Orzech ziemny
Z Wikipedii
| Orzech ziemny | |
 |
|
| Systematyka wg Reveala | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Nadgromada | nasienne |
| Gromada | okrytonasienne |
| Klasa | Rosopsida |
| Rząd | bobowce |
| Rodzina | bobowate |
| Rodzaj | orzacha |
| Nazwa systematyczna | |
| Arachis hypogaea L. | |
 Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons |
|
Orzech ziemny, orzech arachidowy, fistaszki, orzacha (Arachis hypogaea) - gatunek rośliny jednorocznej z rodziny bobowatych. Pochodzi z Brazylii. Jest często uprawiany w krajach tropikalnych i subtropikalnych. We florze Polski efemerofit.
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
- Pokrój
- Jednoroczna roślina o wysokości do 50 (70) cm.
- Liście
- Pierzastozłożone z dwóch par owalnych listków.
- Kwiaty
- Motylkowe, żółte. Górne kwiaty są płone i tylko z dolnych powstają nasiona.
- Owoce
- Strąki z bruzdowaną, włóknistą okrywą, zawierające 1-4 nasiona, tzw. orzeszki ziemne (orzeszki arachidowe, fistaszki), które są źródłem oleju arachidowego.
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina uprawna: główni producenci to Indie, Chiny, Nigeria i USA. W Europie orzeszki ziemne uprawiane są na Półwyspie Bałkańskim, we Włoszech, Francji.
- Sztuka kulinarna: świeże nasiona są zjadane jako warzywo, a prażone lub solone są popularną przekąską.
- Wartości odżywcze orzechów ziemnych (prażone na oleju, bez soli):
- Wartość energetyczna w 100 g - 581 kcal
- Woda - 1,95 g
- Białko - 26,35 g
- Tłuszcze - 49,30 g
- Węglowodany - 18,92 g (w tym błonnik - 6,9 g)
- Wapń - 88 mg
- Magnez - 185 mg
- Fosfor - 517 mg
- Żelazo - 1,83 mg
- Sód - 6 mg
- Cynk - 6,63 mg
- Miedź - 1,300 mg
- Mangan - 2,062 mg
- Selen - 7,5 mcg
- Witamina B1 - 0,253 mg
- Witamina B2 - 0,108 mg
- Witamina B3 - 14,277 mg
- Witamina E - 6,91 mg
- Cholina - 55,0 mg
- Kwas foliowy - 126 mg
- Wartości odżywcze orzechów ziemnych (prażone na oleju, bez soli):
- Olej z orzeszków ziemnych jest pachnący,smaczny i dorównuje wartością oliwie z oliwek. Używa się go do wytwarzania margaryny, kosmetyków.
- Z odtłuszczonej mączki wytwarzanej z nasion wytwarza się pieczywo dla chorych na cukrzycę.
[edytuj] Ciekawostki
Nazwa orzeszki ziemne pochodzi stąd, że owoce (strąki z nasionami) dojrzewają w ziemi. Szypułki kwiatów po ich przekwitnięciu wydłużają się i kierują do dołu, wpychając do ziemi strąk. Dojrzewa on tu na głębokości ok. 5-8 cm. Orzech ziemny więc tak naprawdę nie jest orzechem.
W orzeszkach arachidowych poddanych działaniu pleśni (A. flavus) mogą powstawać silnie toksyczne aflatoksyny. Nie zaleca się spożywania nieświeżych orzeszków, gdyż może to szkodzić, zwłaszcza wątrobie.
[edytuj] Bibliografia
- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
| Kurski: widziałem ministra nawalonego jak Messerschmitt |
Zdaniem Jacka Kurskiego Elżbieta Kruk padła ofiarą panującej w mediach niechęci do PiS. Na antenie Radia ZET poseł bronił swojej partyjnej koleżanki i opowiadał o ministrze rządu Donalda Tuska, który pijany przyszedł do studia telewizji Polsat. |
| Autobus wpadł do rowu, 12 rannych |
Na drodze wojewódzkiej nr 865 Jarosław - Lubaczów autobus wpadł do rowu w miejscowości Makowisko (Podkarpackie). 12 osób - uczestników wycieczki - trafiło do szpitala. Na razie nie wiadomo, jak poważne odnieśli obrażenia. |
| Zachodniopomorskie: 10 tys. osób bez prądu |
W Zachodniopomorskiem porywisty wiatr i śnieżyce uszkodziły 250 stacji transformatorowych. Ok. 10 tys. mieszkańców nie ma prądu. |
| Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń |
Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu. |
| Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu |
45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu. |
| Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania |
Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie. |
| Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers |
Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia. |
| Pijany policjant spowodował kolizję |
26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji. |
| Drugie podejście PO do ustawy o mediach |
PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik". |
| PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka |
PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje. |
