Oszmiana

Z Wikipedii

Współrzędne: 54°25' N 25°56' E54.4166667 25.9333333 (Oszmiana)

Oszmiana
Herb Oszmiany Flaga Oszmiany
Państwo	Białoruś
Obwód	grodzieński
Położenie	54° 25' N 25° 56' E
Ludność (2007) • liczba ludności	14 269
Nr kierunkowy	+375 1593
Kod pocztowy	231100
Tablice rejestracyjne	4
Położenie na mapie Białorusi Oszmiana
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Oszmiana (biał. Ашмяны, Ašmiany, lit. Ašmena, ros. Ошмяны, Oszmiany), z języka litewskiego znaczy tyle co "ostrze" - jedna z najstarszych osad na Litwie nad rzeką Oszmianką. Obecnie położona w północno-zachodniej części Białorusi w obwodzie Grodzieńskim, na Garbie Oszmiańskim, niedaleko granicy z Litwą. Po I wojnie światowej ponownie w Polsce. 1945-1991 w Białoruskiej SRR. Siedziba powiatu. 16 tys. mieszkańców (2000). Miasto posiada przemysł spożywczy; węzeł drogowy. Działa tu muzeum i Dom Polski.

Spis treści 1 Demografia 2 Historia 3 II Rzeczpospolita 4 Herb 5 Zabytki 6 Kościół 7 Znane osoby związane z miastem i jego okolicami 8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Demografia

[edytuj] Historia

Historia Oszmiany jest długa i bogata. Już w XI w. kronikarze zapisali, że w 1040 r. w okolice Oszmiany dotarła wyprawa księcia kijowskiego Jarosława Mądrego. Oszmiana była wtedy grodem związanym z księstwem połockim. Pod koniec XIII w. została przyłączona do Wielkiego Księstwa Litewskiego, o czym wzmiankuje "Kronika Litewska i Żmudzka" w 1341 r. Najazd krzyżacki z lat 1384-1385 doprowadził do zniszczenia Oszmiany i jej okolic. Kolejny najazd z 1402 r. zakończył się klęską Krzyżaków. Oszmiana się obroniła a rozbici Krzyżacy wycofali się do Miednik.

Od 1413 r. gród znajdował się już w województwie wileńskim. W 1432 r. Zygmunt Kiejstutowicz wyznaczony przez Jagiełłę do sprawowania władzy na Litwie stoczył tu bitwę z Świdrygiełłą roszczącym sobie prawo do władzy i spiskującego z Krzyżakami. Od tej pory Oszmiana stała się rezydencją Wielkich Książąt Litewskich. Dzięki posiadaniu dworu książęcego gród rozbudował się w znaczące miasto.

W 1519 Oszmiana ponownie została zniszczona, tym razem w wyniku ataku wojsk moskiewskich. W 1537 jej mieszkańcy otrzymali przywileje handlowe i targowe, które w 1683 r. jeszcze raz potwierdził król Jan III Sobieski. Gdy po najeździe moskiewskim dźwignięto miasto z ruiny, otrzymało ono w 1566 r. magdeburskie prawa miejskie. W tym czasie w mieście powstał zbór kalwiński z fundacji Mikołaja Radziwiłła ("Rudego").

Podczas najazdów nawiedzających Oszmianę, zaginęły przywileje lokacyjne. Na prośbę burmistrza i rajców miejskich król Stanisław August Poniatowski uznał to miasto za "miejsce przyzwoite dla sądów i sejmików, za miasto wolne i niepodlegające żadnej innej administracji, prócz swego magistratu", wydając w 1792 r. w Warszawie przywilej revonationis. W tym samym czasie miasto uzyskało herb miejski.

W 1795 r. podczas rozbiorów miasto znalazło się pod władztwem rosyjskim. W czasie powstania listopadowego miasto zostało opanowane przez oddziały powstańcze pod dowództwem pułkownika Karola hr. Przeździeckiego i dominikanina x. Jasińskiego złożone z mieszkańców Oszmiany. 15 kwietnia 1831 r., podczas odbijania Oszmiany z rąk polskich, 1500-osobowa rosyjska ekspedycja karna z Wilna pod dowództwem pułkownika Wierszilina starła się z kilkudzięsięcioosobowym oddziałem powstańczym pod dowództwem Stelnickiego, stanowiącym tylną straż oddziału Przeździeckiego, który wycofał się do Puszczy Nalibockiej. W tym czasie wojska rosyjskie spaliły miasto i dokonały rzezi mieszkańców. W kościele dominikańskim zamordowano 500 osób, m.in. kobiety, dzieci i kapłana sprawującego nabożeństwo. Na starym cmentarzu w Oszmianie znajduje się jeszcze jeden dowód bohaterstwa i patriotyzmu jej mieszkańców. Znajdują się tam mogiły polskich żołnierzy poległych w 1920 r. w walce z bolszewikami, a także wspólny grób 57 Polaków zamordowanych przez NKWD w nocy z 23 na 24 czerwca 1941 w tutejszych więzieniach oraz pod Oszmianą, na wzgórzu "Kalniak" znajdującym się między kombinatem mięsnym a starym cmentarzem katolickim. W 1912 r. tutejsza gmina żydowska wzniosła w Oszmianie murowaną synagogę. Obecnie urządzony jest w niej magazyn.

[edytuj] II Rzeczpospolita

Miasto powiatowe w województwie wileńskim Zarząd miejski: burmistrz: Józef Staniewicz, wice-burmistrz Abram Strugacz. Budżet wykonany w roku 1938/1939: wpływy 162.537.39 złotych, wydatki 149.793.20 złotych. Elektr., szpital, telef. Banki i instytucje oszczędnościowo-kredytowe: K.K.O., Bank Spółdzielczy, Żydowski Bank Ludowy. Zakład przemysłowy zatrudniający 100 ludzi - 1. Kościół rzymsko-katolicki - 1, cerkiew prawosławna - 1, synagoga - 1. Przedszkole - 1, szkoła powszechna publiczna - 1,gimnazjum ogólnokształcące państwowe - 1, szkoła dokształcająca - 1. Instytucje opieki społecznej: stacja opieki nad matką i dzieckiem. Kinoteatr -1, biblioteki - 3 (2 polskie, 1 niepolska), czytelnia - 1.

"Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939" Warszawa Polska Agencja Telegraficzna

[edytuj] Herb

Oszmiana otrzymała herb miejski w 1792 r. od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Tarcza herbowa jest trójdzielna – dwa pola równoległe do siebie i trzecie pomiędzy nimi. W prawym polu przedstawiono tarczę, w lewym rękę trzymającą szalę, a w polu pomiędzy nimi widnieje Ciołek – herb Poniatowskich.

[edytuj] Zabytki

• kościół św. Michała Archanioła
• ruiny kościoła franciszkańskiego
• drewniany kościół dominikański
• cerkiew Zmartwychwstania Chrystusa
• synagoga
• stary cmentarz katolicki z kwaterą żołnierzy poległych w 1920 r. i pomordowanych w 1941 r.
• stary cmentarz prawosławny
• cmentarz żydowski
• budynek młyna
• stara zabudowa miasta

[edytuj] Kościół

Parafia w Oszmianie założona przez Jagiełłę jeszcze podczas chrystianizacji Litwy jest jedną z najstarszych na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1505 r. część miasta tzw. Stara Oszmiana została przekazana zakonowi franciszkanów przez króla Aleksandra Jagiellończyka. Z jego fundacji stanął tam drewniany klasztor franciszkanów i murowany kościół, zniszczony w czasie potopu szwedzkiego. Odbudowa kościoła okazała się możliwa dzięki pieniądzom z zapisu testamentowego biskupa wileńskiego, którym w tym czasie był Jan K. Dowgiałło Zawisza. W 1667 r. w Oszmianie pojawia się drugi kościół. Stało się to dzięki fundacji Andrzeja i Doroty Poczobuttów, którzy sprowadzili do miasta dominikanów i zbudowali im klasztor oraz drewniany kościół pod wezwaniem Trójcy Świętej. Gdy w 1850 r. zakon został skasowany, kościół przeniesiono na cmentarz parafialny, gdzie pełnił rolę kaplicy cmentarnej, a w jego dawnym miejscu w 1872 r. wybudowano cerkiew.

Obecny murowany kościół pw. św. Michała Archanioła powstał w latach 1900-1906 ze składek wiernych. Kościół ten zaprojektował architekt Wacław Michniewicz, w stylu baroku wileńskiego. Kościół jest trójnawowy, posiada dwie wieże. W 1950 r. władze komunistyczne zamknęły kościół i urządziły w nim magazyn lnu. Niestety wybuchł pożar i len spłonął. Później w kościele urządzono fabrykę urządzeń plastycznych. W środku zbudowano dwa piętra. Gdy w 1991 r. kościół został zwrócony wiernym, od razu wydzielono jedną nawę i zaczęto odprawiać w niej msze, dopiero później wzięto się za długotrwały remont, który był możliwy dzięki pracy parafian i księży salezjanów, którzy przejęli parafię. Mimo dewastacji kościoła, uratował się Obraz Matki Bożej Częstochowskiej, umieszczony obecnie w bocznej nawie. W latach przedwojennych w tym kościele znajdowała się tablica upamiętniająca rzeź mieszkańców Oszmiany z 1831 r. oraz pocisk – wmurowany w bocznej nawie – którym wojsko carskie rozbiło drzwi do kościoła dominikańskiego.

[edytuj] Znane osoby związane z miastem i jego okolicami

• Aleksander Achmatowicz (1865-1944), prawnik, senator RP
• Osman Achmatowicz (1899-1988), chemik
• Karol Olgierd Borchardt (1905-1986), pisarz i marynarz, kapitan żeglugi wielkiej
• Tadeusz Borkowski (1922-2001), wikariusz generalny diecezji warmińskiej
• Szymon Budny (1550-1593), pastor ariański, tłumacz Biblii, pisarz
• Jan Nepomucen Deszkiewicz-Kundzicz (1796-1869), ksiądz, magister teologii
• Edmund Dzierżyński (1838-1882), nauczyciel, kawaler Orderu św. Anny
• Antoni Gołubiew (1907-1979), pisarz, publicysta
• Irena Górska-Damięcka (1910-2008), aktorka
• Walerian Holak (1881-1948), ksiądz, proboszcz i dziekan oszmiański
• Czesław Jankowski (1857-1929), poeta, publicysta
• Wiesław Johann (ur. 1939), prawnik i dziennikarz
• Franciszek Kowzan (1843-1922), poeta, powstaniec styczniowy
• Antoni Łokuciewski (1895-1941), marszałek sejmu Litwy Środkowej, dyrektor Gimnazjum w Oszmianie
• Witold Łokuciewski (1917-1990), as myśliwski, ostatni dowódca dywizjonu 303
• Zew Wawa Morejno (1916-2002), Naczelny Rabin Polski
• Antoni Edward Odyniec (1804-1885), poeta, pamiętnikarz, tłumacz
• Giedymin Pilecki (1903-1967), kapelan Armii Krajowej
• Mieczysław Pimpicki (1913-2008), chirurg, pionier medycyny sportowej, oficer Armii Krajowej
• Karol hr. Przeździecki (1782-1832), pułkownik, dowódca 21 pułk piechoty Księstwa Warszawskiego, dziedzic Smorgoń
• Ferdynand Ruszczyc (1870-1936), malarz, grafik, rysownik, scenograf, pedagog
• Jakub Saphir (1822-1866), rabin, podróżnik
• Napoleon Siemaszko (1907-1993), polityk narodowej demokracji
• Jan Sienkiewicz (ur. 1955), działacz mniejszości polskiej na Litwie, poseł na Sejm Litwy
• Michał Sopoćko (1888-1975), ksiądz, spowiednik św. Faustyny Kowalskiej
• Eugeniusz Get-Stankiewicz (ur. 1942), artysta grafik
• Jan Śniadecki (1756-1830), astronom, matematyk
• Jędrzej Śniadecki (1768-1838), lekarz, biolog, chemik, filozof
• Wojciech Tabor (ok. 1453-1507), biskup wileński
• Witold Urbanowicz (ur. 1931), malarz
• Lucjan Żeligowski (1865-1947), generał broni, polski dowódca wojskowy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona miasta Oszmiana
• Zdjęcia z Oszmiany
• Zdjęcia Oszmiańskich Żydów (kultura, religia, życie)
• Spis mieszkańców parafii rzymsko-katolickiej w Oszmianie z dnia 1 stycznia 1909 r.

Kurski: widziałem ministra nawalonego jak Messerschmitt

Zdaniem Jacka Kurskiego Elżbieta Kruk padła ofiarą panującej w mediach niechęci do PiS. Na antenie Radia ZET poseł bronił swojej partyjnej koleżanki i opowiadał o ministrze rządu Donalda Tuska, który pijany przyszedł do studia telewizji Polsat.

Autobus wpadł do rowu, 12 rannych

Na drodze wojewódzkiej nr 865 Jarosław - Lubaczów autobus wpadł do rowu w miejscowości Makowisko (Podkarpackie). 12 osób - uczestników wycieczki - trafiło do szpitala. Na razie nie wiadomo, jak poważne odnieśli obrażenia.

Zachodniopomorskie: 10 tys. osób bez prądu

W Zachodniopomorskiem porywisty wiatr i śnieżyce uszkodziły 250 stacji transformatorowych. Ok. 10 tys. mieszkańców nie ma prądu.

Wyjazdowe obrady klubu PO: wraca sprawa Staroń

Podczas wyjazdowego posiedzenia klubu PO w miejscowości Ossa k. Rawy Mazowieckiej Lidia Staroń czyniła wyrzuty kolegom, że nie wsparli jej po publikacji "Rzeczpospolitej". Gazeta napisała, że Staroń zarobiła kilkaset tysięcy zł, bo ustawa, nad którą pracowała, pozwoliła jej uwłaszczyć lokal usługowy. Donald Tusk - relacjonuje zastrzegający anonimowość uczestnik obrad - poparł Staroń, natomiast Zbigniew Chlebowski nie zabrał głosu.

Pierwsza ofiara mrozu. Mężczyzna znaleziony na Podkarpaciu

45-letni mężczyzna jest najprawdopodobniej pierwszą tegoroczną ofiarą mrozów na Podkarpaciu. Policjanci wyjaśniają dokładne przyczyny śmierci mieszkańca Trzebuski. Mężczyznę znaleziono niespełna sto metrów od jego domu. Wiele wskazuje na to, że zmarł w wyniku wychłodzenia organizmu.

Pacelt do dymisji, dostanie nowe zadania

Ostrowiecki poseł Platformy Obywatelskiej Zbigniew Pacelt zostanie odwołany ze stanowiska wiceministra sportu. Teraz będzie odpowiadał za przygotowania reprezentacji Polski do igrzysk w Londynie.

Osiedlowy zespół ukradł sprzęt Acid Drinkers

Policjanci odzyskali sprzęt muzyczny należący do zespołu Acid Drinkers. Złodziejami okazali się 17-letni Jakub K. i 18-letni Paweł K., członkowie osiedlowego zespołu z Ełku. Za kradzież odpowiedzą przed sądem. Grozi im nawet pięć lat więzienia.

Pijany policjant spowodował kolizję

26-letni pijany policjant spowodował w sobotę w Elblągu kolizję. Funkcjonariusz, który miał w wydychanym powietrzu 2,5 promila alkoholu, straci pracę. Czeka go także sprawa karna - poinformowała Justyna Grzeczka z elbląskiej policji.

Drugie podejście PO do ustawy o mediach

PO wraca do rozmów z lewicą o zmianach w mediach. W przyszłym tygodniu politycy Platformy maja wyłożyć na stół nowy projekt ustawy medialnej - dowiedział się "Dziennik".

PiS zaniepokojone sprawą posłów Sejmu Litwy z Kartą Polaka

PiS jest zaniepokojone sprawą posłów litewskiego Sejmu posiadających Kartę Polaka. Dwóm z trzech posłów AWPL grozi utrata mandatu litewskiego posła z powodu przyjęcia przez nich Karty, co budzi na Litwie kontrowersje.