Okręt liniowy
Z Wikipedii
|
|
|
|
|
Okręt liniowy, zwany także pancernikiem – nazwa historycznej najsilniejszej klasy okrętów artyleryjskich, wywodząca się od ich taktyki walki w szyku liniowym, w składzie floty liniowej. Najpotężniejszy, w klasie okrętów bojowych XIX i pierwszej połowy XX wieku, okręt wojenny o bardzo silnym uzbrojeniu artyleryjskim i opancerzeniu, przeznaczony do niszczenia ogniem artylerii okrętów wszystkich klas, ostrzeliwania umocnień nabrzeżnych, osłony konwojów i wykonywania innych zadań bojowych, wymagających silnego ognia artyleryjskiego dużego kalibru. Dane taktyczno-techniczne okrętów liniowych: wyporność 30÷55 tys. BRT, długość do 275 m, szer do 36 m, zanurzenie do 11 m, opancerzenie kadłuba na linii wodnej, wież artyleryjskich i wież bojowych oraz pokładu do 400 mm, prędkość 33÷35 węzłów, uzbrojenie 6÷12 dział kal. 305÷458 mm w 3÷4 opancerzonych wieżach, ok. 20 dział kal. 120÷152 mm oraz 120÷140 szybkostrzelnych działek przeciwlotniczych, 2÷4 samolotów na katapultach przeznaczone do rozpoznania i kierowania ogniem artylerii, załoga 1200÷1400 marynarzy i oficerów.
Pierwsze okręty liniowe pojawiły się w II połowie XVII wieku, kiedy to stosowanie nowego szyku okrętów i wzrost siły ognia artylerii okrętowej spowodował, że możliwe stało się całkowite niszczenie okrętów przeciwnika za pomocą samej artylerii. Podstawowym sposobem walki morskiej przestał być abordaż, a za to wprowadzono najodpowiedniejszy dla walki artyleryjskiej szyk, w którym okręty płynęły jeden za drugim w linii i prowadziły ogień do linii okrętów przeciwnika z dział, których większość umieszczona była na burtach (bateria burtowa). Taktykę tę nazwano właśnie walką w szyku liniowym. Najsilniejsze okręty, zdolne do walki w linii, nazywano "okrętami linii" (ang. ship of the line), skąd powstała nazwa "okręt liniowy" lub "liniowiec". Były to drewniane okręty żaglowe o wyporności do 2500 ton. Okręty te miały początkowo jeden, później dwa, a w końcu trzy zakryte pokłady działowe (poziomy rozmieszczenia armat) ciągnące się na całej długości okrętu, oraz do dwóch dalszych odkrytych pokładów działowych. Ich uzbrojenie składało się z 50÷120 dział, a załoga liczyła 500÷900 marynarzy.
W 1852 pojawiły się okręty liniowe napędzane maszynami parowymi i śrubami, w dalszym ciągu drewniane i z pomocniczym napędem żaglowym.
W latach 60. XIX wieku zaczęto wprowadzać żelazne pancerne okręty liniowe - pancerniki, które szybko wyparły wcześniejsze nieopancerzone żaglowce. Pierwszym pancernikiem wykonanym całkowicie z żelaza był brytyjski HMS Warrior (zwodowany 1860, wyporność 9200 ton). Od tej pory, termin "okręt liniowy" został w zasadzie utożsamiony z terminem "pancernik" i używany jest zazwyczaj w terminologii polskiej zamiennie, chociaż zakresy tych pojęć nie pokrywają się dokładnie ze sobą. Przez początkowy okres swojego rozwoju trudno jednak właściwie mówić o pancernikach jako o okrętach liniowych, gdyż budowane i rozwijane w wielkim tempie pancerniki różniły się znacznie własnościami i z trudem mogłyby tworzyć jednolity zespół, czyli flotę liniową. Początkowo miały one również pomocniczy napęd żaglowy, z którego jednak szybko zrezygnowano (więcej o rozwoju pancerników przy haśle: pancernik).
Przez następne 90 lat swojego rozwoju, zmieniał się radykalnie wygląd pancerników i wzrastały ich walory bojowe. W latach 80. XIX wieku, po pierwszym okresie poszukiwań, ustabilizował się typ pancernika - przeddrednota. Okręty były budowane w zbliżonych seriach, będąc znowu okrętami liniowymi w pełnym tego słowa znaczeniu.
Od 1906 zaczęto budować nowe pancerniki - drednoty. W tym samym okresie pojawiła się druga kategoria okrętów liniowych - krążowniki liniowe, będące okrętami o zbliżonych wymiarach i uzbrojeniu do pancerników, lecz o większej prędkości i słabszym opancerzeniu. Podczas I wojny światowej większość okrętów liniowych zw. wówczas pancernikami miały wyporność 20÷30 tys. BRT. Obie kategorie przestały być budowane po 1922. W latach 30. XX wieku podjęto budowę pancerników nowej generacji, o większej odporności i szybkości (stąd nazywanej też szybkimi pancernikami).
Największym starciem nowożytnych flot liniowych była bitwa jutlandzka w 1916 podczas I wojny światowej, chociaż okręty te nie walczyły już w szyku liniowym. Była to bitwa nierozstrzygnięta, a przez to podważająca koncepcję posiadania flot okrętów liniowych.
Po I wojnie światowej termin "okręt liniowy" stracił swoje pierwotne znaczenie i używany był już tylko tradycyjnie, gdyż zanikły floty liniowe. Okręty liniowe były teraz mniej liczne i działały w składzie niewielkich zespołów okrętów różnych klas, w tym lotniskowców. W II wojnie światowej okręty liniowe miały wyporność 40÷70 tys. BRT. Podczas II wojny doszło jedynie do nielicznych starć niewielkich zespołów okrętów liniowych, natomiast częściej ich zastosowaniem okazało się ostrzeliwanie celów nabrzeżnych przy wspieraniu desantów. Okrętami liniowymi były w tym okresie pancerniki: wywodzące się z I wojny światowej drednoty oraz nowo budowane tzw. szybkie pancerniki, a także nieliczne istniejące jeszcze krążowniki liniowe, również przeklasyfikowane na pancerniki.
Po II wojnie światowej nastąpiła rewizja poglądów na sprawę użyteczności i celowości posiadania tak wielkich jednostek morskich, które podczas wojny padały ofiarą lotnictwa i mniejszych jednostek. Okręty liniowe straciły ostatecznie rację bytu z uwagi na zmianę charakteru wojny morskiej, lecz klasyfikacja ta wciąż tradycyjnie używana była odnośnie nielicznych pozostających w służbie pancerników. Po raz ostatni wykorzystano tego typu okręty, jako ciężkie okręty artyleryjskie ostrzeliwujące cele lądowe podczas operacji Pustynna Burza w 1991. Podczas wojny w Iraku w 2003 nie znaleziono już dla nich żadnego zastosowania.
[edytuj] Źródła
- Mała Encyklopedia Wojskowa t. 2 wyd.: MON Warszawa 1970
| Pitera: raport nt. CBA dostępny w CIR po złożeniu wniosku |
Odtajniona część raportu Julii Pitery dotyczącego działalności CBA jest dostępna w Centrum Informacyjnym Rządu po złożeniu odpowiedniego wniosku. Zakupy broni bez odpowiedniej zgody, biura wynajmowane bez przetargów, niechlujstwo w obchodzeniu się z tajnymi dokumentami - tego typu zarzuty mają znajdować się w raporcie według RMF. |
| Prezydent "gotów przedstawić koncepcję zmian" w służbie zdrowia |
Lech Kaczyński zadeklarował, że jest gotów przedstawić własną koncepcję zmian w służbie zdrowia. Pod warunkiem jednak, że... jego projekt nie zostanie odrzucony w Sejmie "w pierwszym czytaniu". |
| W Medyce znowu blokada "mrówek" i interwencja policji |
Policja po raz kolejny rozbiła blokadę przejścia granicznego w Medyce na Podkarpaciu. Przejście zablokowało około setki osób, tzw. mrówek, które protestują przeciwko przepisom zmniejszającym liczbę legalnie wwożonych papierosów spoza krajów Unii Europejskiej. W starciach ranny został policjant. |
| Raczek i Szczygielski "najpiękniejszą parą" - TVP nie pokaże już imprez "Gali" |
W planie imprez TVP2 na 2009 rok nie ma transmisji z wręczenia "Róż Gali" i nagród "Viva Najpiękniejsi". Według członka zarządu TVP Sławomira Siwka z transmitowania tych imprez zrezygnowała dyrekcja Dwójki po dokonaniu "ich oceny merytorycznej". Decyzje zarządu są następstwem transmisji "Róż Gali" sprzed dwóch tygodni: "najpiękniejszą parę" ogłoszono na niej Tomasza Raczka i Marcina Szczygielskiego. |
| Sikorski: Nie kandyduję na szefa NATO |
- Nie jestem kandydatem na nowego sekretarza generalnego NATO, chcę pozostać w rządzie Donalda Tuska do końca mandatu - powiedział w Brukseli szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski. |
| PiS o rządach Gronkiewicz-Waltz: Brak wizji |
PiS krytykuje dwuletnie rządy Hanny Gronkiewicz-Waltz w Warszawie: zarzuca jej m.in. zaniedbania inwestycyjne, złą politykę personalną i podwyżki. Według Jarosława Kaczyńskiego, prezydent Warszawy brak wizji. - Zarzuty PiS są bezzasadne - uważa z kolei rzecznik stołecznego urzędu miasta Tomasz Andryszczyk. |
| Lech Kaczyński: rząd powinien podjąć kroki w celu zakupu samolotów dla VIP-ów |
Według Lecha Kaczyńskiego, rząd powinien podjąć "stosowne kroki w sprawie kupna samolotów" dla najważniejszych osób w państwie. Prezydent przyleciał z Mongolii do Japonii wynajętym samolotem. Rządowy Tu "zamarzł" na mongolskim lotnisku. - chwalę Boga, ponieważ państwo i ja możemy dalej rozmawiać - mówił Lech Kaczyński dziennikarzom. |
| Gross nie musi przepraszać syna mężczyzny opisanego w "Sąsiadach" |
Jan T. Gross nie musi przepraszać Kazimierza Laudańskiego m.in. za to, że w "Sąsiadach" opisał jego ojca jako jednego z uczestników pogromu Żydów w 1941 r. w Jedwabnem - orzekł we wtorek Sąd Okręgowy w Warszawie. |
| Szymon Hołownia wypiera ojca Rydzyka. Z kablówek |
Sieć kablowa UPC usunie ze swojej oferty TV Trwam. Zamiast niej pojawi się kanał Religia.tv, którego twarzą jest Szymon Hołownia. Religia.tv pojawia się w kolejnych kablówkach. Kto woli telewizję ojca Rydzyka musi zakupić specjalny zestaw do jej odbioru. |
| Niech nasi bliscy wyglądają po śmierci jak ludzie |
Pani Anna straciła ojca miesiąc temu. Chciała zapomnieć, jak wyglądało jego ciało, kiedy odebrała je po sekcji zwłok z warszawskiego Zakładu Medycyny Sądowej. Gdy przeczytała nasz tekst "Chciałem ostatni raz zobaczyć syna", zdecydowała się zadzwonić. - W tym zakładzie dzieje się coś bardzo niedobrego. Tata był w strasznym stanie..., szwy puściły..., a cała rodzina chciała się z nim pożegnać - mówi pani Anna i zaczyna płakać |
