Oliwa (dzielnica Gdańska)

Z Wikipedii

Oliwa dzielnica Gdańska
Herb Oliwy
Status	dzielnica
Założono	XII w.
W granicach miasta	od 1926
Powierzchnia	18,23 km²
Populacja (2005)  - liczba ludności  - gęstość	19 185 1 052 os./km²
Kod pocztowy	80-300 do 80-399
Położenie na planie Gdańska
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Oliwa (kaszb. Òlëwô, łac. i niem.: Oliva) – od 1926 roku dzielnica Gdańska (wcześniej była odrębną gminą miejską, od wschodu granicząca z Przymorzem i Żabianką, od północy – z Sopotem, od południa – z dzielnicami Strzyża, VII Dwór i Brętowo, od zachodu z Matarnią i Osową. Jest otoczona od zachodu wzgórzami morenowymi porośniętymi Lasami Oliwskimi tworzącymi Trójmiejski Park Krajobrazowy. Obszar Oliwy, w większej części odwadniany jest przez Potok Oliwski i jego dopływy.

Komunikację zapewnia stacja kolejowa z dworcem obsługująca zarówno połączenia podmiejskie (SKM) jak i liczne połączenia dalekobieżne. Dwa węzły przesiadkowe położone po obydwu stronach dworca kolejowego umożliwiają dogodne połączenia z przyległymi dzielnicami Gdańska, Sopotu i Gdyni, stanowią je pętle autobusowe oraz tramwajowa.

Spis treści 1 Etymologia nazwy 2 Historia Oliwy 3 Muzea 4 Zabytki i atrakcje turystyczne 5 Szkoły wyższe mieszczące się w Oliwie 6 Kluby sportowe 7 Zobacz też 8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Etymologia nazwy

Istnieją dwie hipotezy dotyczące pochodzenia nazwy. Pierwsza z nich (wysunięta niedawno przez polskich językoznawców) wskazuje na Oławę – hipotetyczną i nie występującą w żadnych źródłach słowiańską nazwę przepływającego przez Oliwę potoku. Druga (przez wieki istnienia klasztoru oliwskiego uznawana za jedyną) wywodzi jej pochodzenie od drzewka oliwnego (łac.: oliva) – biblijnego symbolu, do którego mieliby odwołać się cystersi nadając nazwę klasztorowi i miejscowości. Bezspornym faktem jest, że po raz pierwszy nazwę w formie Olyva wymienia dokument z 1188r.

[edytuj] Historia Oliwy

Nie wiadomo kiedy powstała Oliwa, choć badania archeologiczne wskazują na osadnictwo na tym terenie już we wczesnej epoce żelaza, a tradycja cysterska (niepotwierdzona przez inne źródła) wspomina o istniejącej w Oliwie siedzibie książąt pomorskich.

Pierwsza wzmianka o Oliwie dotyczy fundacji klasztoru cystersów w 1186 roku. Zakonnicy uzyskali wtedy od pomorskiego księcia Sambora I (akt nadania z 1188 roku) kilka osad – w tym Oliwę, która na długie wieki stała się wsią klasztorną, a jej historia związała się bezpośrednio z historią opactwa cysterskiego.

• 1224 (1226?) i 1234 (1236?) – napady Prusów
• 1246, 1247, 1252 – napady Krzyżaków
• 1308 – najazd brandenburski
• 1350 – pożar w klasztorze
• 1433 – najazd husytów
• 1577 – zniszczenie Oliwy przez gdańskich żołnierzy
• 1626 – najazd Szwedów
• 28 listopada 1627 – bitwa pod Oliwą
• 1656 – najazd Szwedów
• 3 maja 1660 – pokój oliwski (koniec potopu szwedzkiego)
• 1733-1734 – zniszczenia w czasie wojny sukcesyjnej

W wyniku I rozbioru Polski Oliwa (licząca około 70 zabudowań) znalazła się w państwie pruskim. Pruskie władze skonfiskowały cały majątek cystersów, opatowi oliwskiemu przyznając pensję, a klasztorowi odszkodowanie.

W 1807 roku Oliwę zajęły wojska napoleońskie, które w klasztorze urządziły lazaret. Oliwa znajdowała się w obrębie Wolnego Miasta Gdańska – w praktyce do 1813 roku, kiedy do Oliwy wkroczyły wojska rosyjskie.

W 1815 roku Oliwa, wraz z Gdańskiem, zostaje ponownie przyłączona do Królestwa Prus.

W 1831 zostaje ostatecznie zlikwidowane opactwo cysterskie. Kościół klasztorny staje się katolickim kościołem parafialnym, a dotychczasowy kościół parafialny (pod wezwaniem św. Jakuba) zostaje oddany na użytek gminy ewangelickiej. Parafia oliwska obejmowała wówczas swym zasięgiem obszar kilkunastu miejscowości m.in.: Sopot, Wrzeszcz, Zaspa, Nowy Port, Wysoka i Rynarzewo.

Pierwszym wójtem Oliwy zostaje mianowany w 1852 r. Gustaw Schilling.

W 1864 roku do Oliwy przyłączono Polanki i Dolinę Schwabego czyli część dzisiejszej Doliny Radości. W roku 1907 przyłączono do Oliwy gminę Jelitkowo i osady: Żabiankę oraz "Kuźnię Konrada" (w obrębie obecnego Przymorza).

W 1870 r. wybudowano połączenie kolejowe z Gdańskiem i Koszalinem, zaś w 1874 r. Oliwa staje się gminą miejską, której pierwszym naczelnikiem zostaje Georg Czachowski. W tym czasie wybrukowano pierwszą ulicę (obecnie ul. Opata Rybińskiego) oraz założono pierwszą linię tramwaju konnego w Oliwie.

Wybudowanie linii tramwajowych do Wrzeszcza (1901) oraz Jelitkowa (1908) przyczyniło się do dalszej rozbudowy Oliwy. W 1909 roku zbudowano nowy dom zdrojowy i molo w Jelitkowie. W 1907 roku powstała oliwska gazownia; zaś w 1911 r. do Oliwy doprowadzono bieżącą wodę, choć kanalizacja pojawiła się dopiero dziesięć lat później. W 1912 r. założono w parku oliwskim ogród botaniczny.

Granice utworzonego postanowieniem traktatu wersalskiego z 1919 roku (wszedł w życie w 1920 roku) Wolnego Miasta objęły Oliwę.

W 1920 roku zakończono budowę ewangelickiego Kościoła Pojednania (obecnie – pw. Matki Bożej Królowej Korony Polskiej, w 1945 przejęty przez cystersów). Lata 20. przyniosły dalszą rozbudowę Oliwy, w tym powstały m.in.: fabryka farb i lakierów "Daol" i fabryka czekolady "Anglas" (do dziś istnieją budynki fabryki czekolady) oraz wytwórnia środków spożywczych "Dr. Oetker" (obecnie funkcjonuje pod starą nazwą).

W 1921 roku burmistrzem Oliwy został Herbert Creutzburg. Planował on otworzenie w Pałacu Opatów kasyna - na wzór sopockiego. Doprowadził do ruiny oliwską Kasę Oszczędnościową (straty wyniosły 400 000 guldenów). Straty pokryło miasto Gdańsk i od tej pory (tj. 1 lipca 1926) Oliwa jest dzielnicą tego miasta, pomimo próby odłączenia po II wojnie światowej.

W 1922 roku kościół oliwski stał się siedzibą biskupa Edwarda O'Rourke – najpierw administratora apostolskiego dla Wolnego Miasta Gdańsk, a potem pierwszego ordynariusza nowoutworzonej (1925) diecezji gdańskiej.

W 1927 roku w pałacu opatów zostało utworzone muzeum (Staatliches Landesmuseum für Danziger Geschichte). Dyrektorem muzeum został mianowany Erich Keyser.

1 września 1939 r. wybuchła II wojna światowa. Wolne Miasto Gdańsk (w tym Oliwa) oraz polskie województwo pomorskie zostały włączone do III Rzeszy jako Okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Zajęta przez wojska radzieckie 25 marca 1945 roku; razem z Gdańskiem wróciła do Polski.

W 1957 r. do Oliwy przeniesiono Technikum Wychowania Fizycznego na bazie którego utworzono Studium Nauczycielskie Wychowania Fizycznego a 12 lat później Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego, przemianowaną w 1981 r. na Akademię Wychowania Fizycznego, obecnie funkcjonuje pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu.

Po utworzeniu Uniwersytetu Gdańskiego (skr.: UG) na jego potrzeby na początku lat siedemdziesiątych w Oliwie powstały dwa nowe budynki – dla Wydziału Humanistycznego i Wydziału Matematyki i Fizyki; wkrótce zbudowano też rektorat, domy studenckie, hotel asystencki i stołówkę, będące zalążkiem uniwersyteckiego miasteczka.

Dwukrotnie w czasie pobytu w Gdańsku w czerwcu 1987 r. oraz w czerwcu 1999 r. Jan Paweł II zamieszkał w specjalnie przygotowanym apartamencie nieopodal oliwskiej archikatedry.

Gdański ośrodek regionalny Telewizji Polskiej 18 grudnia 1996 r. rozpoczął nadawanie programu telewizyjnego ze studia w Oliwie usytuowanego przy ul. Józefa Czyżewskiego 42 (już w 1987 r. z poprzedniego ośrodka we Wrzeszczu przeniosła się część służb technicznych).

XXI wiek Oliwa rozpoczęła otwarciem nowego budynku Wydziału Prawa i Administracji UG oraz planami dalszej rozbudowy kampusu uniwersyteckiego

Ludność:

• 1772 r. – ok. 500 mieszkańców
• 1860 r. – ok. 2000 mieszkańców
• 1890 r. – ponad 4000 mieszkańców
• 1900 r. – prawie 6500 mieszkańców
• 1905 r. – ponad 7500 mieszkańców
• 1910 r. – ponad 9000 mieszkańców
• 1918 r. – ok. 11 000 mieszkańców
• 1924 r. – prawie 14 000 mieszkańców
• ...
• 2004 r. - jako dzielnica 19 824 mieszkańców (94,6 tys. mieszk. w granicach z 1926 r.)

[edytuj] Muzea

• Muzeum Diecezjalne - Gdańsk Oliwa, ul. Cystersów 16
• Muzeum Narodowe w Gdańsku:
  • Oddział Sztuki Współczesnej - Gdańsk Oliwa, ul. Cystersów 15a (Pałac Opatów)
  • Muzeum Etnograficzne - Gdańsk Oliwa, ul. Cystersów 19 (Spichlerz Opacki)
• Zabytkowa Kuźnia Wodna - Gdańsk Oliwa, ul. Bytowska 1

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

• Archikatedra Oliwska
  • Międzynarodowe Festiwale Muzyki Organowej (od 1958 r. organizowane corocznie latem w archikatedrze)
• Kościół św. Jakuba
• Pałac Opatów
• Park im. Adama Mickiewicza
  • Ogród botaniczny z alpinarium i palmiarnią
• Spichlerze
• Szafarnia
• Dom bramny (zwany Domem Zarazy)
• Stajnia opacka
• Zabytkowa Kuźnia Wodna oraz młyny nad Potokiem Oliwskim
• Dwory na Polankach
• Lasy Oliwskie:
  • Miejski Ogród Zoologiczny Wybrzeża
  • głazy narzutowe: Diabelski Kamień i Kamienna Twarz
  • rezerwaty przyrody: Wąwóz Huzarów i Źródliska w Dolinie Ewy
  • wieża widokowa na górze Pachołek (100,8 m n.p.m.) oraz pomnik Bitwy pod Oliwą (również z widokiem na morze) na pobliskim wzgórzu

[edytuj] Szkoły wyższe mieszczące się w Oliwie

• Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. J. Śniadeckiego, Gdańsk Oliwa, ul. Kazimierza Górskiego 1
• Gdańskie Seminarium Duchowne, Gdańsk Oliwa, ul. bpa Edmunda Nowickiego 3
• Uniwersytet Gdański, Gdańsk Oliwa, ul. Jana Bażyńskiego 1a

[edytuj] Kluby sportowe

• KS Olivia - piłka nożna, rozgrywki A-klasy
• Stoczniowiec Gdańsk - klub hokejowej ekstraligi
• Oliwa Hockey Team - amatorski klub hokeja na lodzie

[edytuj] Zobacz też

• Hala Olivia
• Oliwa (okręg historyczny)
• Potok Oliwski
• Stacja kolejowa Gdańsk Oliwa

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Dzielnicowy portal "Stara Oliwa"
• Oliwa w serwisie trójmiasto.pl
• Oliwa - vademecum turysty
• Plan Oliwy (*.pdf)

Pitera: raport nt. CBA dostępny w CIR po złożeniu wniosku

Odtajniona część raportu Julii Pitery dotyczącego działalności CBA jest dostępna w Centrum Informacyjnym Rządu po złożeniu odpowiedniego wniosku. Zakupy broni bez odpowiedniej zgody, biura wynajmowane bez przetargów, niechlujstwo w obchodzeniu się z tajnymi dokumentami - tego typu zarzuty mają znajdować się w raporcie według RMF.

Prezydent "gotów przedstawić koncepcję zmian" w służbie zdrowia

Lech Kaczyński zadeklarował, że jest gotów przedstawić własną koncepcję zmian w służbie zdrowia. Pod warunkiem jednak, że... jego projekt nie zostanie odrzucony w Sejmie "w pierwszym czytaniu".

W Medyce znowu blokada "mrówek" i interwencja policji

Policja po raz kolejny rozbiła blokadę przejścia granicznego w Medyce na Podkarpaciu. Przejście zablokowało około setki osób, tzw. mrówek, które protestują przeciwko przepisom zmniejszającym liczbę legalnie wwożonych papierosów spoza krajów Unii Europejskiej. W starciach ranny został policjant.

Raczek i Szczygielski "najpiękniejszą parą" - TVP nie pokaże już imprez "Gali"

W planie imprez TVP2 na 2009 rok nie ma transmisji z wręczenia "Róż Gali" i nagród "Viva Najpiękniejsi". Według członka zarządu TVP Sławomira Siwka z transmitowania tych imprez zrezygnowała dyrekcja Dwójki po dokonaniu "ich oceny merytorycznej". Decyzje zarządu są następstwem transmisji "Róż Gali" sprzed dwóch tygodni: "najpiękniejszą parę" ogłoszono na niej Tomasza Raczka i Marcina Szczygielskiego.

Sikorski: Nie kandyduję na szefa NATO

- Nie jestem kandydatem na nowego sekretarza generalnego NATO, chcę pozostać w rządzie Donalda Tuska do końca mandatu - powiedział w Brukseli szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski.

PiS o rządach Gronkiewicz-Waltz: Brak wizji

PiS krytykuje dwuletnie rządy Hanny Gronkiewicz-Waltz w Warszawie: zarzuca jej m.in. zaniedbania inwestycyjne, złą politykę personalną i podwyżki. Według Jarosława Kaczyńskiego, prezydent Warszawy brak wizji. - Zarzuty PiS są bezzasadne - uważa z kolei rzecznik stołecznego urzędu miasta Tomasz Andryszczyk.

Lech Kaczyński: rząd powinien podjąć kroki w celu zakupu samolotów dla VIP-ów

Według Lecha Kaczyńskiego, rząd powinien podjąć "stosowne kroki w sprawie kupna samolotów" dla najważniejszych osób w państwie. Prezydent przyleciał z Mongolii do Japonii wynajętym samolotem. Rządowy Tu "zamarzł" na mongolskim lotnisku. - chwalę Boga, ponieważ państwo i ja możemy dalej rozmawiać - mówił Lech Kaczyński dziennikarzom.

Gross nie musi przepraszać syna mężczyzny opisanego w "Sąsiadach"

Jan T. Gross nie musi przepraszać Kazimierza Laudańskiego m.in. za to, że w "Sąsiadach" opisał jego ojca jako jednego z uczestników pogromu Żydów w 1941 r. w Jedwabnem - orzekł we wtorek Sąd Okręgowy w Warszawie.

Szymon Hołownia wypiera ojca Rydzyka. Z kablówek

Sieć kablowa UPC usunie ze swojej oferty TV Trwam. Zamiast niej pojawi się kanał Religia.tv, którego twarzą jest Szymon Hołownia. Religia.tv pojawia się w kolejnych kablówkach. Kto woli telewizję ojca Rydzyka musi zakupić specjalny zestaw do jej odbioru.

Niech nasi bliscy wyglądają po śmierci jak ludzie

Pani Anna straciła ojca miesiąc temu. Chciała zapomnieć, jak wyglądało jego ciało, kiedy odebrała je po sekcji zwłok z warszawskiego Zakładu Medycyny Sądowej. Gdy przeczytała nasz tekst "Chciałem ostatni raz zobaczyć syna", zdecydowała się zadzwonić. - W tym zakładzie dzieje się coś bardzo niedobrego. Tata był w strasznym stanie..., szwy puściły..., a cała rodzina chciała się z nim pożegnać - mówi pani Anna i zaczyna płakać