgadniać działalność organizacji wyspecjalizowanych w drodze porozumiewania się z nimi i udzielania im zaleceń, jak również w drodze udzielania zaleceń Zgromadzeniu Ogólnemu i członkom Organizacji Narodów Zjednoczonych" (art. 63 ust. 2 Karty NZ).

Ponadto z ONZ są związane inne organizacje o charakterze powszechnym, m.in.:

• Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (IAEA)
• Światowa Organizacja Handlu (WTO)

[edytuj] Operacje pokojowe ONZ

• 1950-1953, Korea – utrzymanie podziału Półwyspu Koreańskiego, zahamowanie ekspansji komunizmu
• 1960-1964, Kongo (dziś Demokratyczna Republika Konga) – interwencja ONZ doprowadziła do utrzymania niepodległości kraju i jego integralności terytorialnej; w efekcie wyniosła do władzy prezydenta Mobutu Sese Seko
• od 1964 roku, Cypr – stacjonują siły pokojowe, którym nie udało się zapobiec podziałowi wyspy po interwencji Turcji
• od 1967 roku, Bliski Wschód, obserwacja konfliktu palestyńsko-izraelskiego, stała obecność kontyngentu ONZ w tym regionie, m.in. na Wzgórzach Golan i w Strefie Gazy
• 1990-1991, Zatoka Perska – mandat ONZ dla sił brytyjsko-amerykańskich, które wyzwoliły Kuwejt, po zajęciu państwa przez siły irackie (operacja Pustynna Burza)
• 1992-1994, Somalia – zakończona porażką operacja Przywrócić Nadzieję, która miała skłonić do rozbrojenia walczące strony i zabezpieczyć dostawy z pomocą humanitarną skończyła się tragiczną misją sił specjalnych - Operacją w Mogadiszu (udział głównie wojsk amerykańskich)
• 1992-1993, Kambodża – największa operacja pokojowa ONZ, zakończona demokratyzacją kraju
• 1992-1993, była Jugosławia – siły ONZ UNPROFOR miały zaprowadzić pokój w dawnych republikach związkowych Jugosławii, poniosły fiasko i zostały zastąpione przez siły NATO – IFOR

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• Rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ
• Europejska Komisja Gospodarcza
• Model United Nations
• Liga Narodów
• Międzynarodowy Trybunał Karny
• Projekt Milenijny Organizacji Narodów Zjednoczonych

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna witryna internetowa ONZ

Ośrodek informacji ONZ w Polsce

• Agendy ONZ w Polsce

Bukiel: Sprzątaczki mają decydować o reformie służby zdrowia?

- To niepoważny pomysł - mówi o proponowanym przez prezydenta referendum szef Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy Krzysztof Bukiel. Według niego, jeśli referendum się odbędzie, zostanie wykorzystane do rozgrywek politycznych.

Solorz daje 100 mln euro na walkę z udarem mózgu

Zygmunt Solorz - Żak, prezes telewizji Polsat i jeden z najbogatszych Polaków podarował 100 mln euro Uniwersytetowi Ludwika Maksymiliana w Monachium. - poinformował tygodnik "Polityka". Imponująca kwota ma być przeznaczona na budowę i wyposażenie Instytutu Badawczego Udarów Mózgu i Demencji

Tragedia w Krakowie: zabił córkę i popełnił samobójstwo

Zwłoki 54-letniego mężczyzny i jego 27-letniej córki znaleźli policjanci we wtorek w mieszkaniu na os. Sportowym w Krakowie. Prawdopodobnie ojciec zabił dziewczynę, a potem popełnił samobójstwo.

Premier: Jesienią w Sejmie około 140 projektów ustaw

Premier Donald Tusk zapowiedział, że na jesienną ofensywę legislacyjną rządu złoży się około 140 projektów ustaw. Jak dodał, to efekt prac rządu, klubów PO i PSL oraz sejmowej komisji "Przyjazne Państwo".

TK: Chuliganów nie wolno automatycznie aresztować

Przepis o obligatoryjnym stosowaniu aresztu dla chuliganów, tym kiboli jest niekonstytucyjny uznał Trybunał Konstytucyjny. Zasada stosowania aresztu w takich sprawach jest kłóci się z innymi przepisami Kodeksu Postępowania Karnego.

Kwaśniewski: Politycznie moją rolę w Polsce uważam za zakończoną

Były prezydent Aleksander Kwaśniewski powiedział we wtorek polskim dziennikarzom w Paryżu, że swoją rolę polityczną w Polsce uważa za zakończoną, ale że zamierza działać na arenie międzynarodowej.

Kaczyński kontra Agora - wyrok za dwa tygodnie

Przeprosin na pierwszej stronie "Gazety Wyborczej" i "Rzeczpospolitej" oraz 50 tys. zł domaga się Jarosław Kaczyński od Agory. Były premier poczuł się dotknięty zawartą w jednym z artykułów sugestią, że mógł popełnić przestępstwo podpisując zarządzenie o niszczeniu dokumentów przez ABW. Kaczyńskiemu nie podobał się też rysunek, który ilustrował tekst. Wyrok poznamy 21 października.

"Pacjent nie może być źródłem zysku". Prezydent chce referendum ws. szpitali

- Pacjent nie może być traktowany jako źródło zysku - stwierdził prezydent Lech Kaczyński w telewizyjnym orędziu i zapowiedział, że w najbliższym czasie zwróci się do senatu z wnioskiem o przeprowadzenie referendum w sprawie przekształcania szpitali w spółki prawa handlowego, co proponuje PO. Prezydent dodał, że według niego ochrona zdrowia jest ostatnią dziedziną, w której miałyby obowiązywać zasady wolnego rynku.

Rząd przyjął projekt zmian przepisów karnych za pedofilię

Zaostrzenie kar za przestępstwa seksualne, popełniane wobec osób do 15 roku życia i poddawanie osób skazanych za te czyny psychoterapii i farmakoterapii przewiduje projekt nowelizacji kodeksu karnego, który dziś przyjął rząd.

Reklama z "foczkami" nie dyskryminuje

Komisja Etyki Reklamy odrzuciła skargę na reklamę przedstawiającą skąpo ubraną kobietę w basenie, której towarzyszyło hasło "pływaj z foczkami" - informują "Wirtualne Media". Zdaniem komisji nie dyskryminuje ona kobiet.