Olsztynek

Z Wikipedii

Współrzędne: 53°35' N 20°17' E53.5833333 20.2833333 (Olsztynek)

Olsztynek
Herb Olsztynka
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	olsztyński
Gmina  - rodzaj	Olsztynek miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1359
Burmistrz	Mirosław Wojciech Stegienko (e-mail)
Powierzchnia	7,69 km²
Położenie	53° 35' N 20° 17' E
Ludność (2004) • liczba ludności • gęstość	7648 994,5 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	89
Kod pocztowy	11-015
Tablice rejestracyjne	NOL
Położenie na mapie Polski Olsztynek
TERC10 (TERYT)	6283614094
Urząd miejski3 ul. Ratuszowa 1 11-015 Olsztynek tel. 89 519-27-99; faks 89 519-27-96
Strona internetowa miasta

Olsztynek (do 1945 niem. Hohenstein) - miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Olsztynek, położone w północnej Polsce, 28 km na południe od Olsztyna.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 7648 mieszkańców.

Mieszkaniec Olsztynka to olsztynczanin, a mieszkanka - olsztynczanka.

Spis treści 1 Dane ogólne 2 Historia 3 Zabytki 4 Kościoły 5 Transport 6 Sport 7 Trasy Rowerowe 8 Przypisy 9 Bibliografia 10 Linki zewnętrzne

[edytuj] Dane ogólne

Ośrodek przemysłowo - usługowy i turystyczno - krajoznawczy. Na terenie miasta zlokalizowane są zakłady przemysłu: spożywczego, drzewnego i paszowego.

[edytuj] Historia

Niemiecka nazwa zamku, a później miasta pochodzi od jego założyciela, komtura ostródzkiego Güntera von Hohensteina. W źródłach polskich już w XV w. występuje nazwa zbliżona znaczeniem do obecnej - "Parvum Olstin" - "Mały Olsztyn", lub Olsztynek.

Pierwsza wzmianka o Olsztynku pochodzi z 1351 roku, a prawa miejskie nadane zostały przez wielkiego mistrza Winricha von Kniporde w 1359 roku. Miasto założono na planie zbliżonym do wielu innych miast krzyżackich. Centralnym punktem był obszerny rynek z kościołem i ratuszem, od którego wychodziły dwie, prostopadłe ulice. Miasto było obwiedzione murami miejskimi o długości 245 x 170 m i wysokości ok 10 m. Ludność pod koniec średniowiecza liczyła ok. 450 mieszkańców. W 1410 r. zamek opanowali mieszczanie, którzy uznali władzę króla polskiego, w 1414 r. w czasie wojny głodowej miasto ucierpiało od wojsk polskich. Dopiero w czasie wojny polsko-krzyżackiej w 1520 roku Olsztynek został zdobyty przez wojska polskie, a hetman wielki koronny Mikołaj Firlej potwierdził przywileje miasta. W 1656 r. miasto splądrowały wojska szwedzkie i tatarskie. Miasto w 1740 r. miało 728 mieszkańców, a w 1811 r. 778 mieszkańców. W 1764 urodził się tutaj Krzysztof Celestyn Mrongowiusz, wybitny filolog i badacz polskości. Olsztynek w 1888 r. otrzymał połączenie kolejowe z Działdowem, a w 1891 r. z Ostródą. Miasto było zniszczone w okresie dwóch wojen światowych. W okresie od października 1939 do 1945 roku, w mieście zlokalizowany był niemiecki obóz jeniecki Stalag IB Hohenstein. W latach 1927-1945 w pobliżu miasta znajdował się ogromny monument upamiętniający bitwę pod Tannenbergiem - tzw. Tannenberg-Denkmal. W roku 1934 spoczęły w nim doczesne szczątki prezydenta Rzeszy Paula von Hindenburga. W 1945 r. Olsztynek został niemal doszczętnie zniszczony przez wojska sowieckie, podobny los spotkał Tannenberg-Denkmal, który został wysadzony przez wojska niemieckie, a po wojnie jego resztki całkowicie usunięto (do dziś, na Rynku stoi monumentalny, granitowy lew pochodzący z tego miejsca). W 1945 roku Olsztynek znalazł się w granicach Polski.

[edytuj] Zabytki

Zabytkami godnymi uwagi są: gotycki kościół z XIV wieku i pozostałości murów miejskich z basztami z XV w. (budowane po 1415 roku), a przede wszystkim zamek krzyżacki, wybudowany w latach ok. 1350-1360. Zamek w końcu XVIII wieku popadł w ruinę i został częściowo rozebrany, odbudowano go w latach 1847-1849 w stylu neogotyckim i przekształcono na gimnazjum, którego dyrektorem był m.in. wybitny historyk Max Toeppen, a uczyli się m. in. Herman Pełka i Emil Behring, pierwszy laureat nagrody Nobla w dziedzinie medycyny z 1901 r. za odkrycie działania antytoksyn (tablica pamiątkowa na dziedzińcu gimnazjum). Godny uwagi jest też układ urbanistyczny Starego Miasta, oraz pojedyncze domy z początku XX wieku. W mieście znajduje się Muzeum - skansen budownictwa ludowego Warmii i Mazur.

Według rejestru zabytków KOBiDZ^[1] na listę zabytków wpisane są obiekty:

• założenie urbanistyczne, XIV-XIX, nr rej.: 586 z 20.02.1961 i z 12.06.1968
• kościół par. p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Chopina 1, 1888,

nr rej.: A-2625 z 17.01.2000

• plebania, ul. Chopina 7, 2 poł. XIX, nr rej.: A-4490 z 16.01.2008
• kościół, ob. galeria MBL, XIV, XVII-XVIII, nr rej.: 214 (O/15) z 25.11.1956 (dec. ruiny)
• cmentarz rzym.-kat., ob. komunalny, ul. Grunwaldzka, XIX, nr rej.: 3853 z 7.10.1987
• cmentarz ewangelicko-augsburski, ob. komunalny, ul. Mrongowiusza, XIX, nr rej.: 3854 z 7.10.1987
• cmentarz ewangelicko-augsburski, ob. komunalny, ul. Pionierów, Kamienna, Szeroka, 1 poł. XIX, nr rej.: 3852 z 7.10.1987
• zamek, ob. szkoła, 1 poł. XIV, XVII-XIX, nr rej.: 597 z 7.06.1961 oraz 1232 z 12.06.1968
• mury obronne, XIV, nr rej.: 213 (O/14) z 24.11.1956
• ratusz, Rynek 1, 1915-1923, nr rej.: 2624 z 19.01.2001
• dom, ul. Chopina 10, pocz. XX, nr rej.: A-4491 z 22.01.2008
• dom, ul. Mrongowiusza 5, poł. XIX, nr rej.: 2638 z 30.03.1994
• dom, ul. Mrongowiusza 26, XIX, nr rej.: 1233 z 12.06.1968
• dom, ul. Ratuszowa 4, nr rej.: 2648 z 3.07.1991
• d. plebania, ob. dom mieszkalny, Rynek 3, XV, poł. XVIII, XX, nr rej.: 1334 z 21.11.1994
• d. plebania ewangelicka, ob. muzeum, Rynek 8, 1648, XIX, nr rej.: IV-2-46/49 z 10.09.1949 oraz 215 (O/16) z 28.11.1956
• dom, ul. Świerczewskiego 3, po 1920, nr rej.: 2661 z 23.12.1993
• dom, ul. Świerczewskiego 27, pocz. XX, nr rej.: A-4493 z 22.01.2008
• dom, ul. Świerczewskiego 31, pocz. XX, nr rej.: A-4492 z 22.01.2008
• dom, ul. Warszawska 4, po 1915, nr rej.: 1997 z 28.08.1996
• magazyn, ul. Składowa 9, 1914, nr rej.: 4234 z 2.11.1992
• wodociągowa wieża ciśnień, komunalna, ul. Górna 1, 1906, nr rej.: 2629 z 16.03.2000
• wodociągowa wieża ciśnień, kolejowa, ul. Kolejowa, 1935, nr rej.: 4224 z 18.09.1992

[edytuj] Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki oraz trzy wspólnoty protestanckie: Kościół Ewangelicko-Augsburski, Kościół Ewangelicko-Metodystyczny i Kościół Chrześcijan Baptystów.

[edytuj] Transport

Ważny węzeł drogowy, przez miasto przechodzi też linia kolejowa Olsztyn - Działdowo. W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie.

• 7 kierunek Gdańsk-Elbląg-Olsztynek-Warszawa-Chyżne,
• 51 kierunek Olsztyn-Bezledy,
• 58 kierunek Szczytno-Szczuczyn.

[edytuj] Sport

W Olsztynku działa klub sportowy Olimpia powstały w 1946 roku. Aktualnie gra w lidze okręgowej.

[edytuj] Trasy Rowerowe

Olsztynek jest miastem bogatym w trasy rowerowe. min.: trasa rowerowa czerwona:

• Olsztynek-Makruty (16 km)- Po drodze można zwiedzić Skansen i rezerwat bobrów
• Olsztynek-Orzechowo (27 km) - Liczne zabytki min. kościół Jana Chrzciciela w Orzechowie

trasa rowerowa czarna

• Makruty-Jagiełek (16 km)- Droga prowadzi przez las
• Wegornia-Kurki (8 km) - Trasa prowadzi wśród jezior i lasu

trasa rowerowa żółta

• Olsztynek-Królikowo (21 km) - Zabytki z okresu wojny, częściowo droga prowadzi przez las
• Kurki-Olsztynek (21 km) - Liczne ośrodki wypoczynkowe

trasa rowerowa zielona

• Pawłowo-Waszeta (13 km) - Trasa wśród łąk
• Orzechowo-Węgornia (3 km)

Dłuższe trasy rowerowe

• Olsztynek-Drwęck (23 km)
• Olsztynek-Mańki-Makruty (20 km)
• Olsztynek-Waplewo-Maróz (36 km)
• Olsztynek-Świerkocin-Waszeta (25 km)
• Olsztynek-Swaderki (25 km)
• Olsztynek-Marózek (30 km)
• Olsztynek-Lipowo Kurowskie-Brzeźno Łyńskie (40 km)
• Olsztynek-Kurki-Ząbie-orzechowo (45 km)

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• M. Toeppen, Historia okręgu i miasta Olsztynka, Dąbrówno 2004.
• J. Sikorski, Zespół zamkowy oraz system urządzeń miejskich Olsztynka w średniowieczu, [w:] Życie codzienne na dawnych ziemiach pruskich, Rozprawy i Materiały Ośrodka Badań Nauk. im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie, nr 182, Olsztyn 1999.
• Jan Salm, Odbudowa miast wschodniopruskich po I wojnie światowej. Zagadnienia architektoniczno-urbanistyczne, Olsztyn, Borussia, 2006, ISBN 83-89233-27-4

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Miasta i Gminy Olsztynek
• Strona internetowa o historii Pomnika Bitwy pod Tannenbergiem z wieloma zdjęciami
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miasta województwa warmińsko-mazurskiego Miasta powiatowe Bartoszyce • Braniewo • Działdowo • Elbląg • Ełk • Giżycko • Gołdap • Iława • Kętrzyn • Lidzbark Warmiński • Mrągowo • Nidzica • Nowe Miasto Lubawskie • Olecko • Olsztyn • Ostróda • Pisz • Szczytno • Węgorzewo Miasta gminne Barczewo • Biała Piska • Biskupiec • Bisztynek • Dobre Miasto • Frombork • Górowo Iławeckie • Jeziorany • Kisielice • Korsze • Lidzbark • Lubawa • Mikołajki • Miłakowo • Miłomłyn • Młynary • Morąg • Olsztynek • Orneta • Orzysz • Pasłęk • Pasym • Pieniężno • Reszel • Ruciane-Nida • Ryn • Sępopol • Susz • Tolkmicko • Zalewo

Pitera: raport nt. CBA dostępny w CIR po złożeniu wniosku

Odtajniona część raportu Julii Pitery dotyczącego działalności CBA jest dostępna w Centrum Informacyjnym Rządu po złożeniu odpowiedniego wniosku. Zakupy broni bez odpowiedniej zgody, biura wynajmowane bez przetargów, niechlujstwo w obchodzeniu się z tajnymi dokumentami - tego typu zarzuty mają znajdować się w raporcie według RMF.

Prezydent "gotów przedstawić koncepcję zmian" w służbie zdrowia

Lech Kaczyński zadeklarował, że jest gotów przedstawić własną koncepcję zmian w służbie zdrowia. Pod warunkiem jednak, że... jego projekt nie zostanie odrzucony w Sejmie "w pierwszym czytaniu".

W Medyce znowu blokada "mrówek" i interwencja policji

Policja po raz kolejny rozbiła blokadę przejścia granicznego w Medyce na Podkarpaciu. Przejście zablokowało około setki osób, tzw. mrówek, które protestują przeciwko przepisom zmniejszającym liczbę legalnie wwożonych papierosów spoza krajów Unii Europejskiej. W starciach ranny został policjant.

Raczek i Szczygielski "najpiękniejszą parą" - TVP nie pokaże już imprez "Gali"

W planie imprez TVP2 na 2009 rok nie ma transmisji z wręczenia "Róż Gali" i nagród "Viva Najpiękniejsi". Według członka zarządu TVP Sławomira Siwka z transmitowania tych imprez zrezygnowała dyrekcja Dwójki po dokonaniu "ich oceny merytorycznej". Decyzje zarządu są następstwem transmisji "Róż Gali" sprzed dwóch tygodni: "najpiękniejszą parę" ogłoszono na niej Tomasza Raczka i Marcina Szczygielskiego.

Sikorski: Nie kandyduję na szefa NATO

- Nie jestem kandydatem na nowego sekretarza generalnego NATO, chcę pozostać w rządzie Donalda Tuska do końca mandatu - powiedział w Brukseli szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski.

PiS o rządach Gronkiewicz-Waltz: Brak wizji

PiS krytykuje dwuletnie rządy Hanny Gronkiewicz-Waltz w Warszawie: zarzuca jej m.in. zaniedbania inwestycyjne, złą politykę personalną i podwyżki. Według Jarosława Kaczyńskiego, prezydent Warszawy brak wizji. - Zarzuty PiS są bezzasadne - uważa z kolei rzecznik stołecznego urzędu miasta Tomasz Andryszczyk.

Lech Kaczyński: rząd powinien podjąć kroki w celu zakupu samolotów dla VIP-ów

Według Lecha Kaczyńskiego, rząd powinien podjąć "stosowne kroki w sprawie kupna samolotów" dla najważniejszych osób w państwie. Prezydent przyleciał z Mongolii do Japonii wynajętym samolotem. Rządowy Tu "zamarzł" na mongolskim lotnisku. - chwalę Boga, ponieważ państwo i ja możemy dalej rozmawiać - mówił Lech Kaczyński dziennikarzom.

Gross nie musi przepraszać syna mężczyzny opisanego w "Sąsiadach"

Jan T. Gross nie musi przepraszać Kazimierza Laudańskiego m.in. za to, że w "Sąsiadach" opisał jego ojca jako jednego z uczestników pogromu Żydów w 1941 r. w Jedwabnem - orzekł we wtorek Sąd Okręgowy w Warszawie.

Szymon Hołownia wypiera ojca Rydzyka. Z kablówek

Sieć kablowa UPC usunie ze swojej oferty TV Trwam. Zamiast niej pojawi się kanał Religia.tv, którego twarzą jest Szymon Hołownia. Religia.tv pojawia się w kolejnych kablówkach. Kto woli telewizję ojca Rydzyka musi zakupić specjalny zestaw do jej odbioru.

Niech nasi bliscy wyglądają po śmierci jak ludzie

Pani Anna straciła ojca miesiąc temu. Chciała zapomnieć, jak wyglądało jego ciało, kiedy odebrała je po sekcji zwłok z warszawskiego Zakładu Medycyny Sądowej. Gdy przeczytała nasz tekst "Chciałem ostatni raz zobaczyć syna", zdecydowała się zadzwonić. - W tym zakładzie dzieje się coś bardzo niedobrego. Tata był w strasznym stanie..., szwy puściły..., a cała rodzina chciała się z nim pożegnać - mówi pani Anna i zaczyna płakać