Okręty podwodne typu Seawolf

Z Wikipedii

Okręty podwodne typu Seawolf
Opis typu
Kraj	Stany Zjednoczone
Użytkownicy	US Navy
Wprowadzenie do służby	1997
Zbudowane okręty	trzy jednostki
Planowane okręty	brak (pierwotnie 29)
Okręty w służbie	trzy
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	standardowa: 7500 t pełna: 9100 t
Długość	108 m
Szerokość	12,2 m
Zanurzenie	maksymalne: ponad 395 m
Napęd	• 1 reaktor S6W • pędnik o mocy 54 000 KM
Prędkość	w zanurzeniu 35 węzłów na powierzchni 20 węzłów
Załoga	116
Uzbrojenie	8 wyrzutni torpedowych 670 mm z zapasem 40 torped Mark 48 ADCAP lub pocisków TASM lub Harpoon albo 100 min
Galeria w Wikimedia Commons

Okręty podwodne typu Seawolf (inaczej, typ SSN-21) - typ amerykańskich myśliwskich okrętów podwodnych o napędzie atomowym. Zaprojektowane w latach osiemdziesiątych XX wieku okręty tego typu, zastąpić miały w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych okręty typu Los Angeles (688 i 688i), są jednak bardziej niż okręty 688 oraz 688i wyspecjalizowane do zwalczania okrętów podwodnych. Planowano budowę co najmniej 29 jednostek, jednakże zakończenie zimnej wojny, rozpad ZSRR oraz ogromne koszty (2 miliardy dolarów za jeden okręt) spowodowały że ostatecznie zbudowano tylko 3 jednostki, a sam program anulowano. Okręty tego typu cechuje niezwykłe niski na tle innych okrętów podwodnych poziom emitowanych przez nie szumów oraz bardzo wysoka jakość pasywnego i aktywnego systemu akustycznego.

Spis treści 1 Historia 2 Konstrukcja 3 Systemy walki 4 Bitwa o Seawolf 5 Służba 6 Podsumowanie 7 Źródła 8 Przypisy

[edytuj] Historia

Decyzja o podjęciu programu budowy nowej generacji myśliwskich atomowych okrętów podwodnych zapadła zaledwie rok po zapadnięciu decyzji, o rezygnacji z budowy okrętu nowej generacji. Postanowiono pierwotnie zrezygnować z podjętych już prac nad nowym typem okrętu, decydując się na znaczącą modernizację istniejącego typu 688. Po mianowaniu jednak w 1982 roku na Szefa Operacji Morskich^[1] Admirała James D. Watkinsa - pierwszego na tym stanowisku oficera atomowych okrętów podwodnych - idea okrętu nowej generacji otrzymała silne wsparcie. Nie bez znaczenia okazało się także wsparcie dla Marynarki Wojennej jakiego udzielał jej Prezydent Ronald Reagan, który zdecydował się na przebudowę US Navy i zaakceptował plan 600 okrętów Marynarki, z trzonem w postaci lotniskowców, pancerników i atomowych okrętów podwodnych, w tym 90 do 100 atomowych - myśliwskich okrętów podwodnych.

W celu ustalenia odpowiednich założeń nowych okrętów, Dowództwo Systemów Morskich (Naval Sea Systems Command - NavSea) przeprowadziło serię studiów, po czym zleciło opracowanie wstępnego projektu zespołowi złożonemu z przedstawicieli NavSea oraz stoczni Electric Boat i Newport News. Podstawowym założeniem konstrukcyjnym nowego programu "Submarine for the 21st Century", był ekstremalnie niski poziom wytwarzanych przez nowe okręty szumów.^[2] Nowe okręty otrzymać też miały nową generację systemu zarządzania walką, nowe wyrzutnie oraz nowe sensory. Już w trakcie prac nad wstępnym projektem pierwszego okrętu, Marynarka powołała grupę oficerów i inżynierów pod nazwą "Group Tango", która w tajnym raporcie określiła siedem szczegółowych wymagań jakie powinny spełniać nowe okręty. Wymagania te dotyczyły:

• prędkości;
• głębokości;
• wyrzutni torpedowych;
• ładunku broni;
• łatwości działania w warunkach arktycznych;
• emisji szumów oraz
• efektywności systemów sonarowych.

W wyniku przeprowadzonych prac konstrukcyjnych, osiągnięto 3 z 7 założonych celów, tj. dotyczące zdolności arktycznych, redukcji szumów oraz efektywności sonarów, w pozostałych natomiast zakresach - według źródeł US Navy - osiągnięto określone raportem Grupy Tango wymagania minimalne^[2]

[edytuj] Konstrukcja

Okręty typu Seawolf są wielkimi jednostkami o wyporności podwodnej przekraczającej 9000 ton - o 30% większej niż okręty typu Improved 688. Reaktor S6W pozwala im na osiągnięcie prędkości 35 węzłów, jednakże prędkość taktyczna (prędkość przy której okręt podwodny może wykryć okręt podwodny przeciwnika, nie będąc samemu wykrytym) wynosi aż 20 węzłów. Dla porównania, szacowana prędkość taktyczna okrętów konstrukcji radzieckiej, wynosi maksymalnie sześć do ośmiu węzłów.^[2] zaś prędkość taktyczna amerykańskich okrętów typu 688i wynosi nieco ponad 10 węzłów. Poziom szumów okrętu został sprowadzony do poziomu niższego od jakiegokolwiek wcześniejszego amerykańskiego okrętu. System napędowy tych okrętów, jest dziesięciokrotnie cichszy w każdym zakresie prędkości niż system napędowy okrętów 688i oraz siedemdziesięciokrotnie cichszy od pierwszej generacji okrętów Los Angeles.^[3] Według ówczesnych informacji udzielanych przez Marynarkę Kongresowi USA, w zakresie poziomu szumów okrętu osiągnięto najbardziej restrykcyjne wymagania, a technologia radziecka jest spóźniona w tym zakresie względem nowego typu o ok. pięć do dziesięciu lat.^[2]

Dla osiągnięcia jak najmniejszego poziomu szumów okręt, zamiast klasycznego napędu ze śruba, zastosowano pompę wodną (pędnik) podobna do zastosowanej wcześniej na brytyjskich okrętach typu Trafalgar^[4]. Przed zainstalowaniem tego typu napędu na okrętach typu Seawolf, przetestowano go przez zainstalowanie na okręcie typu Los Angeles - USS Cheyenne (SSN-773)

Marynarka Wojenna USA rozważała użycie do budowy kadłuba super wytrzymałej stali HY-130, jednakże wczesne trudności z obróbką tak twardych materiałów spowodowały, iż zdecydowano się na użycie nieco mniej wytrzymałej stali HY-100, której z tych samych powodów nie udało się wcześniej zastosować na okrętach typu Los Angeles^[5] Okręty typu SSN-21 otrzymały chowane w kadłubie na czas operacji pod lodowych stery głębokości na dziobie, co jest rozwiązaniem analogicznym do zastosowanego w późnych okrętach 688.

[edytuj] Systemy walki

Pierwszoplanową misją okrętów typu Seawolf jest prowadzenie walki podwodnej, zwłaszcza zwalczanie okrętów podwodnych. Konstrukcja tych okrętów została oparta na założeniu iż muszą być zdolne do przełamywania radzieckiej obrony przeciw podwodnej i prowadzenia walki przeciw podwodnej na Morzu Barentsa i Morzu Ochockim, stąd przewidziano ich bardzo silne uzbrojenie torpedowe. Okręty SSN-21 zostały wyposażone w 8 wyrzutni torpedowych kalibru 26,5 cala (670 mm) oraz bardzo duży magazyn na ponad 40 torped, co wraz z torpedami w wyrzutniach, daje imponującą liczbę ponad pięćdziesięciu torped lub wystrzeliwanych z wyrzutni torpedowych pocisków manewrujących TASM bądź Harpoon. Stanowi to pierwszą zmianę wobec dotychczas stosowanych wyrzutni o średnicy 21 cali (533 mm), wprowadzonych po raz pierwszy do okrętów typu S w 1920 roku. Na okrętach SSN-21 nie zastosowano do tej pory innych torped niż ulepszone torpedy Mark 48 ADCAP, jednakże większe wyrzutnie torpedowe stwarzają duży potencjał w tym zakresie na przyszłość. Wyposażenie Seawolf w tak duży arsenał broni przeciwokrętowych, miało na celu zapewnienie tym okrętom możliwości pozostawania na pozycjach bojowych i walki przez długi czas, po wejściu na wody arktyczne.

Podstawowym wyposażeniem z zakresu zarządzania walką i kontroli, jest SUBACS (Subarine Advanced Combat System). Kiedy w latach osiemdziesiątych XX wieku zainicjowano program rozwoju tego systemu, był on planowany do instalacji zarówno na późnych okrętach Los Angeles, jak również na okrętach SSN-21. SUBACS integruje dziobowe sonary pasywne i aktywne, szeroki zakres pasywnych i aktywnych anten sonarów bocznych oraz zaawansowane sonary holowane okrętu. Pomimo wielu problemów natury technicznej (przede wszystkich w zakresie systemów komputerowych) oraz przekroczenia o ponad miliard dolarów budżetu prowadzonego przez IBM programu badawczo-konstrukcyjnego^[2], ostatecznie system ten wdrożono na pokładach okrętów typu Los Angeles pod oznaczeniem AN/BSY-1, na okrętach SSN-21 zastosowano zaś jego bardziej zaawansowana wersję pod nazwą AN/BSY-2 Submarine Combat System^[2]

[edytuj] Bitwa o Seawolf

Pierwotnie, Marynarka Wojenna - aby wypełnić zadanie posiadania 100 okrętów podwodnych określonych planem 600 okrętów - planowała wprowadzać do służby trzy okręty typu SSN-21 rocznie. Wokół tych jednostek, wywiązała się jednak swoista batalia polityczna, w której podstawowymi argumentami podnoszonymi przeciwko typowi Seawolf był koszt tych jednostek, oraz nie do końca zgodne z pierwotnymi założeniami osiągnięcia programu badawczo-konstrukcyjnego. W sporządzonym dla Departamentu Obrony tajnym studium, podniesiono m.in. że koszt budowy 3 jednostek SSN-21 rocznie równy jest kosztowi budowy siedmiu jednostek typu Los Angeles, który wprawdzie nie dysponuje takimi możliwościami bojowymi jak typ SSN-21, jednakże 3 okręty SSN-21 mogą przenosić łącznie 150 jednostek broni, podczas gdy 7 okrętów 688 przenosi ich 259. Wnioski studium stwierdzały również, iz Seawolf nie jest do końca tym czego spodziewano się po nowym typie, jako broni przeciwpodwodnej, choć studium nie zaprzeczało temu, iż SSN-21 jest najlepszym typem okrętu walki podwodnej jaki Stany Zjednoczone kiedykolwiek skonstruowały. Studium zostało zakwestionowane przez najwyższe dowództwo US Navy, jednakże sprawa dotarła już do Kongresu USA, Prezydenta Reagana i prasy. Kiedy program SSN-21 był rozpoczynany, Marynarka planowała wnosić do Kongresu o srodki finansowe na budowę jednej jednostki w roku budżetowym 1988 - 1989, dwóch w roku budżetowym 1990 - 1991 oraz trzech w każdym z następnych lat aż do 29 okrętów.

Budowa pierwszego okrętu typu SSN-21 została autoryzowana w roku budżetowym 1989 (1988 / 1989), lecz w trwające rok problemy techniczne i w zakresie zarządzania projektem oraz wzrost kosztów programu spowodowały iż Senacka Komisja Sił Zbrojnych (Senate Armed Services Committee) anulowała wszelkie środki na okręty SSN-21 na rok budżetowy 1991 (1990 / [1991]]), asygnując w zamian fundusze na dwa dodatkowe okręty typu 688. Po interwencji jednak wysoko postawionych osób cywilnych oraz admirałów, Komisja Sił Zbrojnych Izby Reprezentantów zatwierdziła fundusze na jeden okręt typu Seawolf.^[2][6] W ten sposób, US Navy otrzymała fundusze na drugi z zaplanowanych okrętów nowego typu.

Po przeprowadzeniu zakończonego 13 sierpnia 1990 r. głębokiego przeglądu programu przez Sekretarza Obrony w administracji Georga H. W. Busha - Dicka Cheneya, zmniejszył on skalę programu Seawolf, postanawiając iż co roku finansowana będzie budowa 1,5 okrętu, zamiast planowanych trzech. Przy przewidywanym trzydziestoletnim okresie używania jednostek, oznaczało to zmniejszenie liczby myśliwskich okrętów podwodnych w planie 600 okrętów ze 100 do 45.

Wraz z rozpadem Związku Radzieckiego w 1991 roku, zmniejszono liczbę budowanych okrętów typu Trident (Ohio) do 18 jednostek. Przy redukcji wielkości produkcji SSN-21, zrodziło to obawy iż tylko jedna stocznia budować bedzi okręty podwodne. W momencie rozpoczynania budowy SSN-21 stocznia Electric Boat w stanie Connecticut była w trakcie budowy zarówno okrętów typu 688, jak i Trident. Stocznia Newport News w Wirginii natomiast, budowała okręty 688 oraz lotniskowce o napędzie jądrowym i statki komercyjne. W związku z wysokim stopniem specjalizacji stoczni Electric Boat (wyłącznie okręty podwodne - brak innych kontraktów), Marynarka postanowiła powierzyć tej stoczni cały program okrętów Seawolf. Newport News nie zgadzając się z ta decyzja, wystąpiła na drogę sądową przeciwko US Navy, jednakże Marynarka obroniła przed sądem swoja decyzję i stocznia Electric Boat mogła rozpocząć budowę jednostki prototypowej tego typu - USS Seawolf (SSN-21). Przegrana w tej batalii, oznaczała, iż za kilka lat - po zakończeniu programu 688 - stocznia Newport News zostanie bez jakiegokolwiek kontraktu na budowę okrętów podwodnych, a liczba stoczni budujących okręty podwodne dla Marynarki spadnie z siedmiu w roku 1960 do jednej.

Kłopoty z finansowaniem i budową okrętów typu Seawolf, nie kończyły listy problemów jednostek tej klasy. W trakcie budowy USS Seawolf odkryto wielkie ilości wad spawów kadłuba. Problem zidentyfikowano po raz pierwszy w czerwcu 1991 roku, kiedy okazało się iż spawy kadłuba ulegają zbyt szybkiemu - jak na zastosowany do spawów rodzaj stali węglowej - ochładzaniu, na skutek czego połączenia były kruche. W rezultacie wszystkie dotychczasowe spawy musiały zostać wymienione, co spowodowało znaczny wzrost kosztów oraz opóźnienie programu budowy. Na wzrost kosztów programu Seawolf wpływ miał także fakt, iż w 1991 roku Electric Boat rozpoczęła budowę ostatniego okrętu typu Trident, a w 1993 roku typu 688. Po zakończeniu tych programów, okręty typu SSN-21 były jedynymi jednostkami budowanymi w tej stoczni, co zwiększało koszty ogólne stoczni dźwigane przez program Seawolf. Wraz z końcem zimnej wojny, w 1992 roku Sekretarz Obrony Cheney ogłosił anulowanie całego programu Seawolf, ukończony miał zostać jedynie jeden okręt - USS Seawolf, zaś fundusze przeznaczone na budowę bliźniaczych jednostek SSN-22 i SSN-23 miały być cofnięte. Postanowiono także, iż Marynarka nie zamówi żadnego nowego okrętu podwodnego aż do roku 1997, kiedy wdrożyć miano do program nowego nisko kosztowego okrętu podwodnego. Obejmujący w styczniku 1993 roku urząd Prezydenta Bill Clinton podtrzymał decyzję poprzedników o zamknięciu programu Seawolf na jedynie jednym okręcie, jednakże polityczny nacisk reprezentantów stanu Connecticut oraz stanów sąsiednich w Kongresie, wymusił przyznanie na rok budżetowy 1991 środków na SSN-22, na 1992 zaś rok, na okręt SSN-23. Organizujący lobbing w Kongresie Admirał DeMars ,argumentował iż w budowę SSN-23 zostało do tej pory zaangażowane 1,5 mld dolarów, istnieje jedynie potrzeba wyasygnowania dodatkowej kwoty w takiej samej wysokości. Kongres uległ lobbingowi i zaakceptował plan budowy trzeciego okrętu, określając jego szacunkowy koszt na 3 miliardy dolarów.

[edytuj] Służba

Pierwszy okręt tego typu, (USS Seawolf) rozpoczął pierwsze testy morskie w dniach od 3 do 5 lipca 1996 roku. W trakcie tych testów uległy zniszczeniu szeroko zakresowe urządzenia sonarowe, częściowo z powodu wad konstrukcyjnych częściowo zaś z powodu nie zainstalowania do dnia rozpoczęcia testów jego powłoki dźwiękoszczelnej, co narażało czułe systemy sonarowe na warunki pracy w jakich nie powinny być używane w trakcie normalnej słuzby. Obecny w trakcie testów na pokładzie Seawolf Admirał DeMars stwierdził, iż okręt poruszał się z prędkością większą niż jakikolwiek wcześniejszy amerykański okręt podwodny, a prasa sugerowała prędkość 40 węzłów, co jednak wydaje się mało prawdopodobne. Testy te odbyły się przed instalacją na okręcie powłoki dźwiękoszczelnej oraz zaawansowanego wyposażenia, w tym urządzeń pomiarowych, przez co testy te nie spełniały wymaganych założeń standaryzacyjnych (dopuszczających do okręt do słuzby). USS Seawolf wszedł do służby 19 lipca 1997po trwającej osiem lat budowie, wciąż jednak nie był wolny od wad i problemów, zwłaszcza związanych z system powietrznym wysokiego ciśnienia, możliwościami startu pocisków Tomahawk, systemem napędowym oraz sonarami. Problemy te spwodowały, iz USS Seawolf wszedł do słuzby operacyjnej dopiero w roku 2001. Pierwszy patrol okręt odbył od czerwca do grudnia 2001 roku na północnym Atlantyku i Morzu Śródziemnym. Drugi okręt, USS "Connecticut", został przyjęty w skład Marynarki Wojennej USA 11 grudnia 1998, podobnie jak Seawolf również jednak musiał przejść przez proces wprowadzania poprawek i ulepszeń nim wszedł do służby operacyjnej, jednakże w połowie roku 2001 odbył rejs arktyczny. Budowę trzeciego i ostatniego okrętu USS "Jimmy Carter" rozpoczęto w 1995 roku, jako wyspecjalizowanego okrętu badań podwodnych i niesienia pomocy, w czym miał zastąpić USS Parche (SSN-683). Do służby wszedł dopiero w 2005 r.. Przejęcie przez USS Jimmy Carter zadań USS Parche wzbudziło ogromna ilość kontrowersji, które do dziś nie zostały przez US Navy wyjaśnione. Okręt bowiem posiada wprawdzie całe uzbrojenie i sensory typu SSN-21, jednakże biorąc pod uwagę zadania jakie wykonywał USS Parche, zastąpienie go w nich przez SSN-23 oznacza kompletne i bez reszty zaangażowanie najlepszego okrętu bojowego US Navy w działalność badawczą i poszukiwawczo-ratunkową, oraz całkowite wyprowadzenie go z normalnej operacyjnej działalności floty.

[edytuj] Podsumowanie

W połowie lat osiemdziesiątych XX wieku oficjalny szacunek kosztów 29 zaplanowanych okrętów typu SSN-21 wynosił 38 miliardów dolarów. W 1999 roku jeden z oficerów amerykańskich okrętów podwodnych, z pełnym dostępem do źródeł Marynarki i stoczni, oszacował koszt trzech okrętów typu Seawolf wraz z przed konstrukcyjnym programem naukowo-badawczym i budową na kwotę niemal 16 mld dolarów. W czasie sporządzenia tej oceny, żaden z trzech okrętów nie osiągnął jeszcze pełnej sprawności operacyjnej, a więc nie był to jeszcze ostateczny koszt. Suma ta jednak stanowi, iż jeśli pominąć lotniskowce z napędem jądrowym, okręty te są najprawdopodobniej najdroższymi okrętami kiedykolwiek skonstruowanymi.^[2]

Pomijając jednak kwestię ceny, bez wątpienia parametry podwodnego stealth, zaawansowanie technologiczne, jakość i klasa wyposażenia okrętu - w tym systemu akustycznego, a także siła uzbrojenia okrętów typu Seawolf, czynią te jednostki zdecydowanie najsilniejszymi z obecnie używanych myśliwskich okrętów podwodnych świata, ich przydatność jednak w warunkach relatywnego odprężenia w stosunkach ze Związkiem Radzieckim/Rosją (2008) jest ograniczona, zaś rosnący chiński potencjał podwodny nie dorównuje jeszcze możliwościami nawet okrętom - starszej, trzeciej generacji - typu Los Angeles.

[edytuj] Źródła

• Norman Polmar: Cold War Submarines, The Design and Construction of U.S. and Soviet Submarines. K. J. More. Potomac Books, Inc, 2003. ISBN 1-57488-530-8. 
• Global Security: SSN-21 Seawolf-class (en)

Przypisy

Pitera: raport nt. CBA dostępny w CIR po złożeniu wniosku

Odtajniona część raportu Julii Pitery dotyczącego działalności CBA jest dostępna w Centrum Informacyjnym Rządu po złożeniu odpowiedniego wniosku. Zakupy broni bez odpowiedniej zgody, biura wynajmowane bez przetargów, niechlujstwo w obchodzeniu się z tajnymi dokumentami - tego typu zarzuty mają znajdować się w raporcie według RMF.

Prezydent "gotów przedstawić koncepcję zmian" w służbie zdrowia

Lech Kaczyński zadeklarował, że jest gotów przedstawić własną koncepcję zmian w służbie zdrowia. Pod warunkiem jednak, że... jego projekt nie zostanie odrzucony w Sejmie "w pierwszym czytaniu".

W Medyce znowu blokada "mrówek" i interwencja policji

Policja po raz kolejny rozbiła blokadę przejścia granicznego w Medyce na Podkarpaciu. Przejście zablokowało około setki osób, tzw. mrówek, które protestują przeciwko przepisom zmniejszającym liczbę legalnie wwożonych papierosów spoza krajów Unii Europejskiej. W starciach ranny został policjant.

Raczek i Szczygielski "najpiękniejszą parą" - TVP nie pokaże już imprez "Gali"

W planie imprez TVP2 na 2009 rok nie ma transmisji z wręczenia "Róż Gali" i nagród "Viva Najpiękniejsi". Według członka zarządu TVP Sławomira Siwka z transmitowania tych imprez zrezygnowała dyrekcja Dwójki po dokonaniu "ich oceny merytorycznej". Decyzje zarządu są następstwem transmisji "Róż Gali" sprzed dwóch tygodni: "najpiękniejszą parę" ogłoszono na niej Tomasza Raczka i Marcina Szczygielskiego.

Sikorski: Nie kandyduję na szefa NATO

- Nie jestem kandydatem na nowego sekretarza generalnego NATO, chcę pozostać w rządzie Donalda Tuska do końca mandatu - powiedział w Brukseli szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski.

PiS o rządach Gronkiewicz-Waltz: Brak wizji

PiS krytykuje dwuletnie rządy Hanny Gronkiewicz-Waltz w Warszawie: zarzuca jej m.in. zaniedbania inwestycyjne, złą politykę personalną i podwyżki. Według Jarosława Kaczyńskiego, prezydent Warszawy brak wizji. - Zarzuty PiS są bezzasadne - uważa z kolei rzecznik stołecznego urzędu miasta Tomasz Andryszczyk.

Lech Kaczyński: rząd powinien podjąć kroki w celu zakupu samolotów dla VIP-ów

Według Lecha Kaczyńskiego, rząd powinien podjąć "stosowne kroki w sprawie kupna samolotów" dla najważniejszych osób w państwie. Prezydent przyleciał z Mongolii do Japonii wynajętym samolotem. Rządowy Tu "zamarzł" na mongolskim lotnisku. - chwalę Boga, ponieważ państwo i ja możemy dalej rozmawiać - mówił Lech Kaczyński dziennikarzom.

Gross nie musi przepraszać syna mężczyzny opisanego w "Sąsiadach"

Jan T. Gross nie musi przepraszać Kazimierza Laudańskiego m.in. za to, że w "Sąsiadach" opisał jego ojca jako jednego z uczestników pogromu Żydów w 1941 r. w Jedwabnem - orzekł we wtorek Sąd Okręgowy w Warszawie.

Szymon Hołownia wypiera ojca Rydzyka. Z kablówek

Sieć kablowa UPC usunie ze swojej oferty TV Trwam. Zamiast niej pojawi się kanał Religia.tv, którego twarzą jest Szymon Hołownia. Religia.tv pojawia się w kolejnych kablówkach. Kto woli telewizję ojca Rydzyka musi zakupić specjalny zestaw do jej odbioru.

Niech nasi bliscy wyglądają po śmierci jak ludzie

Pani Anna straciła ojca miesiąc temu. Chciała zapomnieć, jak wyglądało jego ciało, kiedy odebrała je po sekcji zwłok z warszawskiego Zakładu Medycyny Sądowej. Gdy przeczytała nasz tekst "Chciałem ostatni raz zobaczyć syna", zdecydowała się zadzwonić. - W tym zakładzie dzieje się coś bardzo niedobrego. Tata był w strasznym stanie..., szwy puściły..., a cała rodzina chciała się z nim pożegnać - mówi pani Anna i zaczyna płakać