Opcja (ekonomia)

Z Wikipedii

Opcja jest to instrument finansowy o niesymetrycznym profilu wypłaty. Może być przedmiotem obrotu na giełdzie.

Opcja (w klasycznym rozumieniu) daje jej posiadaczowi ("nabywcy") prawo (lecz nie obowiązek) do nabycia (w przypadku opcji kupna – ang. call) lub sprzedaży (w przypadku opcji sprzedaży – ang. put) danego dobra po z góry określonej cenie. Prawo to może być zrealizowane w dniu wygaśnięcia opcji (opcja europejska) lub w dowolnym dniu od daty zawarcia kontraktu opcyjnego do daty wygaśnięcia włącznie (opcja amerykańska), ew. w kilku ściśle określonych datach (opcja bermudzka).

W przeciwieństwie do nabywcy, sprzedający opcję ("wystawca") jest zobowiązany do sprzedania lub zakupu danego dobra od nabywcy opcji, jeżeli ten uzna, że zechce z posiadanego prawa skorzystać (czyli uzna wykonanie opcji za opłacalne). W praktyce opcja zostaje zrealizowana, jeśli przewidywana przez nią cena jest lepsza niż cena oferowana na wolnym rynku w danym czasie. Zysk nabywcy opcji jest wówczas równy różnicy między ceną rynkową, a ceną realizacji opcji.

Z tego względu w wielu wypadkach rozliczenie opcji odbywa się nie poprzez zawarcie faktycznej transakcji do której opcja uprawnia (rozliczenie rzeczywiste), lecz jedynie przez wypłatę posiadaczowi opcji przez wystawcę sumy pieniężnej, odpowiadającej w/w różnicy cen (rozliczenie nierzeczywiste). Z reguły rozliczenie rzeczywiste stosuje się w przypadku towarów oraz obligacji. W przypadku innych aktywów, częściej spotykane jest rozliczenie nierzeczywiste.

W zamian za nabycie opcji nabywca płaci wystawcy cenę, zwaną premią opcyjną. Wartość opcji silnie zależy nawet od niewielkich wahań notowań przedmiotu transakcji, ponadto zależy ona od różnych innych czynników, dlatego wartość opcji trudno jest wyceniać. Istnieją różne metody i modele określania ceny opcji.

Spis treści 1 Specyfikacja opcji 2 Rodzaje opcji 3 Metody wyceny opcji 4 Opcje na GPW 5 Zobacz też 6 Linki zewnętrzne 7 Przypisy

[edytuj] Specyfikacja opcji

Każda opcja jest kontraktem pomiędzy dwoma podmiotami (wyjątkiem są kontrakty notowane na giełdzie, gdzie kontrakt nie zawierany jest między stronami bezpośrednio, lecz drugą stroną de facto jest giełda).

Kontrakt opcyjny może być bardzo skomplikowany, ale minimalnie musi zawierać następujące specyfikacje:

• jakie prawo daje posiadaczowi opcja, czy jest to opcja dająca prawo kupna czy prawo sprzedaży.
• sposób rozliczenia (rzeczywisty czy nierzeczywisty)
• ilość i rodzaj instrumentu bazowego (np. 100 akcji firmy XYZ, 1 mln $)
• cenę wykonania, która jest ceną po jakiej będzie dokonana transakcja po wygaśnięciu opcji
• przy rozliczeniu nierzeczywistym – sposób wyznaczania ceny rozliczeniowej (rynkowej)
• datę wygaśnięcia opcji
• datę lub daty możliwego wykonania (jeśli opcja nie jest europejska)
• standard kwotowania opcji na rynku – np. w przypadku opcji giełdowych zazwyczaj stosowane są mnożniki np. 100 lub 10 (na GPW opcje na indeks WIG 20 kwotowane są z mnożnikiem 10), mnożąc kurs opcji przez mnożnik otrzymujemy premie za jaką są handlowane opcje.
• w przypadku opcji egzotycznych – dokładną funkcję wypłaty tj. wzór lub algorytm wyliczania wartości kwoty rozliczenia z tytułu wykonania opcji

[edytuj] Rodzaje opcji

Główny podział opcji wygląda następująco:

• Opcje na rynku regulowanym.
  • opcje na akcje
  • opcje na towary
  • opcje na obligacje i stope procentową
  • opcje na indeksy
  • opcje na kontrakty futures
• opcje na rynku nieregulowanym (OTC)
  • opcje na stopę procentową
  • opcje na waluty
  • opcje na swapy

Podział opcji ze względu na styl

• opcja europejska – może byc wykonana tylko w momencie wygaśnięcia
• opcja amerykańska – może być wykonana przed terminem wygaśnięcia
• opcja egzotyczna – opcja która może być wykonana tylko w ściśle okreslonych warunkach i przy zachowaniu szeregu warunków.

[edytuj] Metody wyceny opcji

Wartość opcji może być wyliczona poprzez zastosowanie metod wyceny opartych na następujących współczynnikach:

• bieżącej ceny instrumentu bazowgo
• ceny rozliczenia opcji
• kosztu utrzymywania otwartej pozycji, wliczając utracone odsetki i dywidendy
• czasu do wygaśnięcia opcji
• przewidywanej przyszłej zmienności ceny instrumentu bieżącego

Do wyliczenia ceny opcji opracowano kilka modeli. Łatwym w zastosowaniu jest wzór Blacka-Scholesa, ale lepsze rezultaty dają różne odmiany modeli GARCH (Generalized Autoregressive Conditional Heteroscedasticity), które są już bardziej skomplikowane obliczeniowo. Główną różnicą jest to, że w modelu Blacka-Scholesa zakłada się, że zmienność (volatility) ceny papieru wartościowego jest stała w czasie, natomiast w modelach GARCH nie ma takiego założenia, co bardziej odpowiada rzeczywistości.

[edytuj] Opcje na GPW

Na GPW notowane są obecnie opcje na indeks WIG20. Wprowadzono standardu w oznaczeniu opcji, przykładowe oznaczenie opcji na warszawskiej giełdzie jest następujące OXYZkrccc, gdzie:

• O – rodzaj instrumentu,
• XYZ – kod określający nazwę instrumentu bazowego (określony uchwałą Zarządu Giełdy),
• k – kod określający typ i miesiąc wygaśnięcia opcji (określony uchwałą Zarządu Giełdy),
• r – ostatnia cyfra roku wygaśnięcia,
• ccc – oznaczenie kursu wykonania.

Oznaczenia miesięcy wykonania opcji ^[1]

Miesiąc	Kod opcji kupna	Kod opcji sprzedaży
styczeń	A	M
luty	B	N
marzec	C	O
kwiecień	D	P
maj	E	Q
czerwiec	F	R
lipiec	G	S
sierpień	H	T
wrzesień	I	U
październik	J	V
listopad	K	W
grudzień	L	X

Opcje notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie wygasają w następujących miesiącach: marcu, czerwcu, wrześniu, grudniu.

[edytuj] Zobacz też

• opcja egzotyczna
• opcja amerykańska
• opcja europejska
• opcja sprzedaży
• opcja kupna
• opcja terminowa
• rynek finansowy
• akcja fantomowa

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Opcje na GPW w Warszawie

Przypisy

Pitera: raport nt. CBA dostępny w CIR po złożeniu wniosku

Odtajniona część raportu Julii Pitery dotyczącego działalności CBA jest dostępna w Centrum Informacyjnym Rządu po złożeniu odpowiedniego wniosku. Zakupy broni bez odpowiedniej zgody, biura wynajmowane bez przetargów, niechlujstwo w obchodzeniu się z tajnymi dokumentami - tego typu zarzuty mają znajdować się w raporcie według RMF.

Prezydent "gotów przedstawić koncepcję zmian" w służbie zdrowia

Lech Kaczyński zadeklarował, że jest gotów przedstawić własną koncepcję zmian w służbie zdrowia. Pod warunkiem jednak, że... jego projekt nie zostanie odrzucony w Sejmie "w pierwszym czytaniu".

W Medyce znowu blokada "mrówek" i interwencja policji

Policja po raz kolejny rozbiła blokadę przejścia granicznego w Medyce na Podkarpaciu. Przejście zablokowało około setki osób, tzw. mrówek, które protestują przeciwko przepisom zmniejszającym liczbę legalnie wwożonych papierosów spoza krajów Unii Europejskiej. W starciach ranny został policjant.

Raczek i Szczygielski "najpiękniejszą parą" - TVP nie pokaże już imprez "Gali"

W planie imprez TVP2 na 2009 rok nie ma transmisji z wręczenia "Róż Gali" i nagród "Viva Najpiękniejsi". Według członka zarządu TVP Sławomira Siwka z transmitowania tych imprez zrezygnowała dyrekcja Dwójki po dokonaniu "ich oceny merytorycznej". Decyzje zarządu są następstwem transmisji "Róż Gali" sprzed dwóch tygodni: "najpiękniejszą parę" ogłoszono na niej Tomasza Raczka i Marcina Szczygielskiego.

Sikorski: Nie kandyduję na szefa NATO

- Nie jestem kandydatem na nowego sekretarza generalnego NATO, chcę pozostać w rządzie Donalda Tuska do końca mandatu - powiedział w Brukseli szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski.

PiS o rządach Gronkiewicz-Waltz: Brak wizji

PiS krytykuje dwuletnie rządy Hanny Gronkiewicz-Waltz w Warszawie: zarzuca jej m.in. zaniedbania inwestycyjne, złą politykę personalną i podwyżki. Według Jarosława Kaczyńskiego, prezydent Warszawy brak wizji. - Zarzuty PiS są bezzasadne - uważa z kolei rzecznik stołecznego urzędu miasta Tomasz Andryszczyk.

Lech Kaczyński: rząd powinien podjąć kroki w celu zakupu samolotów dla VIP-ów

Według Lecha Kaczyńskiego, rząd powinien podjąć "stosowne kroki w sprawie kupna samolotów" dla najważniejszych osób w państwie. Prezydent przyleciał z Mongolii do Japonii wynajętym samolotem. Rządowy Tu "zamarzł" na mongolskim lotnisku. - chwalę Boga, ponieważ państwo i ja możemy dalej rozmawiać - mówił Lech Kaczyński dziennikarzom.

Gross nie musi przepraszać syna mężczyzny opisanego w "Sąsiadach"

Jan T. Gross nie musi przepraszać Kazimierza Laudańskiego m.in. za to, że w "Sąsiadach" opisał jego ojca jako jednego z uczestników pogromu Żydów w 1941 r. w Jedwabnem - orzekł we wtorek Sąd Okręgowy w Warszawie.

Szymon Hołownia wypiera ojca Rydzyka. Z kablówek

Sieć kablowa UPC usunie ze swojej oferty TV Trwam. Zamiast niej pojawi się kanał Religia.tv, którego twarzą jest Szymon Hołownia. Religia.tv pojawia się w kolejnych kablówkach. Kto woli telewizję ojca Rydzyka musi zakupić specjalny zestaw do jej odbioru.

Niech nasi bliscy wyglądają po śmierci jak ludzie

Pani Anna straciła ojca miesiąc temu. Chciała zapomnieć, jak wyglądało jego ciało, kiedy odebrała je po sekcji zwłok z warszawskiego Zakładu Medycyny Sądowej. Gdy przeczytała nasz tekst "Chciałem ostatni raz zobaczyć syna", zdecydowała się zadzwonić. - W tym zakładzie dzieje się coś bardzo niedobrego. Tata był w strasznym stanie..., szwy puściły..., a cała rodzina chciała się z nim pożegnać - mówi pani Anna i zaczyna płakać